CHUYỆN LIÊN QUAN ĐẾN NỮ NHÂN 1
 

Tiểu Bộ Kinh -
Chuyện Tiền Thân Đức Phật (I) Jātaka)
Ḥa thượng Thích Minh Châu dịch Việt

No. 62. A abhūta-Jātaka

The Jataka
tr. Robert Chalmers ** ed. E. B. Cowell

( Trich đọan từ Kinh Viên Giác)

“Virtuous man, all sentient beings [experience illusory] cyclic existence due to all kinds of affection, love, craving, and desire [1] since beginningless time. The different types of births in the world - be they from egg, womb, humidity, or by transformation - are created by sexual desire. [2] You should know that attached love is the root of cyclic existence. Because there are all sorts of desirable [objects] that enhance and augment the activity [3] of attached love, birth and death proceed in unending succession.

“Desire arises because of attached love. The existence of life comes from desire. Sentient beings’ love of their lives [in turn] relies on desire as a base. Therefore, love and desire are the cause, love of life is the consequence. Because the objects of desire [vary], like and dislike arise. If the object goes against one’s grasping mind, one gives rise to hatred and jealousy and commits evil karmic deeds. As a result, one is reborn in hell or as a hungry ghost.

( Excerpted from SUTRA Of OF COMPLETE ENLIGHTENMENT)

(Continued)

YouTube1: Text
YouTube2: Text
YouTube3: Text
YouTube4: Text
YouTube5: Text
YouTube6: Text
YouTube7: Text
YouTube8: Text
YouTube9: Text
YouTube10: Text
YouTube11: Text
YouTube12: Text
YouTube13: Text

YouTube: Phẩm Nữ Nhân

No. 67. UCCHAṄGA-JĀTAKA.

No. 120.  BANDHANAMOKKHA-JĀTAKA.

LXXI Subhā of Jīvaka's Mango-grove.
No. 193 1.CULLA-PADUMA-JĀTAKA.
No. 194. MAṆICORA-JĀTAKA.
No. 195. PABBATŪPATTHARA-JĀTAKA.
No. 196. VALĀHASSA-JĀTAKA.
No. 198 1

No. 199. GAHAPATI-JĀTAKA.
No. 207.ASSAKA-JĀTAKA.
No. 212. UCCHI HA-BHATTA-JĀTAKA.
 

***YouTube 1 ***
Tṛ chơi sáo, giả mù...

Câu chuyện này do bậc Đạo Sư kể trong lúc trú tại Kỳ Viên về một Tỷ-kheo bị ái dục chi phối tâm trí. Bậc Đạo Sư hỏi:

- Tăng chúng bảo rằng ông bị ái dục chi phối, có phải vậy chăng?

- Thưa vâng, quả đúng như vậy.

- Này Tỷ-kheo, không ai canh giữ đàn bà được cả. Ngày xưa, có kẻ đầy mưu trí canh giữ một nữ nhân từ khi nó mới lọt ḷng mà cũng không thể nào giữ nó được.

Nói vậy xong, Ngài kể một câu chuyện quá khứ.

*

Một thuở nọ vua Brahmadatta trị v́ tại Ba-la-nại, Bồ-tát sinh làm vương tử của bà Chánh hậu. Khi ngài lớn lên, ngài tinh thông mọi môn học thuật, và khi vua cha băng hà, ngài lên ngôi làm một vị anh quân, trị dân đúng pháp. Thời ấy, ngài thường chơi súc sắc với vị Tế sư của triều đ́nh, và khi ném con bài súc sắc bằng vàng trên mặt chiếc bàn bằng bạc, ngài thường ca khúc hát cầu may này:

Muôn vật lẽ thường t́nh,
Sông ng̣i uốn lượn quanh,
C̣n các loài thảo mộc
Là cây cối mọc thành,
Hễ gặp thời cơ tới,
Nữ nhân phạm ác hành.

 

No. 62.A ABHŪTA-JĀTAKA.
"Blindfold, a-luting."--This story was told by the Master while at Jetavana, about another passion-tost person.

Said the Master, "Is the report true that you are passion-tost, Brother?" "Quite true," was the reply.

"Brother, women can not be warded; in days gone by the wise who kept watch over a woman from the moment she was born, failed nevertheless to keep her safe." And so saying, he told this story of the past.

Once on a time when Brahmadatta was reigning in Benares, the Bodhisatta came to life as the child of the Queen-consort. When he grew up, he mastered every accomplishment; and when, at his father's death, he came to be king, he proved a righteous king. Now he used to play at dice with his chaplain, and, as he flung the golden dice upon the silver table, he would sing this catch for luck:--


’Tis nature's law that rivers wind;
Trees grow of wood by law of kind;
And, given opportunity,
All women work iniquity.

 

***YouTube 2 ***
- Nhưng nếu phu quân nh́n thiếp th́ thiếp xấu hổ thẹn thùng quá không sao dám múa đâu, để tiện thiếp lấy cái khăn che kín khuôn mặt khôi ngô khả ái của phu quân trước đă, rồi tiện thiếp mới dám múa.

- Thôi được rồi, nếu ái nương quá khiêm nhượng mà không dám múa th́ cứ làm thế đi.

Vậy là cô nàng lấy một tấm vải thật dày buộc chặt lên mặt lăo Bà-la-môn để che mắt lăo. Và cứ giả mù như thế, lăo bắt đầu thổi sáo. Nhảy múa được một lát, cô nàng lại kêu lên:

- Chàng yêu quư ôi, thiếp lại c̣n thích đánh chàng một cái trên đầu nữa cơ!

- Vậy th́ nàng cứ đánh đi nào!

Lăo già ngốc nghếch đáp mà không chút nghi ngờ ǵ cả. Thế là cô ả liền ra hiệu cho gă t́nh nhân, hắn nhẹ nhàng lẻn ra sau lưng lăo Bà-la-môn đánh cho lăo một đấm trên đầu nên thân! Cái đấm mới đích đáng làm sao, khiến hai mắt lăo như muốn ḷi ra khỏi mặt, trên đầu lăo u lên một cục lớn! Lăo thấy đau điếng người, liền gọi cô ả kia đến gấp, đưa tay cho lăo xem, và cô ả bèn đặt tay ḿnh vào tay lăo:

- Ồ bàn tay nàng mềm mại quá, sao nó lại đánh đau thế này?

Bấy giờ, khi gă đểu cáng kia đánh lăo Bà-la-môn xong, gă lại đi ẩn ḿnh như cũ. Lúc ấy cô gái mở khăn ra khỏi mặt lăo, xoa dầu lên chỗ đầu bị u. Một lát sau lăo ra về, gă kia lại được mụ già giấu vào giỏ hoa đưa ra khỏi nhà. Lập tức gă đến yết kiến đức vua và tâu tŕnh toàn thể cuộc phiêu lưu của gă cho ngài hay.

Bởi thế, khi vị Bà-la-môn vào chầu, vua liền đề nghị chơi bài súc sắc, vị ấy đồng ư và chiếc bàn chơi bài được đem ra. Khi vua ném con bài, ngài cũng ca khúc hát ấy và vị Bà-la-môn, v́ không hay biết ǵ về sự hư hỏng của cô tiểu thiếp, nên vẫn nói thêm:

- Bao giờ cô gái của hạ thần cũng là ngoại lệ đấy.

Nhưng lần này lăo thua cuộc!

C̣n vua đă biết rơ mọi việc xảy ra, liền bảo Tế sư:

- Sao lại trừ nàng ấy ra? Nàng ấy đă hư thân mất nết rồi. Ồ khanh cứ tưởng là đem về nuôi một con bé từ khi lọt ḷng mẹ và nhốt nó trong bảy ṿng canh giữ là khanh có thể vững ḷng tin vào nó ư? Này, khanh không thể tin vào một nữ nhân nào cả, dù cho khanh có ôm nó trong ḷng, quanh quẩn suốt ngày bên nó không rời một khắc! Chẳng hề có một người đàn bà nào giữ dạ chung thủy với một người đàn ông duy nhất trên đời. C̣n về ả tiểu thiếp của khanh, ả bảo khanh rằng ả muốn nhảy múa, rồi khi đă bịt mắt khanh xong xuôi, khanh thổi sáo cho ả, th́ ả lại để gă t́nh nhân đánh lên đầu khanh đấy, sau đó lén đưa gă ra khỏi nhà. Thế th́ ngoại lệ của khanh ở đâu chứ?

Khi nói vậy xong, nhà vua liền ngâm kệ:

Tṛ chơi sáo giả mù,
V́ vợ bé phỉnh phờ,
Bà-la-môn ngồi đó,
Cố ǵn giữ gái tơ,
Tạo nên người đức hạnh,
Trong trắng, chẳng bùn nhơ!
Học ngay từ việc ấy,
Mà sợ đám liễu bồ!
 

(Contents)

No. 63.
TAKKA-JĀTAKA.

** YouTube 3 English **
"Wrathful are women."--This story was told by the Master while at Jetavana, about another passion-tost Brother. When on being questioned the Brother confessed that he was passion-tost, the Master said, "Women are ingrates and treacherous; why are you passion-tost because of them?" And he told this story of the past.

_____________________________

Once on a time when Brahmadatta was reigning in Benares, the Bodhisatta, who had chosen an anchorite's life, built himself a hermitage by the banks of the Ganges, and there won the Attainments and the Higher Knowledges, and so dwelt in the bliss of Insight. In those days the Lord High Treasurer of Benares had a fierce and cruel daughter, known as Lady Wicked, who used to revile and beat her servants and slaves. And one day they took their young mistress [296] to disport herself in the Ganges; and the girls were playing about in the water, when the sun set and a great storm burst upon them. Hereon folks scampered away, and the girl's attendants, exclaiming, "Now is the time to see the last of this creature!" threw her right into the river and hurried off. Down poured the rain in torrents, the sun set, and darkness came on. And when the attendants reached home without their young mistress, and were asked where she was, they replied that she had got out of the Ganges but that they did not know where she had gone. Search was made by her family, but not a trace of the missing girl could be found.

Meantime she, screaming loudly, was swept down by the swollen stream, and at midnight approached where the Bodhisatta dwelt in his hermitage. Hearing her cries, he thought to himself, "That's a woman's voice. I must rescue her from the water." So he took a torch of grass and by its light descried her in the stream. "Don't be afraid; don't be afraid!" he shouted cheerily, and waded in, and, thanks to his vast strength, as of an elephant, brought her safe to land. Then he made a fire for her in his hermitage and set luscious fruits of divers kinds before her. Not till she had eaten did he ask, "Where is your home, and how came you to fall in the river?" And the girl told him all that had befallen her. "Dwell here for the present," said he, and installed her in his hermitage, whilst for the next two or three days he himself abode in the open air. At the end of that time he bade her depart, but she was set on waiting till she had made the ascetic fall in love with her; and would not go. And as time went by, she so wrought on him by her womanly grace and wiles that he lost his Insight. With her he continued to dwell in the forest. But she did not like living in that solitude and wanted to be taken among people. So yielding to her importunities he took her away with him to a border village, where he supported her by selling dates, and so was called the Date-Sage 1. And the villagers paid him to teach them what were lucky and unlucky seasons, and gave him a hut to live in at the entrance to their village.

Now the border was harried by robbers from the mountains; and they made a raid one day [297] on the village where the pair lived, and looted it. They made the poor villagers pack up their belongings, and off they went--with the Treasurer's daughter among the rest--to their own abodes. Arrived there, they let everybody else go free; but the girl, because of her beauty, was taken to wife by the robber chieftain.

And when the Bodhisatta learned this, he thought to himself, "She will not endure to live away from me. She will escape and come back to me." And so he lived on, waiting for her to return. She meantime was very happy with the robbers, and only feared that the Date-sage would come to carry her away again. "I should feel more secure," thought she, "if he were dead. I must send a message to him feigning love and so entice him here to his death." So she sent a messenger to him with the message that she was unhappy, and that she wanted him to take her away.

And he, in his faith in her, set out forthwith, and came to the entrance of the robbers' village, whence be sent a message to her. "To fly now, my husband," said she, "would only be to fall into the robber chieftain's hands who would kill us both. Let us put off our flight till night." So she took him and hid him in a room; and when the robber came home at night and was inflamed with strong drink, she said to him, "Tell me, love, what would you do if your rival were in your power?"

And he said he would do this and that to him.

"Perhaps he is not so far away as you think," said she. "He is in the next room."

Seizing a torch, the robber rushed in and seized the Bodhisatta and beat him about the head and body to his heart's content. Amid the blows the Bodhisatta made no cry, only murmuring, "Cruel ingrates! slanderous traitors!" And this was all he said. And when he had thus beaten, bound, and laid by the heels the Bodhisatta, the robber finished his supper, and lay down to sleep. In the morning, when he had slept off his over-night's debauch, he fell anew to beating the Bodhisatta, who still made no cry but kept repeating the same four words. And the robber was struck with this and asked why, even when beaten, he kept saying that. [298]

 

(Contents)

(Contents)

No. 64.
DURĀJĀNA-JĀTAKA.

** YouTube 4 English **

"Think’st thou."--This story was told by the Master while at Jetavana, about a lay-brother. Tradition says that there dwelt at Sāvatthi a lay-brother, who was stablished in the Three Gems and the Five Commandments, a devout lover of the Buddha, the Doctrine and the Brotherhood.

But his wife was a sinful and wicked woman. On days when she did wrong, she was as meek as a slave-girl bought for a hundred pieces; whilst on days when she did not do wrong, she played my lady, passionate and tyrannical. The husband could not make her out. She worried him so much that he did not go to wait on the Buddha.

One day he went with perfumes and flowers, and had taken his seat after due salutation, when the Master said to him:--"Pray how comes it, lay-brother, that seven or eight days have gone by without your coming to wait upon the Buddha?" "My wife, sir, is one day like a slave-girl bought for a hundred pieces, while another day finds her like a passionate and tyrannical mistress. I cannot make her out; and it is because she has worried me so that I have not been to wait upon the Buddha."

Now, when he heard these words, the Master said, "Why, lay-brother, you have already been told by the wise and good of bygone days that it is hard to understand the nature of women."

And he went on to add "but his previous existences have come to be confused in his mind, so that he cannot remember." And so saying, he told this story of the past.

_____________________________

Once on a time when Brahmadatta was reigning in Benares, the Bodhisatta came to be a teacher of world-wide fame, with five hundred young brahmins studying under him. [300] One of these pupils was a young brahmin from a foreign land, who fell in love with a woman and made her his wife. Though he continued to live on in Benares, be failed two or three times in his attendance on the master. For, you should know, his wife was a sinful and wicked woman, who was as meek as a slave on days when she had done wrong, but on days when she had not done wrong, played my lady, passionate and tyrannical. Her husband could not make her out at all; and so worried and harassed by her was he that he absented himself from waiting on the Master. Now, some seven or eight days later he renewed his attendances, and was asked by the Bodhisatta why he had not been seen of late.

"Master, my wife is the cause," said he. And he told the Bodhisatta how she was meek one day like a slave-girl, and tyrannical the next; how he could not make her out at all, and how he had been so worried and harassed by her shifting moods that he had stayed away.

"Precisely so, young brahmin," said the Bodhisatta; "on days when they have done wrong, women humble themselves before their husbands and become as meek and submissive as a slave-girl; but on days when they have not done wrong, then they become stiff-necked and insubordinate to their lords. After this manner are women sinful and wicked; and their nature is hard to know. No heed should be paid either to their likes or to their dislikes." And so saying, the Bodhisatta repeated for the edification of his pupil this Stanza:--


Think’st thou a woman loves thee?--be not glad.
Think’st thou she loves thee not?--forbear to grieve.
Unknowable, uncertain as the path
Of fishes in the water, women prove. Such was the Bodhisatta's instruction to his pupil, who thenceforward paid no heed to his wife's caprices. And she, hearing that her misconduct had come to the ears of the Bodhisatta, ceased from that time forward from her naughtiness.

_____________________________

So too this lay-brother's wife said to herself, "The Perfect Buddha himself knows, they tell me, of my misconduct," and thenceforth she sinned no more.

His lesson ended, the Master preached the Truths, at the close whereof the lay-brother won the Fruit of the First Path. Then the Master shewed the connexion and identified the Birth by saying--"This husband and wife were also the husband and wife of those days, and I myself the teacher."

 

***YouTube 4 ***
Khác ǵ xa lộ, các ḍng sông...

Câu chuyện này do bậc Đạo Sư kể trong lúc trú tại Kỳ Viên, cũng về một nam cư sĩ như chuyện trước. Người này, trong lúc t́m hiểu, đă biết chắc chắn về sự hư hỏng của vợ ḿnh, liền căi vă với nàng, kết quả là người ấy bực bội đến độ bảy tám ngày liền không đến yết kiến bậc Đạo Sư.

Một ngày kia, chàng đến tinh xá, đảnh lễ đức Thế Tôn và ngồi xuống. Khi được hỏi tại sao chàng vắng mặt bảy tám ngày qua, chàng đáp:

- Bạch Đức Thế Tôn, vợ con hư hỏng khiến con quá phiền ḷng về việc ấy đến độ không đến đây được.

Bậc Đạo Sư bảo:

- Này cư sĩ, ngày xưa người hiền thiện đă khuyên ông đừng buồn giận v́ thói hư tật xấu của đàn bà mà phải giữ ḷng b́nh thản; tuy vậy, ông đă quên chuyện này v́ ṿng luân hồi sinh tử đă che mắt ông.

Nói vậy xong, theo lời thỉnh cầu của vị cư sĩ, Ngài kể một câu chuyện quá khứ.

*

Một thuở nọ, khi vua Brahmadatta trị v́ Ba-la-nại, Bồ-tát là một vị giáo sư tiếng tăm lừng lẫy khắp nơi, như trong chuyện trước. Một đệ tử của ngài biết được vợ ḿnh hư hỏng, lấy làm phiền muộn về điều khám phá trên, đến độ lánh mặt đi vài ngày, nhưng một ngày kia được vị giáo sư hỏi thăm lư do vắng mặt của chàng, chàng liền thổ lộ tâm sự của ḿnh. Sau đó vị giáo sư bảo:

- Này con, chẳng có ǵ riêng tư trong bọn đàn bà cả. Họ là của chung cho mọi người đấy. V́ vậy khi người trí biết được nhược điểm của họ, các vị ấy không tức giận v́ họ nữa.

Nói vậy xong, ngài ngâm kệ này để khích lệ tinh thần đệ tử:

Khác ǵ xa lộ, các ḍng sông,
Nhà trọ, sân vườn, các quán ăn,
Tửu điếm mở ra mời tất cả.
Thập phương lữ khách, thói ân cần
Thường t́nh nhi nữ là như thế,
Người trí không hề tỏ hận sân
Hạ cố bận ḷng v́ nhược điểm
Của loài liễu yếu, bọn hồng quần.

Đó là lời khuyến cáo của Bồ-tát đối với đệ tử ngài, từ đó về sau vị này giữ b́nh thản trước mọi việc làm của nữ giới. C̣n người vợ kia cũng được cảm hóa ngay khi nghe vị giáo sư đă biết rơ bản chất ḿnh, nên nàng từ bỏ thói hư tật xấu cũ. Và vợ của người cư sĩ cũng vậy, khi nghe rằng bậc Đạo Sư đă hiểu rơ bản chất của ḿnh, liền từ bỏ thói hư tật xấu cũ.

*

Khi pháp thoại chấm dứt, bậc Đạo Sư tuyên thuyết các Sự thật. Đến lúc kết thúc bài giảng, vị cư sĩ đắc quả Dư lưu. Bậc Đạo Sư cũng nêu sự liên hệ giữa hai câu chuyện và nhận diện Tiền thân:

- Hai vợ chồng này ngày nay cũng là hai vợ chồng ngày xưa, và ta chính là vị giáo sư Bà-la-môn ấy.

-ooOoo-
(Contents)

No. 65.
ANABHIRATI-JĀTAKA.
"Like highways."--This story was told by the Master while at Jetavana, about just such another lay-brother as the last. This man, when on enquiry he assured himself of his wife's misconduct, came to words with her, with the result that he was so upset that for seven or eight days he failed in his attendance. One day he came to the monastery, made his bow to the Blessed One and took his seat. Being asked why he had been absent for seven or eight days, he replied, "Sir, my wife has misconducted herself, and I have been so upset about her that I did not come."

"Lay-brother," said the Master, "long ago the wise and good told you not to be angered at the naughtiness found in women, but to preserve your equanimity this, however, you have forgotten, because re-birth has hidden it from you." And so saying, he told--at that lay-brother's request--this story of the past.

_____________________________

Once on a time when Brahmadatta was reigning in Benares, the Bodhisatta was a teacher of world-wide reputation, as in the foregoing story. And a pupil of his, finding his wife unfaithful, was so affected by the discovery that he stayed away for some days, but being asked one day by his teacher what was the reason of his absence, he made a clean breast of it, Then said his teacher, "My son, there is no private property in women: they are common to all.   And therefore wise men knowing their frailty, are nod excited to anger against them." And so saying, he repeated this stanza for his pupil's edification:--


Like highways, rivers, courtyards, hostelries,
Or taverns, which to all alike extend
One universal hospitality,
Is womankind; and wise men never stoop
To wrath at frailty in a sex so frail.

Such was the instruction which the Bodhisatta imparted to his pupil, who thence forward grew indifferent to what women did. And as for his wife, she was so changed by hearing that the teacher knew what she was, that she gave up her naughtiness thenceforth.

_____________________________

So too that lay-brother's wife, when she heard that the Master knew what she was, gave up her naughtiness thenceforth.

His lesson ended, the Master preached the Truths, at the close whereof the lay-brother won the Fruit of the First Path. Also the Master shewed the connexion and identified the Birth by saying, "This husband and wife were also the husband and wife of those days, and I myself the brahmin teacher."

 

toàn thân rung động v́ dục vọng, ngài trở về am thất trong vườn hoa, nằm xuống trên sàng tọa bằng gỗ, và suốt bảy ngày liền chịu đói khát, toàn thân bị siết chặt trong ṿng vây của sắc đẹp yêu kiều kia, nội tâm ngài như bị lửa dục thiêu đốt bừng bừng.

Vào ngày thứ bảy, nhà vua trở về sau khi đă b́nh định biên thùy. Vừa ngự vương xa giữa đám rước linh đ́nh quanh hoàng thành xong, vua đi vào cung. Rồi vua muốn thăm vị ẩn sĩ kia ngay, bèn đi đến hoa viên. Tại am thất, vua thấy Bồ-tát đang nằm trên sàng tọa. Tưởng vị ẩn sĩ bị bệnh, vua ra lệnh quét dọn sạch sẽ am thất và vừa vỗ vào chân ẩn sĩ ấy vừa hỏi ngài bị bệnh ǵ.

- Tâu Đại vương, tâm ta đang bị dục tham trói buộc: đó là căn bệnh duy nhất của ta.

- Ngài có tham dục đối với ai?

- Tâu Đại vương, với hàng hậu Từ Tâm đấy.

- Vậy th́ từ nay Hoàng hậu thuộc về ngài, trẫm ban nàng cho ngài đấy. Nhà vua bảo.

Sau đó, nhà vua cùng vị ẩn sĩ đến cung điện ra lệnh cho hoàng hậu phục sức cực kỳ lộng lẫy rồi trao bà cho Bồ-tát. Nhưng trong lúc ban tặng hoàng hậu, nhà vua bí mật ủy thác bà phải đem hết sức ḿnh cứu nạn cho vị ẩn sĩ thanh tịnh ấy. Hoàng hậu bảo:

- Xin Thánh thượng đừng lo ngại, thần thiếp sẽ đi cứu ngài.

Thế là cùng với hoàng hậu, vị tu khổ hạnh ra khỏi cung điện. Sau khi đă vượt qua Đại hoàng môn, hoàng hậu kêu lên rằng hai người phải có một ngôi nhà để ở, thế là ngài phải trở lại để xin vua một cái nhà. Và vua ban cho hai vị một túp lều đổ nát mà khách qua đường dùng làm nhà tắm. Vị ẩn sĩ đưa hoàng hậu đến đó nhưng bà không chịu bước vào trong v́ nó dơ bẩn quá.

Ngài kêu lên:

- Vậy ta c̣n phải làm ǵ nữa?

Bà đáp:

- Này, chàng hăy dọn dẹp nhà cửa cho sạch sẽ.

Bà lại bảo ngài trở về cung vua xin một cái cuốc và một cái thúng, rồi bảo ngài khuân hết mọi rác rưới dơ bẩn đi. Xong lại bảo đi t́m phân ḅ về trét lên các bức tường. Hết việc ấy, bà bảo ngài đi đóng cái giường, cái ghế, trải một tấm nệm, lấy một b́nh nước, một cái chén, cứ mỗi lúc lại bảo đi t́m một món. Kế đó bà lại bảo ngài đi gánh nước về và thêm cả ngàn việc khác nữa. Thế là ngài ra đi t́m nước đổ đầy b́nh, xong lấy nước về tắm rửa và dọn giường. Vừa khi ngài ngồi trên giường cùng bà, bà liền nắm râu ngài kéo ngài xuống đối mặt ḿnh và bảo:

- Thế ngài đă quên rằng ngài là một Bà-la-môn thanh thịnh rồi sao?

Nghe thế, ngài liền tỉnh ngộ sau một thời gian cuồng tâm loạn trí. (Nhân đây cũng nên nhắc lại bài thuyết giảng bắt đầu bằng: Như vậy Dục tham Triền cái được gọi là Ác dục v́ chúng phát khởi từ Vô minh, này các Tỷ-kheo, những ǵ phát khởi từ Vô minh đều tạo nên khối Si ám dày đặc).

Thế là sau khi hồi tỉnh, ngài suy nghĩ thấy rơ bằng cách nào, khát ái này trở nên mănh liệt dần dần sẽ đưa ngài đến bốn đọa xứ. Ngài kêu lên:

- Nội ngày hôm nay ta quyết đưa nữ nhân này trả lại cho nhà vua và bay thẳng lên núi!

Ngài liền cùng hoàng hậu đến yết kiến vua và nói:

- Tâu Đại vương, ta không c̣n ham muốn hoàng hậu nữa, chính v́ hoàng hậu mà trước đây khát ái đă bừng dậy trong ḷng ta.

Nói vậy xong, ngài ngâm kệ:

Trước thời ta được Từ Tâm,
Ḷng ta chỉ một ước mong: chiếm nàng.
Đến khi nhan sắc nữ hoàng
Ngự trong tâm trí, ta càng đắm mê,
Dục tham dồn dập tứ bề,
Đại vương, ta quyết bay về núi xưa.

Lập tức Thiền lực trước kia đă mất nay trở lại với ngài. Nhảy vụt lên từ mặt đất và trụ giữa hư không, ngài thuyết pháp cho vua và phi hành qua không gian đến dăy Tuyết Sơn. Ngài không bao giờ trở lại đường thế tục nữa, mà tu tập phát khởi Từ Bi tâm cùng với Thiền quán không gián đoạn, cho đến khi ngài mệnh chung và tái sanh vào Phạm thiên giới.

*

Khi pháp thoại chấm dứt, bậc Đạo Sư thuyết giảng Bốn Sự thật. Vào lúc kết thúc bài giảng, vị Tỷ-kheo đắc quả A-la-hán. Bậc Đạo Sư cũng nêu lên mối liên hệ giữa hai câu chuyện và nhận diện Tiền thân:

- Vào thời ấy Ànanda là nhà vua, Uppalavannà (Liên Hoa Sắc) là Từ Tâm và Ta là ẩn sĩ ấy.

-ooOoo-
(Contents)

No. 66.
MUDULAKKHAṆA-JĀTAKA.
"Till Gentle-heart was mine."--This story was told by the Master while at Jetavana, about concupiscence. Tradition says that a young gentleman of Sāvatthi, [30;3] on hearing the Truth preached by the Master, gave his heart to the Doctrine of the Three Gems. Renouncing the world for the Brother's life, he rose to walk in the Paths, to practise meditation, and never to slacken in his pondering over the theme he had chosen for thought. One day, whilst he was on his round for alms through Sāvatthi, he espied a woman in brave attire, and, for pleasure's sake, broke through the higher morality and gazed upon her! Passion was stirred within him, he became even as a fig-tree felled by the axe. From that day forth, under the sway of passion, the palate of his mind, as of his body, lost all its gust; like a brute beast, he took no joy in the Doctrine, and suffered his nails and hair to grow long and his robes to grow foul.

When his friends among the Brethren became aware of his troubled state of mind, they said, "Why, sir, is your moral state otherwise than it was?" "My Joy has gone," said he. Then they took him to the Master, who asked them why they had brought that Brother there against his will. "Because, sir, his joy is gone," "Is that true, Brother?" "It is, Blessed One." "Who has troubled you?" "Sir, I was on my round for alms when, violating the higher morality, I gazed on a woman; and passion was stirred within me. Therefore am I troubled." Then said the Master, "It is little marvel, Brother, that when, violating morality, you were gazing for pleasure's sake on an exceptional object, you were stirred by passion. Why, in bygone times, even those who had won the five Higher Knowledges and the eight Attainments, those who by the might of Insight had quelled their passions, whose hearts were purified and whose feet could walk the skies, yea even Bodhisattas, through gazing in violation of morality on an exceptional object, lost their insight, were stirred by passion, and came to great sorrow. Little recks the wind which could overturn Mount Sineru, of a bare hillock no bigger than an elephant; little recks a wind which could uproot a mighty Jambu-tree, of a bush on the face of a cliff; and little recks a wind which could dry up a vast ocean, of a tiny pond. If passion could breed folly in the supremely-enlightened and pure-minded Bodhisattas, shall passion be abashed before you? Why, even purified beings are led astray by passion, and those advanced to the highest honour, come to shame." And so saying, he told this story of the past.

_____________________________

Once on a time when Brahmadatta was reigning in Benares, the Bodhisatta was born into a rich brahmin family in the Kāsi country. When he was grown up and had finished his education, he renounced all Lusts, and, forsaking the world for the hermit's life, went to live in the solitudes of the Himalayas. There by due fulfilment of all preparatory forms of meditation, he won by abstract thought the Higher Knowledges and the ecstatic Attainments; and so lived his life in the bliss of mystic Insight.

Lack of salt and vinegar brought him one day to Benares, where he took up his quarters in the king's pleasaunce. Next day, after seeing to his bodily needs, he folded up the red suit of bark which he commonly wore, threw over one shoulder a black antelope's skin, knotted his tangled locks in a coil on the top of his head, and with a yoke on his back from which hung two baskets, set out on his round in quest of alms. Coming to the palace-gates on his way, his demeanour so commended him to the king that his majesty had him brought in So the ascetic was seated on a couch of great splendour and fed with abundance of the daintiest food. And when he thanked the king, he was invited to take up his dwelling in the pleasaunce. The ascetic accepted the offer, and for sixteen years abode in the pleasaunce, exhorting the king's household and eating of the king's meat.

Now there came a day when the king must go to the borders to put down a rising. But, before he started, he charged his queen, whose name was Gentle-heart, to minister to the wants of the holy man. So, after the king's departure, the Bodhisatta continued to go when he pleased to the palace.

One day Queen Gentle-heart got ready a meal for the Bodhisatta; but as he was late in coming, she betook herself to her own toilette. After bathing in perfumed water, she dressed herself in all her splendour, and lay down, awaiting his coming, on a little couch in the spacious chamber.

Waking from rapture of Insight, and seeing how late it was, the Bodhisatta transported himself through the air to the palace. Hearing the rustling of his bark-robe, the queen started up hurriedly to receive him. In her hurry to rise, her tunic slipped down, so that her beauty was revealed to the ascetic as he entered the window; and at the sight, in violation of Morality he gazed for pleasure's sake on the marvellous beauty of the queen. Lust was kindled within him; he was as a tree felled by the axe. At once all Insight deserted him, and he became as a crow with its wings clipped. Clutching his food, still standing, he ate not, but took his way, all a-tremble with desire, from the palace to his hut in the pleasaunce, set it down beneath his wooden couch and thereon lay for seven whole days a prey to hunger and thirst, enslaved by the queen's loveliness, his heart aflame with lust.

On the seventh day, the king came back from pacifying the border. After passing in solemn procession round the city, he entered his palace. Then, wishing to see the ascetic, he took his way to the pleasaunce, and there in the cell found the Bodhisatta lying on his couch. Thinking the holy man had been taken ill, the king, after first having the cell cleaned out, asked, as he stroked the sufferer's feet, what ailed him. "Sire, my heart is fettered by lust; that is my sole ailment." "Lust for whom?" "For Gentle-heart, sire." "Then she is yours; I give her to you," said the king. Then he passed with the ascetic to the palace, and bidding the queen array herself in all her splendour, gave her to the Bodhisatta. But, as he was giving her away, the king privily charged the queen to put forth her utmost endeavour to save the holy man.

"Fear not, sire," said the queen; "I will save him." So with the queen the ascetic went out from the palace. But when he had passed through the great gate, the queen cried out that they must have a house to live in; and back he must go to the king to ask for one. So back he went to ask the king for a house to live in, and the king gave them a tumble-down dwelling which passers-by used as a jakes. To this dwelling the ascetic took the queen; but she flatly refused to enter it, because of its filthy state.

"What am I to do?" he cried. "Why, clean it out," she said. And she sent him to the king for a spade and a basket, and made him remove all the filth and dirt, and plaster the walls with cowdung, which he had to fetch. This done, she made him get a bed, and a stool, and a rug, and a water-pot, and a cup, sending him for only one thing at a time. Next, she sent him packing to fetch water and a thousand other things. So off he started for the water, and filled up the water-pot, and set out the water for the bath, and made the bed. And, as he sat with her upon the bed, she took him by the whiskers and drew him towards her till they were face to face, saying, "Hast thou forgotten that thou art a holy man and a brahmin?"

Hereon he came to himself after his interval of witless folly.

(And here should be repeated the text beginning, "Thus the hindrances of Lust and Longing are called Evils because they spring from Ignorance, Brethren; [306] that which springs from Ignorance creates Darkness.")

So when he had come to himself, he bethought him how, waxing stronger and stronger, this fatal craving would condemn him hereafter to the Four States of Punishment 1." This self-same day," he cried, "will I restore this woman to the king and fly to the mountains!" So he stood with the queen before the king and said, "Sire, I want your queen no longer; and it was only for her that cravings were awakened within me." And so saying, he repeated this Stanza:--


Till Gentle-heart was mine, one sole desire
I had,--to win her. When her beauty owned
Me lord, desire came crowding on desire.

Forthwith his lost power of Insight came back to him. Rising from the earth and seating himself in the air, he preached the Truth to the king; and without touching earth he passed through the air to the Himalayas. He never came back to the paths of men; but grew in love and charity till, with Insight unbroken, he passed to a new birth in the Realm of Brahma.

_____________________________

His lesson ended, the Master preached the Truths, at the close whereof that Brother won Arahatship itself. Also the Master shewed the connexion and identified the Birth by saying, "Ānanda was the King of those days, Uppala-vaṇṇā was Gentle-heart, and I the hermit."



--------------------------------------------------------------------------------

Footnotes
164:1 Hell, the brute-creation, ghostdom, devildom.

 

No. 67.
UCCHAṄGA-JĀTAKA.
"A son's an easy find."--This story was told by the Master while at Jetavana, about a certain country-woman.

For it fell out once in Kosala that three men were ploughing on the outskirts of a certain forest, and that robbers plundered folk in that forest and made their escape. [307] The victims came, in the course of a fruitless search for the rascals, to where the three men were ploughing. "Here are the forest robbers,

p. 165

disguised as husbandmen," they cried, and hauled the trio off as prisoners to the King of Kosala. Now time after time there came to the king's palace a woman who with loud lamentations begged for "wherewith to be covered." Hearing her cry, the king ordered a shift to be given her; but she refused it, saying this was not what she meant. So the king's servants came back to his majesty and said that what the woman wanted was not clothes but a husband 1. Then the king had the woman brought into his presence and asked her whether she really did mean a husband.

"Yes, sire," she answered; "for a husband is a woman's real covering, and she that lacks a husband--even though she be clad in garments costing a thousand pieces--goes bare and naked indeed."

(And to enforce this truth, the following Sutta should be recited here:--


Like kingless kingdoms, like a stream run dry,
So bare and naked is a woman seen,
Who, having brothers ten, yet lacks a mate.)

Pleased with the woman's answer, the king asked what relation the three prisoners were to her. And she said that one was her husband, one her brother, and one her son. "Well, to mark my favour," said the king, "I give you one of the three. Which will you take?" "Sire," was her answer, "if I live, I can get another husband and another son; but as my parents are dead, I can never get another brother. So give me my brother, Sire." Pleased with the woman, the king set all three men at liberty; and thus this one woman was the means of saving three persons from peril.

When the matter came to the knowledge of the Brotherhood, they were lauding the woman in the Hall of Truth, when the Master entered. Learning on enquiry what was the subject of their talk, he said, "This is not the first time, Brethren, that this woman has saved those three from peril; she did the same in days gone by." And, so saying, he told this story of the past.

_____________________________

Once on a time when Brahmadatta was reigning in Benares, three men were ploughing on the outskirts of a forest, and everything came to pass as above.

Being asked by the king which of the three she would take, the woman said, "Cannot your majesty give me all three?" "No," said the king, "I cannot." [308] "Well, if I cannot have all three, give me my brother." "Take your husband or your son," said the king. "What matters a brother?" "The two former I can readily replace," answered the woman, "but a brother never." And so saying, she repeated this stanza:--


A son 's an easy find; of husbands too
An ample choice throngs public ways. But where
Will all my pains another brother find?

"She is quite right," said the king, well-pleased. And he bade all three men be fetched from the prison and given over to the woman. She took them all three and went her way.

_____________________________


p. 166

"So you see, Brethren," said the Master, "that this same woman once before saved these same three men from peril." His lesson ended, he made the connexion and identified the Birth by saying, "The woman and the three men of to-day were also the woman and men of those bygone days; and I was then the king."

[Note.--Cf. for the idea of the verse Herodotus 118-120, Sophocles Antigone 909-912; and see this passage discussed in the Indian Antiquary for December, 1881.]


--------------------------------------------------------------------------------

Footnotes
165:1 Cf. 'femme couverte.'
 

120. CHUYỆN GIẢI THOÁT SỰ TRÓI BUỘC (Tiền thân Bandhanamokkha)

Chỗ này kẻ ngu nói...,

Câu chuyện này, khi trú tại Kỳ Viên, bậc Đạo Sư đă kể về thiếu nữ Bà-la-môn Cinca. Câu chuyện này sẽ được kể trong Tiền thân Mahàpaduma, Chương mười hai (số 472). Lúc bấy giờ, bậc Đạo sư nói:

- Này cá Tỷ-kheo, không phải chỉ nay thiếu nữ Bà-la-môn này vu cáo Ta điều không có thật. Thuở trứơc, nó cũng đă vu cáo rồi.

Nói vậy xong, bậc Đạo Sư kể câu chuyện quá khứ.

*

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị v́ Ba-la-nại, Bồ-tát lớn lên trong gia đ́nh một người cố vấn tế tự, và sau khi cha mất, Bồ-tát kế nghiệp chức vụ ấy. Lúc ấy hoàng hậu được vua cho một ước nguyện.

- Này Hoàng Hậu, nàng muốn ǵ, hăy nói lên.

Hoàng hậu nói như sau.

- Lơøi ước nguyện của thiếp không khó thực hiện. Từ nay trở đi Đại vương không được nh́n một nữ nhân khác với con mắt luyến ái.

Ban đầu, vua từ chối, nhưng sau, bị nàng bức bách nhiều lần, không thể bỏ qua lời của hoàng hậu, vua phải chấp nhận, và từ đấy trở đi, vua không bao giờ nh́n một nữ nhân nào trong số mười sáu ngàn vũ nữ.

Rồi một cuộc nổi loạn khởi lên ở biên điạ. Quân lính ở biên địa, sau hai ba lần giao chiến với các tên cướp, đưa tin về cho vua là họ không thể dẹp loạn được. Vua muốn đi đến đấy, liền tập họp một đội binh lớn, cho gọi hoàng hậu đến và nói.

- Này hiền thê, ta ra biên địa, tại đấy chiến trận đủ loại xảy ra,sẽ đưa đến chiến thắng hay chiến bại. Những chỗ ấy không thích hợp với nữ nhân. Hoàng hậu hăy ở lại đây.

Hoàng hậu nói.

- Thưa Đại vương, thiếp không thể ở lại đây.

Khi bị vua từ chối nhiều lần, hoàng hậu nói.

- Vậy sau khi đi được mỗi dặm,Đại vương hăy gửi một người về để hỏi thăm sức khoẻ của thiếp.

Nhà vua chấp nhận. Bồ-tát ở lại trong thành, c̣n vua ra đi với một đội quân lớn, cứ đi mỗi dặm, lại gửi một người về với trách nhiệm tin cho biết sức khoẻ của nhà vua và hỏi thăm hoàng hậu có được an lạc không. Khi có một người đàn ông đi về, nàng hỏi:

- Vua sai ngươi về có mục đích ǵ?

- Để hỏi hoàng hậu có được an lạc không.

Hoàng hậu bảo người ấy đến và sống phi pháp với nó. Vua đi đường được ba mươi hai dặm, gửi về ba mươi hai người, và hoàng hậu sống phi pháp với tất cả bọn họ.

Sau khi dẹp loạn xong, b́nh định được quốc độ, trên đường về, vua cũng gửi về ba mươi hai sứ giả. Hoàng hậu cũng sống phi pháp với họ. Cho quân thắng trận dừng chân gần thành, vua gửi tin nhắn Bồ-tát sửa soạn thành phố để đón tiếp ngài.

Bồ-tát cho sửa soạn thành phố xong, mới sửa soạn cung điện để đón vua và đi đến cung thất của hoàng hậu. Hoàng hậu thấy thân thể của Bồ-tát tuyệt đẹp, không thể dằn ḷng nổi, liền nói:

- Này Bà-la-môn, hăy đáp lại t́nh yêu của ta.

Bồ-tát nói:

- Chớ nói vậy! Hăy kính trọng vua. Tôi sợ điều bất thiên. Tôi không thể làm như vậy được.

- Sáu mươi bốn tên sứ giả đă không kính trọng vua, đă không sợ điều bất thiện, vậy ngươi lại kính trọng vua và sợ điều bất thiện sao?

- Thưa vâng, nếu họ suy nghĩ, họ đă không làm như vậy, nhưng v́ tôi có biết điều phải, tôi sẽ không làm việc ác này.

- Đừng nói bậy nhiều như vậy! Nếu ngươi không làm theo lời ta, ta sẽ bảo chặt đầu ngươi.

- Thôi được, dầu cắt đầu tôi trong một đời này hay trong trăm ngàn đời, tôi cũng không thể làm như vậy.

- Hăy để đấy, rồi sẽ biết tay ta.

Hoàng hậu đe dọa Bồ-tát, rồi đi vào trong pḥng của ḿnh, lấy móng tay cào trên thân, lấy dầu thoa tay chân, mặc áo dơ bẩn vào, giả bệnh và cho gọi các nữ tỳ:

- Nếu vua có hỏi hoàng hậu ở đâu, th́ trả lời hoàng hậu bị bệnh.

Trong lúc ấy Bồ-tát đi đón vua. Sau khi đi ṿng quanh thành phố, vua ngự lên cung điện, không thấy hoàng hậu, liền hỏi hoàng hậu ở đâu. Khi được trả lời hoàng hậu bị bệnh, vua đi vào pḥng hoàng hậu, xoa lưng hoàng hậu và hỏi:

- Hoàng hậu đau bệnh ǵ?

Hoàng hậu im lặng. Khi vua hỏi lần thứ ba, hoàng hậu nh́n vua và nói:

- Thưa Đại Vương, nay Đại vương c̣n sống, nhưng nữ nhân như thiếp cần phải có một người chồng.

- Ái khanh nói ǵ lạ vậy?

- Đại vương đặt địa vị cố vấn tế tự ở lại giữ thành, nó lấy cớ là sửa sang nội cung, đến đây, và v́ thiếp không làm theo lời nó, nó đánh đậo thiếp cho thoả măn ư của nó rồi bỏ đi.
 

***YouTube 6 ***
Vua đùng đùng nổi giận, như muối và đường bỏ vào lửa, vụt đi ra khỏi cung pḥng. Vua cho gọi các người gác cửa, các lính bộ binh đến, bảo họ bắt Bồ-tát ngay, trói cánh tay ra sau lưng như người bị xử án chém, rồi dẫn ra khỏi thành, đến pháp trường xử trảm. Họ đi thật mau, trói cánh tay vị cố vấn tế tự ra sau lưng và cho đánh trống báo tin có hành quyết. Bồ-tát suy nghĩ: "Như vậy nhà vua đă bị hoàng hậu độc ác đầu độc trước rồi. Hôm nay, ta phải cứu ta khỏi tay ương này với sức của ḿnh". V́ thế, Bồ-tát nói với những người lính:

- Trước khi các người giết ta, hăy đưa ta yết kiến vua.

- Để làm ǵ?

- V́ ta là người phục vụ vua, đă làm được nhiều công việc. Ta biết tài sản chôn dấu rất nhiều. Chính ta quản lư đất ruộng nhà vua. Nếu ta không gặp vua, th́ nhiều tải sản sẽ bị tiêu diệt. Sau khi ta nói cho vua biết gia sản của vua, các ngươi hăy làm bổn phận của ḿnh.

Họ đưa vị cố vấn tế tự đến gặp vua. Vua thấy vị ấy liền nói:

- Này Bà-la-môn, ngươi không xấu hổ đối với ta sao? Sao ngươi lại làn ác hạnh như vậy?
 

No. 120.
[437] BANDHANAMOKKHA-JĀTAKA.
"Whilst folly's speech"--This story was told by the Master while at Jetavana, about the brahmin-girl Ciñcā, whose history will be given in the Twelfth Book in the Mahāpaduma-jātaka 1. On this occasion the Master said, "Brethren, this is not the first time Ciñcā has laid false accusations against me. She did the like in other times." So saying he told this story of the past.

_____________________________

Once on a time when Brahmadatta was reigning in Benares, the Bodhisatta was born into the chaplain's family, and on his father's death succeeded to the chaplaincy.

Now the king promised to grant whatsoever boon his queen should ask of him, and she said,--"The boon I ask is an easy one; henceforth you must not look on any other woman with eyes of love." At first he refused, but, wearied by her unceasing importunity, was obliged to give way at last. And from that day forward he never cast a glance of love at any one of his sixteen thousand nautch-girls.

Now a disturbance arose on the borders of his kingdom, and after two or three engagements with the robbers, the troops there sent a letter to the king saying that they were unable to carry the matter through. Then the king was anxious to go in person and assembled a mighty host. And he said to his wife, "Dear one, I go to the frontier, where battles will rage ending in victory or defeat. The camp is no place for a woman, and you must stay behind here."

"I can't stop if you go, my lord," said she. But finding the king firm in his decision she made the following request instead,--"Every league, send a messenger to enquire how I fare." And the king promised to do so. Accordingly, when he marched out with his host, leaving the Bodhisatta in the city, the king sent back a messenger at the end of every league to let the queen know how he was, and to find out how she fared. Of each man as he came she asked what brought him back. And on receiving the answer that he was come to learn how she fared, they queen beckoned the messenger to her and sinned with him. Now the king journeyed two and thirty leagues and sent two and thirty messengers [438], and the queen sinned with them all. And when he had pacified the frontier, to the great joy of the inhabitants, he started on his homeward journey, despatching a second series of thirty-two messengers. And the queen misbehaved with each one of these, as before. Halting his victorious army near the city, the king sent a letter to the Bodhisatta to prepare the city for his entry. The preparations in the city were done, and the Bodhisatta was preparing the palace for the king's arrival, when he came to the queen's apartments. The sight of his great beauty so moved the queen that she called to him to satisfy her lust. But the Bodhisatta pleaded with her, urging the king's honour, and protesting that he shrank from all sin and would not do as she wished. "No thoughts of the king frightened sixty-four of the king's messengers," said she; "and will you for the king's sake fear to do my will?"

Said the Bodhisatta, "Had these messengers thought with me, they would not have acted thus. As for me that know the right, I will not commit this sin."

"Don't talk nonsense," said she. "If you refuse, I will have your head chopped off."

"So be it. Cut off my head in this or in a hundred thousand existences; yet will I not do your bidding."

"All right; I will see," said the queen menacingly. And retiring to her chamber, she scratched herself, put oil on her limbs, clad herself in dirty clothes and feigned to be ill. Then she sent for her slaves and bade them tell the king, when he should ask after her, that she was ill.

Meantime the Bodhisatta had gone to meet the king, who, after marching round the city in solemn procession, entered his palace. Not seeing the queen, he asked where she was, and was told that she was ill. Entering the royal bed-chamber, the king caressed the queen and asked what ailed her. She was silent; but when the king asked the third time, she looked at him and said, "Though my lord the king still lives, yet poor women like me have to own a master."

"What do you mean?"

"The chaplain whom you left to watch over the city came here on pretence of seeing after the palace; and because I would not yield to his will, [439] he beat me to his heart's content and went off." Then the king fumed with rage, like the crackling of salt or sugar in the fire; and he rushed from the chamber. Calling his servants, he bade them bind the chaplain with his hands behind him, like one condemned to death, and cut off his head at the place of execution. So away they hurried and bound the Bodhisatta. And the drum was beaten to announce the execution.

Thought the Bodhisatta, "Doubtless that wicked queen has already poisoned the king's mind against me, and now must I save myself from this peril." So he said to his captors, "Bring me into the king's presence before you slay me." "Why so?" said they. "Because, as the king's servant, I have toiled greatly on the king's business, and know where great treasures are hidden which I have discovered. If I am not brought before the king, all this wealth will be lost. So lead me to him, and then do your duty."

Accordingly, they brought him before the king, who asked why reverence had not restrained him from such wickedness.

 

- Thưa đại vương, tôi sinh ra trong gia đ́nh Bà-la-môn thượng lưu. Từ trước đến nay, tôi không sát sanh ngay cả một con kiến. Từ trước đến nay, tôi không lấy của không cho, ngay cả một cọng cỏ. từ trước đến nay, tôi không nh́n đến một nữ nhân của người khác với con mắt luyến ái, dù chỉ một cái liếc mắt đưa t́nh. Từ trước đến nay, tôi không nói một lời nói dối, dầu chỉ để đùa vui. Tôi không có uống rượu, dù chỉ một giọt bằng ngọn cỏ Kusa. Tôi hoàn toàn vô tội đối với đại vương. Nhưng hoàng hậu độc ác kia đă cầm tay tôi với tâm tư đầy dục vọng, nói toạc cho tôi biết ác hạnh bí mật của ḿnh trước khi đi vào cung pḥng. Trước tôi đă có sáu mươi bốn người sứ giả đến đÂy, đem theo thông điệp của đại vương gửi hoàng hậu, những người ấy đều có tội. Hăy gọi họ đến đây và hỏi từng người trong bọn họ có làm như hoàng hậu đă bảo hay không.

Vua cho gọi sáu mươi bốn người kia và hoàng hậu đến và hỏi họ có làm như hoàng hậu đă bảo hay không. Họ thú nhận có làm. Nhà vua sai trói họ lại và ra lệnh chặt đầu cả sáu mươi bốn người ấy. Đến đây, Bồ-tát thưa:

- Thưa đại vương, những người này không có tội! Chuùng chỉ làm theo sở thích của hoàng hậu. Chúng vô tội, vậy hăy tha cho chúng! C̣n hoàng hậu cũng không có tội. Tánh dâm dục của hoàng hậu không bao giờ thoả măn, sanh ra đă như vậy rồi! Hoàng hậu chỉ làm thuận theo bản tánh của ḿnh thôi! Do vậy, hăy tha thứ cho hoàng hậu.

Như vậy, bằng nhiều cách, Bồ-tát làm cho vua hiểu rơ sự việc, cứu mạng sống sáu mươi bốn người ấy và bà hoàng hậu ngu si, và xin vua ban cho họ những trú xứ để ở. Sau khi tất cả mọi người được giải thoát và được cho chỗ ở, Bồ-tát đến vua và thưa:

- Thưa Đại vương, lời nói buộc tôi không căn cứ của kẻ ngu si và đui mù làm cho các bậc hiền trí bị trói vào chỗ không xứng đáng, bị trói quặp cánh tay sau lưng; c̣n lời nói của bậc hiền trí là nguyên nhân khiến kẻ ngu si thoát khỏi bị trói tay sau lưng. Như vậy, lời kẻ ngu trói buộc một cách không thích đáng, c̣n lời nói bậc hiền trí thời giải thoát các trói buộc.

Nói vậy xong, Bồ-tát đọc bài kệ này:

Chỗ nào kẻ ngu nói,
Chúng trói kẻ vô tội,
Chỗ nào bậc trí nói,
Cứu thoát kẻ bị trói.

Như vậy, bậc Đại Sĩ với bài kệ này, thuyết pháp cho vua và nói:
- Tôi gặp sự đau khổ này là v́ c̣n sống đời gia đ́nh. Nay tôi không có công việc ǵ trong gia đ́nh nữa. Hăy cho phép tôi được xuất gia.

Sau khi được phép xuất gia, từ bỏ bà con thân thuộc, từ bỏ tài sản lớn, Bồ-tát làm bậc tiên nhân du sĩ, sống ở Tuyết Sơn, đạt được các thắng trí và Thiền chứng và tái sanh lên cơi Phạm Thiên.

*

Sau khi kể pháp thoại này, bậc Đạo Sư nhận diện Tiền thân như sau:

- Thời ấy bà hoàng hậu độc ác là thiếu nữ Bà-la-môn Cinca, vua là Ànanda, c̣n vị cố vấn tế tự là Ta vậy.

-ooOoo

(Contents)

"Sire," answered the Bodhisatta, "I was born a brahmin, and have never taken the life so much as of an emmet or ant. I have never taken what was not my own, even to a blade of grass. Never have I looked with lustful eyes upon another man's wife. Not even in jest have I spoken falsely, and not a drop of strong drink have I ever drunk. Innocent am I, sire; but that wicked woman took me lustfully by the hand, and, being rebuffed, threatened me, nor did she retire to her chamber before she had told me her secret evil-doing. For there were sixty-four messengers who came with letters from you to the queen. Send for these men and ask each whether he did as the queen bade him or not." Then the king had the sixty-four men bound and sent for the queen. And she confessed to having had guilty converse with the men. Then the king ordered off all the sixty-four to be beheaded.

But at this point the Bodhisatta cried out, "Nay, sire, the men are not to blame; for they were constrained by the queen. Wherefore pardon them. And as for the queen:--she is not to blame, for the passions of women are insatiate, and she does but act according to her inborn nature. Wherefore, pardon her also, O king."

Upon this entreaty the king was merciful, and so the Bodhisatta saved the lives of the queen and the sixty-four men, and he gave them each a place to dwell in. Then the Bodhisatta came to the king and said,

"Sire, the baseless accusations of folly put the wise in unmerited bonds, but the words of the wise released the foolish. Thus folly wrongfully binds, and wisdom sets free from bonds." So saying, he uttered this stanza:--


Whilst folly's speech doth bind unrighteously,
At wisdom's word the justly bound go free.

When he had taught the king the Truth in these verses, he exclaimed, "All this trouble sprang from my living a lay life. I must change my mode of life, and crave your permission, sire, to give up the world." And with the king's permission he gave up the world and quitted his tearful relations and his great wealth to become a recluse. His dwelling was in the Himalayas, and there he won the Higher Knowledges and the Attainments and became destined to rebirth in the Brahma Realm.

_____________________________

His teaching ended, the Master identified the Birth by saying, "Ciñcā was the wicked queen of those days, Ānanda the king, and I his chaplain."


--------------------------------------------------------------------------------

Footnotes
264:1 No. 472. Cf. note, page 143.
 

(LXXI) Subhà ở Rừng Xoài của Jivaka (Theŕ. 150)

Trong thời đức Phật hiện tại, nàng sanh ở Ràjagaha (Vương Xá), trong gia đ́nh một Bà-la-môn nổi tiếng. Nàng được đặt tên là Subhà và thân nàng rất tuyệt đẹp, nhất là về tay chân. Do vậy nàng được gọi là Subhà (người đẹp). Khi bậc Đạo Sư ở Ràjagaha (Vương Xá), nàng khởi được ḷng tin và trở thành một nữ cư sĩ. Về sau, nàng lo nghĩ đến kiếp người, thấy sự nguy hiểm các dục lạc, và thấy được sự an tịnh trong nếp sống viễn ly. Nàng xuất gia với sự hướng dẫn của bà Mahàpajàpati, và phát triển thiền quán, nàng chứng được quả Bất lai.

Một hôm, một thanh niên ăn chơi ở Ràjagaha, trong khi c̣n trẻ tuổi, đứng ở nơi vườn xoài ở Jivaka và thấy nàng đi vào rừng để nghỉ trưa. Nó chận đường nàng lại và xin thỏa măn dục lạc. Nàng dạy cho nó biết, với nhiều bài kệ, sự nguy hiểm của dục lạc và sự lựa chọn của nàng về đời sống viễn ly, thuyết pháp cho chàng thanh niên ấy. Nhưng chàng thanh niên không có nghe nàng và vẫn đ̣i thỏa măn các dục lạc. Vị Trưởng lăo Ni, không có dùng những lời khuyên nhủ của ḿnh, thấy chàng ấy mê say con mắt của nàng, liền móc một con mắt của nàng và đưa con mắt ấy cho chàng và nói: 'Đây là con mắt có tội của nàng'. Chàng thanh niên hoảng sợ, khủng khiếp và xin lỗi nàng. Nàng đi đến trước mặt vị Đạo Sư, và khi thấy Ngài, con mắt của nàng được chữa lành như cũ. Do vậy, trước mặt Thế Tôn, nàng cảm xúc rung động, hoan hỷ sung sướng. Bậc Đạo Sư biết được tâm trạng của nàng, dạy nàng và giúp nàng đạt được quả vị cao nhất. Dằn ḷng sự vui sướng của nàng, nàng phát triển thiền quán, chứng được quả A-la-hán, với hiểu biết ư nghĩa và hiểu về pháp. Sau đó, an trú trong an lạc Niết bàn, nàng nghĩ đến những ǵ nàng chứng được và nói lên câu chuyện của nàng với chàng thanh niên ăn chơi bằng những câu kệ như sau:

 

CANTO XIV
PSALM OF ABOUT THIRTY VERSES
LXXI
Subhā of Jīvaka's Mango-grove. 388
SHE too, having made her resolve under former Buddhas, and heaping up good of age-enduring efficacy in this and that rebirth, fostering the root of good and perfecting the conditions for emancipation through the ripening of her knowledge, was in this Buddha-era reborn at Rājagaha, in the family of a very eminent brahmin. Her name was Subhā, and truly lovely was her body in all its members. It was for this reason that she came to be so called. While the Master sojourned at Rājagaha, she received faith and became a lay-disciple. Later she grew anxious over the round of life, and saw the bane of the pleasures of sense, and discerned that safety lay in renunciation. She entered the Order under the Great Pajāpatī the Gotamid, and exercising herself in insight, was soon established in the fruition of the Path of No-return.

Now one day a certain libertine of Rājagaha, in the prime of youth, was standing in the Jīvaka Mango-grove, and saw her going to siesta; and feeling enamoured, he barred her way, soliciting her to sensual pleasures. She declared to him by many instances the bane of sensuous pleasures and her own choice of renunciation, teaching him the Norm. Even then he was not cured, but persisted. The Therī, not stopping short at her own words, and seeing his passion for the beauty of her eyes, extracted one of them, and handed it to him, saying: 'Come, then! here is the offending eye of her!' Thereat the man was horrified and appalled and, his lust all gone, asked her forgiveness. The Therī went to the Master's presence, and there, at sight of Him, her eye became as it was before. Thereat she stood vibrating with unceasing joy at the Buddha. The Master, knowing the state of her mind, taught her, and showed her exercise for reaching the highest. Repressing her joy, she developed insight, and attained Arahantship, together with thorough grasp of the Norm in form and meaning. Thereafter, abiding in the bliss and fruition of Nibbana, she, reflecting on what she had won, uttered her dialogue with the libertine in these verses:

In Jīvaka's pleasant woodland walked Subhā
The Bhikkhunī. A gallant met her there
And barred the way. To him thus spake Subhā: 389 (366)


 

193. CHUYỆN HOÀNG TỬ LIÊN HOA (Tiền thân Cullapaduma)

Nàng chính là người ấy...,

Câu chuyện này, khi ở Kỳ Viên, bậc Đạo Sư kể về một Tỷ-kheo thối thất tinh tấn. Hoàn cảnh chuyện này sẽ được tŕnh bày trong Tiền thân Ummadanti (số 527). Bậc Đạo Sư hỏi:

- Này Tỷ-kheo, có thật chăng ông thối thất tinh tấn?

Vị ấy trả lời:

- Bạch Thế Tôn, con thấy một nữ nhân mặc áo quần rất đẹp, nên bị ái nhiễm và thối thất tinh tấn.

Bậc Đạo Sư nói:

- Này Tỷ-kheo, các nữ nhân đều vô ơn, phản bội t́nh bạn. Các bậc hiền trí thuở xưa, với tâm tư điên cuồng đến độ cho họ uống máu đầu gối phải của ḿnh, trọn đời mang tặng phẩm hiến dâng cho họ, nhưng vẫn không chinh phục được tâm của nữ nhân.

Nói vậy xong, bậc Đạo Sư kể câu chuyện quá khứ.

*

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị v́ ở Ba-la-nại, Bồ-tát sanh ra làm con trai của bà hoàng hậu chánh cung, khi đến ngày đặt tên, được gọi là hoàng tử Paduma (Liên Hoa). Sau Bồ-tát, c̣n có sáu người em trai nữa. Bảy người ấy tiếp tục lớn lên, lập gia đ́nh sống bên cạnh nhà vua. Một hôm vua đứng nh́n xuống sân thấy họ đi đến hầu vua với một tùy tùng đông đảo, vua sinh ḷng nghi ngờ: "Những người này có thể giết ta và cướp lấy quốc độ". Nghĩ vậy, vua cho gọi họ đến và nói:

- Này các con thân, các con không thể sống trong thành này. Hăy đi đến một chỗ khác, và sau khi ta băng hà, hăy trở về cai trị vương quốc, v́ vương quốc là sở hữu của gia đ́nh.

Các con vâng theo lời cha.

Họ khóc than, đi về nhà, đem theo vợ con ḿnh và nói:

- Chúng ta hăy đi bất cứ nơi nào và sống tại đấy.

Họ ra khỏi thành, lên đường, đi đến một chỗ hoang vu, không có đồ ăn nước uống, chịu đựng đói khát không nổi, và nghĩ: "Chúng ta c̣n sống sẽ được nữ nhân khác".

Họ giết vợ của người em út, chia thành mười ba phần, rồi ăn thịt. Bồ-tát và vợ lấy phần ḿnh chia làm ba, để lại một phần và ăn hai phần. Như vậy trong sáu ngày, họ giết sáu nữ thân để ăn thịt. Mỗi ngày kế tiếp Bồ-tát để lại một phần, v́ vậy có được sáu phần. Đến ngày thứ bảy, họ có ư định giết vợ của Bồ-tát. Nghe vậy, Bồ-tát cho họ ăn sáu phần c̣n lại, và nói:

- Hăy ăn sáu phần này, ngày mai sẽ tính.

Cho họ ăn thịt xong, khi họ nằm ngủ, Bồ-tát đem vợ chạy trốn. Người vợ đi một lát, rồi nói:

- Thưa chàng, em không thể đi được.

Bồ-tát cơng vợ lên vai, đi đến rạng đông, ra khỏi được cảnh hoang vu. Khi mặt trời mọc, người vợ nói:

- Thưa chàng, em khát.

Bồ-tát nói:

- Này hiền thê, không có nước.

Nghe nàng nói đi nói lại, Bồ-tát lấy gươm đâm đầu gối chân phải của ḿnh và nói:

- Này hiền thê, không có nước uống. Đây là máu đầu gối phải của ta. Hăy ngồi xuống và uống nó đi.

Người vợ làm như vậy. Họ tiếp tục đi, đến sông Hằng Hà hùng vĩ, họ uống nước, tắm, ăn các loại trái và rau v.v... rồi nghỉ ngơi tại một chỗ thoải mái. Gần một khúc quanh của sông Hằng, họ dựng lên một am thất và sống tại đấy.

Một hôm, một tên cướp ở thượng lưu sông Hằng, phạm tội phản nghịch vua nên tay chân, tai mũi đều bị cắt đứt, bị quăng nằm trong chiếc xuồng nhỏ và thả trôi trên sông Hằng Hà rộng lớn, rên la v́ đau đớn, và trôi đến chỗ ấy.

***YouTube 8 ***

Bồ-tát nghe tiếng than đau thương bi ai của nó, liền đi đến bờ sông Hằng, kéo nó lên bờ, dắt nó đến am thất, và xức thuốc chữa trị vết thương. Người vợ nói:

- Một đứa què lười biếng như thế này mà chồng ta lại mang từ sông Hằng về để săn sóc và cứu sống!

Nói vậy xong, nàng khinh bỉ nhổ vào mặt người què ấy. Khi các vết thương của nó được lành mạnh, Bồ-tát cho nó ở tại am thất với vợ ḿnh, rồi đem trái cây và các loại khác từ rừng về, nuôi nó và người vợ. Trong khi họ chung sống như vậy, nữ nhân ấy sanh ái luyến người què, thông dâm với nó và muốn giết Bồ-tát với phương tiện ác độc, liền nói với chồng:

- Thưa chàng, khi em ngồi trên lưng chàng ra đi khỏi khu vực hoang vu, em nh́n ḥn núi này, và cầu xin như sau: Thưa vị thần núi, nếu con được sống an lành với chồng, con sẽ làm lễ cúng tạ ngài! Nay thần ấy làm em hoảng sợ. Em phải làm lễ cúng tạ thần ấy.

Bồ-tát không biết vợ ḿnh lừa đảo liền bằng ḷng, sửa soạn lễ cúng, giao cho vợ dĩa đựng đồ cúng, rồi leo lên chóp núi. Người vợ nói với chồng:

- Thưa chàng, không phải vị thần mà chính chàng mới là vị thần tối thượng. Trước hết, em sẽ cúng dường chàng hoa rừng, đi nhiễu xung quanh chàng, đảnh lễ chàng, rồi sau đó em cúng lễ cho vị thần núi.

Nói vậy xong, nàng đặt Bồ-tát đứng trên bờ vực thẳm, cúng dường Bồ-tát hoa rừng, đi nhiễu xung quanh, và làm như muốn đảnh lễ chồng, nàng đứng phía sau đánh Bồ-tát trên lưng, rồi xô Bồ-tát rơi xuống vực thẳm, và la lên v́ thỏa măn:

- Ta đă thấy cái lưng kẻ thù ta rồi!

Và nàng xuống núi đi với người què ấy.

Bồ-tát rơi từ trên núi xuống vực thẳm nhưng bị mắc vào một chùm lá không có gai trên chóp cây sung nên không thể xuống núi được. Bồ-tát ăn trái cây sung và sống giữa các cành cây.

Một con kỳ-đà chúa có thân to lớn, từ chân núi thường leo lên ăn trái của cây sung ấy. Nó thấy Bồ-tát và chạy trốn. Ngày sau nó lại đến, ăn những trái ở một bên cây rồi bỏ đi. Nó đến nhiều lần như vậy cho đến khi nó kết thân với Bồ-tát và hỏi:

- Làm thế nào anh đến được chỗ này?

Khi được Bồ-tát nói cho biết lư do, nó nói:

- Thôi được, anh chớ sợ.

Rồi nó bảo Bồ-tát ngồi trên lưng ḿnh, sau đó nó ḅ xuống núi, ra khỏi khu rừng, đặt Bồ-tát trên con đường lớn và nói:

- Hăy đi theo con đường này.

Bồ-tát đi đến một ngôi làng nhỏ và sống tại đấy. Khi nghe tin phụ vương đă mệnh chung, Bồ-tát đi đến Ba-la-nại, lên ngôi kế vị trong vương quốc thuộc quyền sở hữu của gia đ́nh và trở thành vua Paduma. Nguyện theo Mười vương pháp trị nước đúng luật, Bồ-tát cho xây sáu hội trường bố thí tại bốn cửa thành, tại chính giữa thành, tại trước cửa cung điện và mỗi ngày bố thí sáu trăm ngàn đồng tiền.

Trong lúc ấy, nữ nhân độc ác kia cơng người què trên lưng, đi ra khỏi rừng, xin ăn giữa con đường có người qua kẻ lại, thâu lượm cháo cơm để nuôi dưỡng người t́nh. Có người hỏi:

- Người này là ai đối với cô?

Nàng nói dối:

- Mẹ người này là chị của cha tôi. Người này là anh họ tôi. Người ta cho tôi người này. Dầu cho chàng bị đọa đầy đến chết, tôi cũng sẽ mang chồng tôi trên vai đi khất thực, và nuôi dưỡng chàng.

Mọi người khen:

- Thật là người vợ trung tín với chồng!

Từ đấy trở đi, người ta cho nàng cháo và cơm nhiều hơn trước. Những người khác nói với nàng:

- Chớ sống như thế này. Vua Paduma trị v́ ở Ba-la-nại, công đức bố thí của ngài vang dội toàn cơi Diêm-phù-đề. Vua thấy nàng sẽ hoan hỷ, và sẽ cho nàng nhiều tài sản. Hăy để chồng nàng ngồi trong cái giỏ này và cơng đi.

Họ cổ vơ nàng và cho nàng một cái giỏ tre. Người đàn bà ác hạnh kia đặt người què ngồi trên lưng ḿnh, rồi đi đến Ba-la-nại, xin ăn tại các nhà bố thí và sống như vậy.

Bấy giờ Bồ-tát thường hay ngồi trên lưng voi với trang sức lộng lẫy, đi đến nhà bố thí và sau khi tự tay bố thí cho tám hay mười người, ngài lại đi về cung. Nữ nhân ác hạnh ấy đặt người què ngồi trong cái giỏ, mang nó trên lưng và đứng trên đường vua đi qua. Vua thấy họ bèn hỏi:

- Người này là ai vậy?

- Thưa Đại vương, một người vợ trung tín.

Vua cho gọi nàng đến, nhận diện nàng, liền bảo đưa người què ra khỏi cái giỏ, và hỏi:

- Người này là ǵ của nàng?

Nàng trả lời:

- Người này là con của người chị cha tôi. Gia đ́nh đó cho tôi và tôi nhận người này làm chồng tôi.

Các người không biết nội dung câu chuyện liền nói to:

- Ôi, thật là người vợ trung tín!

Và họ tán thán nữ nhân ác hạnh ấy. Vua hỏi thêm:

- Có phải người què này do gia đ́nh cho nàng làm chồng không?

Nữ nhân ấy không nhận diện được vua nên mạnh dạn nói:

- Thưa Đại vương, đúng vậy.

- Và đây có phải là con vua Ba-la-nại không? Nàng có phải là con gái của một vị vua, là vợ của hoàng tử Paduma?

Sau khi dằn mặt nàng, vua vạch mặt nàng:

- Chính nàng uống máu từ đầu gối của ta và v́ luyến ái với người què này, nàng đă xô ta xuống vực thẳm. Nàng nghĩ rằng ta đă chết, nhưng ta vẫn c̣n sống! Nay nàng đến đây với dấu hiệu tử thần in trên trán đấy!

Rồi vua nói với các triều thần:

- Hỡi các triều thần, trước kia các khanh hỏi trẫm và trẫm đă trả lời như sau: Sáu người em trai trẫm đă giết vợ họ và đă ăn thịt vợ họ. Nhưng trẫm đă bảo vệ vợ ḿnh an toàn, đưa nàng đến bờ sông Hằng, và sống tại một am thất. Ở đấy trẫm cứu một kẻ què bị xử tội chết và nuôi dưỡng nó. C̣n nữ nhân đă sanh tâm luyến ái nó, và xô trẫm xuống vực sâu, không ai khác mà chính là nữ nhân ác hạnh này. Nhưng trẫm đă tự cứu ḿnh nhờ tỏ bày t́nh thân ái. C̣n người què bị xử tội chết không ai khác mà chính là tên này!

Rồi Bồ-tát đọc những bài kệ này:

Nàng chính là người ấy,
C̣n ta không ai khác,
Người què chính là nó,
Bị chặt tay, chính nó.
Tuy vậy nàng vẫn nói:
- Là chồng tôi lúc trẻ.
Đàn bà thật đáng chết,
Chúng không có sự thật!
Hăy lấy một cái chày.
Đánh chết tên khốn nạn,
Kẻ độc ác ŕnh rập
Để cướp lấp vợ người.
Sau đó bắt người vợ
Ác độc, tà hạnh này,
Chấm dứt mạng sống nó,
Cắt cả mũi lẫn tai!

Bồ-tát không có thể dẹp được cơn phẫn nộ và ra lệnh trừng phạt chúng, nhưng rồi không thi hành như đă ra lệnh. Để làm nguôi giận, Bồ-tát bảo cột cái giỏ vào đầu nàng thật chặt, để nàng không cởi nó ra được rồi quăng kẻ què vào giỏ và đuổi cả hai ra ngoài quốc độ của ḿnh.

*

Sau khi kể Pháp thoại này, bậc Đạo Sư thuyết giảng các Sự thật và cuối bài giảng, vị Tỷ-kheo thối thất đă đắc quả Dự lưu.

Rồi Ngài nhận diện Tiền thân:

- Sáu anh em thời ấy là sáu vị Trưởng lăo, người vợ là thiếu nữ Cinca, người què phạm tội là Đề-bà-đạt-đa, con kỳ đà chúa là Ànanda, c̣n vua Paduma là Ta vậy.

-ooOoo-
(Contents)

No. 193 1.
CULLA-PADUMA-JĀTAKA.
"’Tis I--no other," etc.--This story the Master told while dwelling at Jetavana about a backsliding brother. The circumstances will be explained in the Ummadantī Birth 2. When this brother was asked by the Master whether he were really a backslider, he replied that he was. "Who," said the Master, "has caused you to backslide?" He replied that he had seen a woman dressed up in finery, and overcome by passion he had backslidden. Then the Master said, "Brother, womankind are all ungrateful and treacherous; wise men of old were even so stupid as to give the blood from their own right knee for them to drink, and made them presents all their life long, and yet did not win their hearts." And he told an old-world tale.

_____________________________

[116] Once upon a time, when king Brahmadatta reigned over, Benares, the Bodhisatta was born as his chief queen's son. On his name-day, they called him Prince Paduma, the Lotus Prince. After him came six younger brothers. One after another these seven came of age and married and settled down, living as the king's companions.

One day the king looked out into the palace courts, and as he looked he saw these men with a great following on their way to wait upon himself. He conceived the suspicion that they meant to slay him, and seize his kingdom. So he sent for then, and after this fashion bespake them.

"My sons, you may not dwell in this town. So go elsewhere, and when I die you shall return and take the kingdom which belongs to our family."

They agreed to their father's words; and went home weeping and wailing. "It matters not where we go!" they cried; and taking their wives with them, they left the city, and journeyed along the road. By and bye they came to a wood, where they could get no food or drink. And being unable to bear the pangs of hunger, they determined to save their lives at the women's cost. They seized the youngest brother's wife, and slew her; they cut up her body into thirteen parts, and ate it. But the Bodhisatta and his wife set aside one portion, and ate the other between them.

Thus they did six days, and slew and ate six of the women; and each day the Bodhisatta set one portion aside, so that he had six portions saved.


[paragraph continues] On the seventh day the others would have taken the Bodhisatta's wife to kill her; but instead he gave them the six portions which he had kept. "Eat these," said he; "to-morrow I will manage." They all did eat the flesh; and when the time came that they fell asleep, the Bodhisatta and his wife made off together.

When they had gone a little space, the woman said, "Husband, I can go no further." So the Bodhisatta took her upon his shoulders, and at sunrise he came out of the wood. When the sun was risen, said she--"Husband, I am thirsty!"

"There is no water, dear wife!" said he.

But she begged him again and again, until he struck his right knee with his sword, [117] and said,

"Water there is none; but sit you down and drink the blood here from my knee." And so she did.

By and bye they came to the mighty Ganges. They drank, they bathed, they ate all manner of fruits, and rested in a pleasant spot. And there by a bend of the river they made a hermit's hut and took up their abode in it.

Now it happened that a robber in the regions of Upper Ganges had been guilty of high treason. His hands and feet, and his nose and ears had been cut off, and he was laid in a canoe, and left to drift down the great river. To this place he floated, groaning aloud with pain. The Bodhisatta heard his piteous wailing.

"While I live," said he, "no poor creature shall perish for me!" and to the river bank he went, and saved the man. He brought him to the hut, and with astringent lotions and ointments he tended his wounds.

But his wife said to herself, "Here is a nice lazy fellow he has fetched out of the Ganges, to look after!" and she went about spitting for disgust at the fellow.

Now when the man's wounds were growing together, the Bodhisatta had him to dwell there in the hut along with his wife, and he brought fruits of all kinds from the forest to feed both him and the woman. And as they thus dwelt together, the woman fell in love with the fellow, and committed sin. Then she desired to kill the Bodhisatta, and said to him, "Husband, as I sat on your shoulder when I came out from the forest, I saw yon hill, and I vowed that if ever you and I should be saved, and come to no harm, I would make offering to the holy spirit of the hill. Now this spirit haunts me: and I desire to pay my offering!"

"Very good," said the Bodhisatta, not knowing her guile. He prepared an offering, and delivering to her the vessel of offering, he climbed the hill-top. [118] Then his wife said to him,

"Husband, not the hill-spirit, but you are my chief of gods! Then in your honour first of all I will offer wild flowers, and walk reverently



round you, keeping you on the right, and salute you: and after that I will make my offering to the mountain spirit." So saying, she placed him facing a precipice, and pretended that she was fain to salute him in reverent fashion. Thus getting behind him, she smote him on the hack, and hurled him down the precipice. Then she cried in her joy, "I have seen the back of my enemy!" and she came down from the mountain, and went into the presence of her paramour.

Now the Bodhisatta tumbled down the cliff; but he stuck fast in a clump of leaves on the top of a fig tree where there were no thorns. Yet he could not get down the hill, so there he sat among the branches, eating the figs. It happened that a huge Iguana used to climb the hill from the foot of it, and would eat the fruit of this fig tree. That day he saw the Bodhisatta and took to flight. On the next day, he came and ate some fruit on one side of it. Again and again he came, till at last he struck up a friendship with the Bodhisatta.

"How did you get to this place?" he asked; and the Bodhisatta told him how.

"Well, don't be afraid," said the Iguana; and taking him on his own back, he descended the hill and brought him out of the forest. There he set him upon the high road, and showed him what way he should go, and himself returned to the forest.

The other proceeded to a certain village, and dwelt there till he heard of his father's death. Upon this he made his way to Benares. There he inherited the kingdom which belonged to his family, and took the name of King Lotus; the ten rules of righteousness for kings he did not transgress, and he ruled uprightly. He built six Halls of Bounty, one at each of the four gates, one in the midst of the city, and one before the palace; and every day he distributed in gifts six hundred thousand pieces of money.

Now the wicked wife took her paramour upon her shoulders, and came forth out of the forest; and she went a-begging among the people, and collected rice and gruel to support him withal. [119] If she was asked what the man was to her, she would reply, "His mother was sister to my father, he is my cousin 1; to him they gave me. Even if he were doomed to death I would take my own husband upon my shoulders, and care for him, and beg food for his living!"

"What a devoted wife!" said all the people. And thenceforward they gave her more food than ever. Some of them also offered advice, saying, "Do not live in this way. King Lotus is lord of Benares; he has set all India in a stir by his bounty. It will delight him to see you; so delighted will he be, that he will give you rich gifts. Put your husband


in this basket, and make your way to him." So saying, they persuaded her, and gave her a basket of osiers.

The wicked woman placed her paramour in the basket, and taking it up she repaired to Benares, and lived on what she got at the Halls of Bounty. Now the Bodhisatta used to ride to an alms-hall upon the back of a splendid elephant richly dight; and after giving alms to eight or ten people, he would set out again for home. Then the wicked woman placed her paramour in the basket, and taking it up, she stood where the king was used to pass. The king saw her. "Who is this?" he asked. "A devoted wife," was the answer. He sent for her, and recognised who she was. He caused the man to be put down from the basket, and asked her, "What is this man to you?"--"He is the son of my father's sister, given me by my family, my own husband," she answered.

"Ah, what a devoted wife!" cried they all: for they knew not the ins and outs of it; and they praised the wicked woman.

"What--is the scoundrel your cousin? did your family give him to you?" asked the king; "your husband, is he?"

She did not recognise the king; and "Yes, my lord!" said she, as bole as you like.

"And is this the king of Benares' son? Are you not the wife of prince Lotus, the daughter of such and such a king, your name so and so? Did not you drink the blood from my knee? Did you not fall in love with this rascal, and throw me down a precipice? Ah, you thought that I was dead, and here you are with death written upon your own forehead--and here am I, alive!" [120] Then he turned to his courtiers. "Do you remember what I told you, when you questioned me? My six younger brothers slew their six wives and ate them; but I kept my wife unhurt, and brought her to Ganges' bank, where I dwelt in a hermit's hut: I hauled a condemned criminal out of the river, and supported him; this woman fell in love with him, and threw me down a precipice, but I saved my life by showing kindness. This is no other than the wicked woman who threw me off the crag: this, and no other, is the condemned wretch!" And then he uttered the following verses:


"’Tis I--no other, and this quean is she;
The handless knave, no other, there you see;
Quoth she--'This is the husband of my youth.'
Women deserve to die; they have no truth.

"With a great club beat out the scoundrel's life
Who lies in wait to steal his neighbour's wife.
Then take the faithful harlot by and bye,
And shear off nose and ears before she die."


[121] But although the Bodhisatta could not swallow his anger, and ordained this punishment for them, he did not do accordingly; but he

p. 85

smothered his wrath, and had the basket fixed upon her head so fast that she could not take it off; the villain he had placed in the same, and they were driven out of his kingdom.

_____________________________

When the Master had ended this discourse, he declared the Truths and identified the Birth:--at the conclusion of the Truths the backsliding Brother entered on the Fruit of the First Path:--"In those days certain elders were the six brothers, the young lady Ciñcā was the wife, Devadatta was the criminal, Ānanda was the Iguana, and King Lotus was I myself."


--------------------------------------------------------------------------------

Footnotes
81:1 See Pañcatantra iv. 5 (Benfey, ii. p. 305); Thibetan Tales, no. xxi. "How a Woman requites Love."

81:2 No. 527.

83:1 The Sanskrit version says "his kinsfolk persecuted him," which gives a reason for the state he was seen in.

 

***YouTube 10 ***
195. CHUYỆN H̉N NÚI ĐẸP (Tiền thân Pabbatupatthara)

Trải dài ḥn núi đẹp...,

Câu chuyện này, khi ở Kỳ Viên, bậc Đạo Sư kể về vua Kosala.

Có tiếng đồn một vị đại thần thông dâm trong nội cung. Vua cho điều tra, biết được sự việc ấy có thật, liền đi đến Kỳ Viên, đảnh lễ bậc Đạo Sư và thưa:

- Bạch Thế Tôn, nay trẫm phải làm ǵ với nó?

Bậc Đạo Sư hỏi:

- Thưa Đại vương, đại thần ấy có giúp ích Đại vương không, và Đại vương có thương nữ nhân ấy không?

Vua đáp:

- Bạch Thế Tôn, đại thần ấy đă giúp ích nhiều cho trẫm, vị ấy cai quản toàn bộ triều đ́nh, và trẫm yêu nữ nhân ấy.

Khi nghe nói vậy, bậc Đạo Sư nói:

- Thưa Đại vương, khi các người hầu cận có lợi ích cho ḿnh và khi các nữ nhân được thương yêu th́ không có thể hại họ được. Thuở xưa, các vua nghe theo lời các bậc hiền trí đă giữ một thái độ thản nhiên đối với các việc như vậy.

Rồi theo lời yêu cầu của vua, bậc Đạo Sư kể câu chuyện quá khứ.

*

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị v́ ở Ba-la-nại, Bồ-tát sanh ra trong gia đ́nh vị đại thần, khi trưởng thành trở thành vị cố vấn cho vua trong các vấn đề thế sự và thánh sự. Bấy giờ có một đại thần thông dâm trong nội cung. Khi biết được sự việc này, vua suy nghĩ: "Viên đại thần giúp ích nhiều cho ta, và ta yêu nữ nhân ấy, nên ta không thể làm hại hai người này được. Ta hăy hỏi vị đại thần hiền trí. Nếu cần phải kham khẫn, ta sẽ kham nhẫn; nếu không cần, ta sẽ không kham nhẫn". Vua truyền mời Bồ-tát đến, rồi hỏi:

- Thưa bậc Hiền trí, trẫm muốn hỏi một câu.

- Thưa Đại vương, xin hăy nói đi và thần sẽ trả lời.

Vua liền hỏi qua bài kệ đầu:

Trải dài ḥn núi đẹp,
Có hồ nước trong xanh,
Biết sư tử bảo vệ,
Chó rừng uống nước lành.

Nghe bài kệ, Bồ-tát suy nghĩ: "Chắc hẳn có đại thần thông dâm trong nội cung"; và đọc bài kệ thứ hai:

Tất cả loài có chân,
Đều uống nước sông lớn.
Sông vẫn là con sông,
Nếu quư, hăy kham nhẫn.

Bậc Đại Sĩ khuyên bảo vua như vậy. Vua vâng theo lời chỉ dạy của Bồ-tát và nói:

- Chớ làm tội lỗi như vậy nữa.

Rồi vua tha thứ cho hai người. Từ đấy về sau họ không làm như vậy nữa. C̣n vua trọn đời làm các công đức như bố thí v.v..., và khi mạng chung, vua đi lên thiên giới làm đông đảo hội chúng chư Thiên.

Sau khi nghe pháp thoại này, vua Kosala đă tha thứ cho cả hai người ấy, và giữ thái độ thản nhiên.

*

Sau khi kể Pháp thoại này, bậc Đạo Sư nhận diện Tiền thân:

- Lúc bấy giờ, vua là Ànanda, c̣n vị đại thần hiền trí là Ta vậy.

-ooOoo-

(Contents)

No. 195.
PABBATŪPATTHARA-JĀTAKA.
"A happy lake," etc.--This story the Master told while dwelling at Jetavana, about the king of Kosala.

We are told that a certain courtier intrigued in the royal harem. The king inquired into the matter, and when he found it all out exactly he determined to tell the Master. So he came to Jetavana, and saluted the Master; told him how a courtier had intrigued, and asked what he was to do. The Master asked him whether he found the courtier useful to him, and whether he loved his wife. "Yes," was the reply, "the man is very useful; he is the mainstay of my court; and I do love the woman." "Sire," replied the Master, "when servants are useful, and women are dear, there is no harming them. In olden days too kings listened to the words of the wise, and were indifferent to such things." And he told an old-world tale.

_____________________________

Once upon a time, when Brahmadatta was king of Benares, the Bodhisatta was born into a courtier's family. When he came of age, he became the king's counsellor in things temporal and spiritual.

Now one of the king's court intrigued m the harem, and the king learnt all about it. "He is a most useful servant," thought he, "and the woman is dear to me. I cannot destroy these two. [126] I will put a question to some wise man of my court; and if I must put up with it, put up with it I will; if not, then I will not."

He sent for the Bodhisatta, and bade him be seated. "Wise sir," said he, "I have a question to ask you."

"Ask it, O king! I will make answer," replied the other. Then the king asked his question in the words of the first couplet:--


"A happy lake lay sheltered at the foot of a lovely hill,
But a jackal used it, knowing that a lion watched it still."

"Surely," thought the Bodhisatta, "one of his courtiers must have intrigued in the harem "; and he recited the second couplet:--


"Out of the mighty river all creatures drink at will:
If she is dear, have patience--the river's a river still."

[127] Thus did the Great Being advise the king.

And the king abode by this advice, and he forgave them both, bidding them go and sin no more. And from that time they ceased. And the king gave alms, and did good, till at his life's end he went to fill the hosts of heaven.

p. 89

And the king of Kosala also, after hearing this discourse, forgave both these people and remained indifferent.

_____________________________

When the Master had ended this discourse, he identified the Birth:--"At that time Ānanda was the king, and I myself was the wise councillor."

 

196. CHUYỆN CON NGỰA BAY (Tiền thân Valàhassa)

Những ai không làm theo...,

Câu chuyện này, khi ở Kỳ Viên, bậc Đạo Sư kể về một Tỷ-kheo thối thất tinh tấn. Bậc Đạo Sư hỏi:

- Này Tỷ-kheo có thật chăng ông thối thất tinh tấn?

Tỷ-kheo ấy đáp:

- Thưa có thật.

Ngài lại hỏi:

- V́ nguyên nhân ǵ?

Vị ấy đáp:

- V́ thấy một nữ nhân trang sức xinh đẹp, nên con bị phiền năo chinh phục.

Bậc Đạo Sư nói:

- Này các Tỷ-kheo, các nữ nhân này, với sắc, tiếng, hương, vị, xúc của ḿnh, với mưu chước cám dỗ của ḿnh, đă làm đàn ông tham đắm, khiến đối phương rơi vào thế lực của ḿnh, và khi đă bị chi phối, các nữ nhân ấy phá hoại giới đức, tài sản của kẻ si t́nh bằng các ác hạnh. Do vậy, nữ nhân được gọi là nữ Dạ-xoa.

Thuở xưa, các nữ Dạ-xoa đi đến một đoàn lữ hành, với mưu chước nữ nhân, làm các thương nhân tham đắm, khiến họ rơi vào thế lực của chúng rồi khi chúng thấy những người đàn ông khác, chúng liền giết và ăn thịt những người trước, chúng gặm xương nghe rạo rạo, với máu thịt chảy dài hai bên má.

Nói vậy xong, bậc Đạo Sư kể chuyện quá khứ

*

Thuở xưa, tại đảo Tambapanni thuộc xứ Tích Lan, có một thành phố Dạ-xoa trú ẩn. Khi các tàu đắm, chúng ra sức trang điểm, đem theo các đồ ăn loại cứng loại mềm, với nữ tỳ vây quanh, với trẻ con ôm bên nách, và đi đến gần các người lái buôn. Nhằm mục đích làm cho các người ấy tưởng đó là thành phố có loài người ở, chúng tạo ra khắp nơi những người đang cày bừa chăn ḅ, những đàn ḅ đang ăn cỏ và đàn chó chạy qua lại v.v... Rồi chúng đi đến gần các người lái buôn và nói:

- Hăy uống cháo này, hăy ăn cơm này, hăy chia đồ ăn này, hỡi các vị khách phương xa.

Các người lái buôn không biết, nên cứ thọ hưởng các món ăn do chúng cho. Khi các người lái buôn ăn xong, và trong lúc họ nghỉ ngơi, các nữ Dạ-xoa thân mật hỏi:

- Các người ở đâu? Các người từ đâu lại? Các người sẽ đi đâu? Các người đến đây để làm ǵ?

Họ trả lời:

- Chúng tôi bị vỡ tàu nên đến đây.

Các nữ Dạ-xoa nói:

- Tốt lắm, thưa các ông. Chồng của chúng tôi lên tàu ra đi đă quá ba năm. Chắc họ đă chết rồi. Các ông là những lái buôn, chúng tôi sẽ là những người hầu hạ các ông.

Sau khi nói vậy, chúng dùng mưu chước của đàn bà cám dỗ, làm các người lái buôn say đắm rồi đưa họ đến thành Dạ-xoa. Nếu những người bị bắt trước c̣n xót lại, chúng trói họ với những sợi dây chuyền thần bí, và quăng họ vào nhà cực h́nh. Nếu chúng không t́m được những người đắm tàu để ăn thịt, chúng thường sục sạo dọc theo bờ biển xa cho đến tận sông Kalyàni phía bên kia và đảo Nàga phía bên này. Đây là việc làm hàng ngày của chúng.

Một hôm, năm trăm người lái buôn bị đắm tàu, lên được bờ gần thành của nữ Dạ-xoa này. Các nữ Dạ-xoa đi đến và làm cho họ say đắm, rồi đưa họ đến thành Dạ-xoa. Chúng trói những người đă bị bắt trước kia với những sợi dây chuyền thần bí và quăng họ vào nhà cực h́nh. Nữ chúa Dạ-xoa lấy người thuyền trưởng, và các nữ Dạ-xoa c̣n lại lấy những người kia, như vậy năm trăm nữ Dạ-xoa lấy năm trăm người đi buôn ấy làm chồng.

Rồi ban đêm, khi các thương nhân đă ngủ say, nữ chúa Dạ-xoa liền dậy, đi đến nhà cực h́nh giết những người tại đấy, ăn thịt rồi trở về. Các nữ Dạ-xoa c̣n lại cũng làm như vậy. Sau khi ăn thịt người, nữ chúa Dạ-xoa trở về, thân thể trở thành lạnh. Người lái buôn trưởng ôm nàng là nữ Dạ-xoa, liền nghĩ: "Năm trăm nàng này là nữ Dạ-xoa. Chúng ta phải chạy trốn".

Sáng sớm hôm sau, khi đi rửa mặt, anh ta nói với các người đi buôn kia:

- Những nàng này là nữ Dạ-xoa, không phải là người. Khi có các người bị đắm tàu khác đến, chúng sẽ lấy những người ấy làm chồng và ăn thịt chúng ta. Vậy chúng ta hăy chạy trốn.

Hai trăm năm mươi người trong bọn nói:

- Chúng tôi không thể bỏ các nữ Dạ-xoa này được. Nếu các ông muốn, th́ hăy đi đi. Nhưng chúng tôi sẽ không chạy trốn đâu.

Sau đó, người lái buôn trưởng đem theo hai trăm năm mươi người nghe lời của ḿnh chạy trốn.

***YouTube 11 ***

Lúc bấy giờ, Bồ-tát sanh làm con ngựa toàn trắng, với đầu như con quạ, với tóc như cỏ munja, có thần thông, có thể bay trên hư không. Bồ-tát từ Tuyết Sơn bay lên hư không, đến ḥn đảo Tambapanni, trên các ao, hồ ở Tambapanni và ăn các loại lúa mọc tại đấy. Trong khi bay qua như vậy, v́ ḷng từ bi, ba lần Bồ-tát nói lớn tiếng với giọng người:

- Có người nào muốn trở về tổ quốc không?

Các người đi buôn nghe lời Bồ-tát, đi đến chấp tay và thưa:

- Thưa ngài, chúng con muốn trở về.

- Vậy hăy leo lên lưng ta.

Một số người leo lên thân ngựa, một số người nắm đuôi ngựa, một số người chấp tay và đứng im lặng kính cẩn. Bồ-tát dùng thần lực đem hai trăm năm mươi người ấy về tổ quốc của họ, rồi sau đó trở lại trú xứ của ḿnh.

Và khi có những người khác đến đấy, các nữ Dạ-xoa liền giết hai trăm năm mươi người c̣n lại tại chỗ để ăn thịt.

*

Bậc Đạo Sư nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, giống như những người lái buôn bị rơi vào thế lực của các nữ Dạ-xoa, và đă mạng chung, nhưng những người khác làm theo lời của con ngựa thần biết bay đều trở về trú xứ của ḿnh; cũng vậy, những ai không làm theo lời khuyên dạy của các đức Phật, dù là Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo ni, các nam, nữ cư sĩ, đều bị đau khổ lớn trong bốn địa ngục và chịu các h́nh phạt trong năm loại xiềng xích. C̣n những ai biết vâng lời khuyên đều đạt được ba sanh loại tốt đẹp, sáu cơi trời dục giới, hai mươi Phạm thiên giới và đạt trạng thái Niết-bàn bất tử, cực lạc.

Sau khi nói vậy, bậc Chánh Đẳng đọc các bài kệ:

Những ai không làm theo
Lời dạy của đức Phật,
Họ sẽ gặp tai nạn,
Họ giống các lái buôn
Bị các nữ Dạ-xoa
Ăn thịt và mạng chung.
C̣n những ai làm theo
Lời dạy của đức Phật,
Họ sẽ được an toàn,
Họ giống các lái buôn
Được ngựa bay cứu giúp,
Đưa về tận trú xứ.
Sau khi bậc Đạo Sư kể Pháp thoại này, Ngài thuyết giảng các Sự thật. Cuối bài giảng ấy, vị Tỷ-kheo thối thất đă đắc quả Dự-lưu và nhiều vị khác đắc quả Dự-lưu, Nhất lai, Bất lai và A-la-hán và Ngài nhận diện Tiền thân:
- Lúc bấy giờ, hai trăm năm mươi người lái buôn làm theo lời con ngựa bay là hội chúng đức Phật, c̣n con ngựa bay là Ta vậy.

-ooOoo-

No. 198 1.
"I come, my son," etc.--This story the Master told whilst living at Jetavana, about a brother who was a backslider.

We hear that the Master asked him if he really were a backslider; and he replied, yes, he was. Being asked the reason, he replied, "Because my passions


p. 93

were aroused on seeing a woman in her finery." Then the Master said, "Brother, there is no watching women. In days of yore, watchers were placed to guard the doors, and yet they could not keep them safe; even when you have got them, you cannot keep them." And he told an old-world tale.

_____________________________

Once upon a time, when Brahmadatta was king of Benares, the Bodhisatta came into the world as a young parrot. His name was Rādha, and his youngest brother was named Poṭṭhapāda. While they were yet quite young, both of them were caught by a fowler and handed over to a brahmin in Benares. The brahmin cared for them as if they were his children. [133] But the brahmin's wife was a wicked woman; there was no watching her.

The husband had to go away on business, and addressed his young parrots thus. "Little dears, I am going away on business. Keep watch on your mother in season and out of season; observe whether or not any man visits her." So off he went, leaving his wife in charge of the young parrots.

As soon as he was gone, the woman began to do wrong; night and day the visitors came and went--there was no end to them. Poṭṭhapāda, observing this, said to Rādha--"Our master gave this woman into our charge, and here she is doing wickedness. I will speak to her."

"Don't," said Rādha. But the other would not listen. "Mother," said he, "why do you commit sin?"

How she longed to kill him! But making as though she would fondle him, she called him to her.

"Little one, you are my son! I will never do it again! Here, then, the dear!" So he came out; then she seized him crying,

"What! you preach to me! you don't know your measure!" and she wrung his neck, and threw him into the oven.

The brahmin returned. When he had rested, he asked the Bodhisatta:

"Well, my dear, what about your mother--does she do wrong, or no?" and as he asked the question, he repeated the first couplet:--


"I come, my son, the journey done, and now I am at home again:
Come tell me; is your mother true? does she make love to other men?"

Rādha answered, "Father dear, the wise speak not of things which do not conduce to blessing, whether they have happened or not"; and he explained this by repeating the second couplet: [134]


"For what he said he now lies dead, burnt up beneath the ashes there:
It is not well the truth to tell, lest Poṭṭhapāda's fate I share."

p. 94

Thus did the Bodhisatta hold forth to the Brahmin; and he went on--"This is no place for me to live in either"; then bidding the brahmin farewell, he flew away to the woods.

_____________________________

When the Master had ended this discourse, he declared the Truths, and identified the Birth:--at the conclusion of the Truths the backsliding Brother reached the Fruit of the First Path:--"Ānanda was Poṭṭhapāda, and I myself was Rādha."


--------------------------------------------------------------------------------

Footnotes
92:1 There are many variants of this story. Compare Gesta Romanorum, (Early Eng. Text Soc.), no. 45, pp. 174 ff.; Boke of the Knight de la Tour Landry (same series), p. 22. Compare no. 145.

 

** YouTube 13 ***

Rồi một thanh niên Bà-la-môn trú ở thành Polati đi đến khu vườn, thấy Bồ-tát, đảnh lễ ngài và ngồi xuống. Bồ-tát nói chuyện thân mật với thanh niên ấy, và hỏi:
- Này cậu thanh niên, nhà vua có theo Chánh pháp không ?
- Thưa có, bạch Tôn giả, vua theo Chánh pháp. Nhưng hoàng hậu của vua vừa mệnh chung, vua cho đặt thân hoàng hậu trong một cái ḥm, nằm dài bên cạnh than khóc, nay đă là ngày thứ bảy. Sao Tôn giả không giải thoát vua khỏi nỗi đau khổ lớn như vậy? Nay là thời gian thích hợp để Tôn giả nhiếp phục nỗi đau khổ của nhà vua.
- Này cậu, ta không biết nhà vua, nhưng nếu vua đến hỏi ta, ta sẽ nói cho vua biết chỗ đầu thai của hoàng hậu và khiến nàng nói cho vua nghe.
- Vậy thưa Tôn giả, hăy ngồi lại đây cho đến khi tôi đưa vua đến.
Thanh niên ấy được Bồ-tát hứa, liền đi đến cung vua, báo tin ấy và khuyên vua:
- Đại vương nên đi đến gặp vị có thiên nhăn ấy.
Vua nói:
- Trẫm sẽ thấy hoàng hậu!
Vua vô cùng hoan hỷ ngự lên xe, đi đến đảnh lễ Bồ-tát, ngồi xuống một bên và hỏi:
- Có đúng sự thật chăng, trẫm nghe nói Tôn giả biết được chỗ đầu thai của hoàng hậu?

- Tôi có biết, thưa Đại vương.

- Hoàng hậu thọ sanh ở đâu?

- Thưa Đại vương, hoàng hậu say mê sắc đẹp của ḿnh, v́ vậy đă sống phóng dật, không làm các thiện nghiệp, nay sanh làm con sâu nhỏ ăn phân ngay chính trong vườn này.

- Trẫm không tin chuyện ấy.

- Nay tôi sẽ chỉ hoàng hậu cho Đại vương và bảo hoàng hậu nói cho Đại vương rơ.

Bồ-tát dùng thần lực của ḿnh, và ra lệnh:

- Cả hai con vật đang lăn một ḥn phân ḅ hăy đi đến trước mặt vua!

Bồ-tát sai khiến hai con sâu đi đến như vậy rồi chỉ một con và nói:

- Thưa Đại vương, đây là hoàng hậu Ubbaŕ của Đại vương. Nó bỏ Đại vương đi theo sau con sâu ăn phân làm chồng nó. Đại vương hăy nh́n xem.

- Thưa Tôn giả, hoàng hậu Ubbaŕ sanh ra làm con sâu ăn phân ư? Trẫm không tin được chuyện ấy !

- Thưa Đại vương, tôi sẽ bảo nó nói lên.

- Thưa Tôn giả, hăy bảo nó nói đi.

Bồ-tát nói với thần lực của ḿnh.
- Này Ubbaŕ!

Con sâu nói bằng tiếng người, đáp lại:
- Thưa Tôn giả, cái ǵ ạ ?
Bồ-tát hỏi:
- Ngươi hăy nói tiền thân của ngươi tên là ǵ ?
- Thua Tôn giả, trước tôi là Ubbaŕ, hoàng hậu của vua Assaka. Con sâu đáp.
Bồ-tát hỏi tiếp:
- Nay ngươi thương yêu vua Assaka hay con sâu ăn phân này là chồng của ngươi ?
- Thưa Tôn giả, trong đời sống trước đây của tôi, tôi đă sống với vua, và cùng thưởng thức sắc, tiếng, hương, vị, xúc trong ngôi vườn này. Nhưng v́ qua nhiều đời sống chết cho đến nay, tôi không biết vua là ai !Tôi sẵn sàng giết vua Assaka và lấy máu từ cổ vua để bôi hai bàn chân con sâu ăn phân là chồng của tôi !
Rồi giữa hội chúng của vua, con sâu đọc những bài kệ này bằng tiếng người:

Chính chỗ này tôi sống
Với vua A-sa-ka
Yêu thương, được yêu thương
Tôi đi dạo quanh vườn.
Nay các khổ lạc mới
Làm mờ cảm giác cũ,
Vậy đối với sâu chồng,
Tôi yêu hơn Đại vương!

Nghe nói vậy, vua cảm thấy hối hận ngay tại chỗ, lập tức truyền lệnh đem xác hoàng hậu ra ngoài và gội đầu. Vua đảnh lễ Bồ-tát, rồi sau đó đi vào thành cưới một hoàng hậu khác và trị nước đúng Chánh pháp.

C̣n Bồ-tát khuyến dạy vua xong, khiến vua hết sầu muộn, rồi đi về Hy-mă-lạp Sơn.

*
Sau khi thuyết Pháp thoại này, bậc Đạo Sư giảng các Sự thật và cuối bài giảng, vị Tỷ-kheo luyến ái đă đắc quả Dự lưu. Rồi Ngài nhận diện Tiền thân:

- Lúc bấy giờ Ubbaŕ là người vợ cũ, vua Assaka là Tỷ-kheo bị ái nhiễm, thanh niên Bà-la-môn là Xá-lợi-phất, c̣n vị tu khổ hạnh là Ta vậy.

-ooOoo-
(Contents)

No. 207.ASSAKA-JĀTAKA.

"Once with the great king Assaka," etc.--This story the Master told whilst staying in Jetavana, about some one who was distracted by the recollection of a former wife. He asked the Brother whether he were really lovesick. The man said, Yes. "Whom are you in love with?" the Master continued. "My late wife," was the reply. Then the Master said, "Not this once only, Brother, have you been full of desire for this woman; in olden days her love brought you to great misery." And he told a story.

_____________________________

Once upon a time, there was a king Assaka reigning in Potali, which is a city of the kingdom of Kāsi. His queen consort, named Ubbarī, was very dear to him; she was charming, and graceful, and beautiful passing the beauty of women, though not so fair as a goddess. She died: and at her death the king was plunged in grief, and became sad and miserable. He had the body laid in a coffin, and embalmed with oil and ointment, and laid beneath the bed; and there he lay without food, weeping and wailing. [156] In vain did his parents and kinsfolk, friends and courtiers, priests and laymen, bid him not to grieve, since all things pass away; they could not move him. As he lay in sorrow, seven days passed by.

Now the Bodhisatta was at that time an ascetic, who had gained the Five Supernatural Faculties and the Eight Attainments; he dwelt at the foot of Himalaya. He was possessed of perfect supernatural insight, and as he looked round India with his heavenly vision, he saw this king lamenting, and straightway resolved to help him. By his miraculous power he rose in the air, and alighted in the king's park, and sat down on the ceremonial stone, like a golden image.

A young brahmin of the city of Potali entered the park, and seeing the Bodhisatta, he greeted him and sat down. The Bodhisatta began to talk pleasantly with him. "Is the king a just ruler?" he asked.

"Yes, Sir, the king is just." replied the youth; "but his queen is just dead; he has laid her body in a coffin, and lies down lamenting her; and to-day is the seventh day since he began.--Why do you not free the king from this great grief? Virtuous beings like you ought to overcome the king's sorrow."

"I do not know the king, young man," said the Bodhisatta; "but if he were to come and ask me, I would tell him the place where she has now come into the flesh again, and make her speak herself."

"Then, holy Sir, stay here until I bring the king to you," said the youth. The Bodhisatta agreed, and he hastened into the king's presence, and told him about it. "You should visit this being with the divine insight!" he told the king.

The king was overjoyed, at the thought of seeing Ubbarī; and he entered his chariot and drove to the place. Greeting the Bodhisatta, he sat down on one side, and asked, "Is it true, as I am told, that you know where my queen has come into being again?"

"Yes, I do, my lord king," replied he.

Then the king asked where it was.

The Bodhisatta replied, "O king, she was intoxicated with her beauty, and so fell into negligence and did not do fair and virtuous acts; so now she has become a little dung-worm in this very park."

"I don't believe it!" said the king.

"Then I will show her to you, and make her speak," answered the Bodhisatta.

"Please make her speak!" said the king.

The Bodhisatta commanded--"Let the two that are busy rolling a lump of cow-dung, come forth before the king:" and by his power he made them do it, and they came. The Bodhisatta pointed one out to the king: "There is your queen Ubbarī, O king! she has just come out of this lump, following her husband the dung-worm. Look and see."

"What! my queen Ubbarī a dung-worm? I don't believe it!" cried the king.

I will make her speak, O king!"

"Pray make her speak, holy Sir!" said he.

The Bodhisatta by his power gave her speech. "Ubbarī!" said he.

"What is it, holy Sir?" she asked, in a human voice.

"What was your name in your former character?" the Bodhisatta asked her.

"My name was Ubbarī, Sir," she replied, "the consort of king Assaka."

"Tell me," the Bodhisatta went on, "which do you love best now--king Assaka, or this dung-worm?"

"O Sir, that was my former birth," said she. "Then I lived with him in this park, enjoying shape and sound, scent, savour and touch; but now that my memory is confused by rebirth, what is he? Why, now I would kill king Assaka, and would smear the feet of my husband the dung-worm with the blood flowing from his throat!" and in the midst of the king's company, she uttered these verses in a human voice:


"Once with the great king Assaka, who was my husband dear,
Beloving and beloved, I walked about this garden here.

"But now new sorrows and new joys have made the old ones flee,
And dearer far than Assaka my Worm is now to me."  When king Assaka heard this, he repented on the spot; and at once he caused the queen's body to be removed and washed his head. He saluted the Bodhisatta, and went back into the city; where he married another queen, and ruled in righteousness. And the Bodhisatta, having instructed the king, and set him free from sorrow, returned again to the Himalayas.

_____________________________

When the Master had ended this discourse, he declared the Truths and identified the Birth:--at the conclusion of the Truths, the lovesick Brother reached the Fruit of the First Path:--"Your late wife was Ubbarī; you, the lovesick Brother, were king Assaka; Sāriputta was the young brahmin; and the anchorite was I myself."

 

(Contents)
 

No. 212. UCCHI HA-BHATTA-JĀTAKA.
"Hot at top," etc. This is a story told by the Master while at Jetavana, about one who hankered after a lost wife. The Brother in question was asked by the Master if he really was lovesick. Yes, he said, so he was. "For whom?" was the next question. "For my late wife." "Brother," the Master said, "this same woman in former days was wicked, and made you eat the leavings of her paramour." Then he told this story of the past.

_____________________________

Once upon a time, while Brahmadatta was reigning in Benares, the Bodhisatta was born as one of a family of poor acrobats, that lived by begging. So when he grew up, he was needy and squalid, and by begging he lived.

There was at the time, in a certain village of Kāsi, a brahmin whose wife was bad and wicked, and did wrong. [168] And it befel that the husband went abroad one day upon some matter, and her lover watching his time went to visit the house. After she had received him, he said, "I will eat a bit before I go." So she made ready the food, and served up rice hot with sauce and curry, and gave it him, bidding him eat: she herself stood at the door, watching for the brahmin's coming. And while the lover was eating, the Bodhisatta stood waiting for a morsel.

At that moment the brahmin set his face for home. And his wife saw him drawing nigh, and ran in quickly--"Up, my man is coming!" and she made her lover go down into the store-room. The husband came in; she gave him a seat, and water for washing the hands; and upon the cold rice that was left by the other she turned out some hot rice, and set it before him. He put his hand into the rice, and felt that it was hot above and cold below. "This must be some one else's leavings," thought he; and so he asked the woman about it in the words of the first stanza:


"Hot at top, and cold at bottom, not alike it seems to be:
I would ask you for the reason: come, my lady, answer me!"

Again and again he asked, but she, fearing lest her deed should be discovered, held her peace, Then a thought came into our tumbler's mind. "The man down in the store-room must be a lover, and this is the master of the house: the wife says nothing, for fear that her deed be made manifest. Soho! I will declare the whole matter, and show the brahmin that a man is hidden in his larder!" [169] And he told him the whole matter: how that when he had gone out from his house, another had come in, and had done evil; how he had eaten the first rice, and the wife had stood by the door to watch the road; and how the other man had been hidden in the store-room. And in so saying, he repeated the second stanza:


"I am a tumbler, Sir: I came on begging here intent;
He that you seek is hiding in the store-room, where he went!"

By his top-knot he haled the man out of the store-room, and bade him take care not to do the like again; and then he went away. The brahmin rebuked and beat them both, and gave them such a lesson that they were not likely to do the same again. Afterwards he passed away to fare according to his deserts.

_____________________________

When the Master had ended his discourse, he declared the Truths, and identified the Birth:--at the conclusion of the Truths the lovesick Brother reached the Fruit of the First Path:--"Your late wife was then the brahmin's lady; you, the lovesick Brother, were the brahmin himself; and I was the tumbler."

 

All clips of Hành Tŕnh Về Phương Đông
http://www.youtube.com/results?search_query=hanhtrinhvephuongdong
 

KINH VIÊN GIÁC (THE SUTRA OF COMPLETE ENLIGHTENMENT )
http://www.tranlich.com/phathoc/kinhviengiac.htm

Chuyện Tiền Thân Đức Phật The Jataka Sutra)

1) Phẩm nữ giới
http://www.tranlich.com/phathoc/nugioi.htm
NỮ NHÂN 1 | NỮ NHÂN 2 | NỮ NHÂN 3

2) Kẻ Ác
http://www.tranlich.com/phathoc/keac.htm

Hành Tŕnh Về Phương Đông - (English & Vietnamese)
(Life and Teaching of the Masters of the Far East)
http://www.tranlich.com/phathoc/hanhtrinhphuondong.htm
 

KINH NIỆM XỨ (Satipatthàna sutta)
The Four Arousings of Mindfulness
The Four frames of reference
The Four foundations of mindfulness.
http://www.tranlich.com/phathoc/tuniemxu.htm

Home | 81 BCND | Freedom4Vietnam | Vietnamese Songs | Vietnamese Students | Our Sponsor

Since 06-27-01
 

 .tranlich.com