New Page 1

Youtube	1. Introduction 2. Bodhisattva Manjusri 3. Bodhisattva Samantabhadra 4. Bodhisattva of Universal Vision 5, Bodhisattva Vajragarbha 6. Bodhisattva Maitreya 7. Bodhisattva of Pure Wisdom 8. Bodhisattva at Ease in Majestic Virtue 9. Bodhisattva of Sound Discernment 10. Bodhisattva Cleansed of All Karmic Obstructions 11. Bodhisattva of Universal Enlightenment 12. Bodhisattva of Complete Enlightenment 13. Bodhisattva Foremost in Virtue and Goodness

Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát	Bodhisattva Manjusri Bodhisattva Manjusri Please expound to the multitude who have come to this assembly the Tathagatas Dharma practice of the original-arising purity of the causal ground. Please also expound to us how bodhisattvas may initiate this state of pure mind within the Mahayana and leave all illness. will not fall into erroneous views.” how they can attain correct abiding and not fall into erroneous views. The original-arising purity of the causal ground of theTathagatas relies on the complete illumination of intrinsic enlightenment, which is pure in essence and permanently free from ignorance. “What is ignorance? Virtuous man, since beginningless time, all sentient beings have had all sorts of delusions, like a disoriented person who has lost his sense of direction. They mistake the four great elements as the attributes of their bodies, and the conditioned impressions of the six sense objects as the attributes of their minds. They are like a man with an illness of the eyes who sees an illusory flower in the sky, or a second moon. Because of this false existence to which he clings, he remains in the turning wheel of birth and death. Hence this is called ignorance. this ignorance has no real substance. It is like a person in a dream. Though the person exists in the dream, when the dreamer awakens, there is nothing that can be grasped. This nonexistence of birth and death and body and mind is so not as a consequence of contrived effort. It is so by its intrinsic nature. “The awareness of their nonexistence is like empty space. That which is aware of the empty space is like the appearance of the illusory flower. However, one cannot say that the nature of this awareness is nonexistent. Eliminating both existence and nonexistence is in accordance with pure enlightenment. the nature of empty space is ever unmoving. It is free from conceptual knowledge and views.
Văn Thù ngươi nên biết, Tất cả các Như Lai, Từ nơi bản nhân địa, Đều nhờ trí huệ giác. Thông đạt nơi vô minh, Cũng như hoa đốm kia. Thì khỏi bị luân hồi. Cũng như người trong mộng, Thức tỉnh cảnh mộng mất. Giác ngộ như hư không, Bình đẳng chẳng lay động. Bản giác khắp mười phương, Liền được thành Phật đạo. Huyen chẳng chỗ sanh diệt, Thành đạo cũng vô đắc, Vì bản tánh viên mãn. Bồ Tát ở trong đó, Khéo phát tâm Bồ Đề. Chúng sanh đời mạt pháp, Tu theo lìa tà kiến	Manjusri, you should know that all Tathagatas, from their original-arising causal ground, use wisdom to enlighten and penetrate ignorance. Realizing that ignorance is like a flower in the sky, they are thus liberated from the continuance [of birth and death]. Like a person [seen] in a dream who cannot be found when [the dreamer] awakens, awareness is like empty space. It is impartial and equal, and ever unmoving. When enlightenment pervades all ten directions, the Buddha Path is accomplished. There is no place where illusions vanish, and there is no attainment in accomplishing the Buddha Path, for the intrinsic nature is already wholly complete. By this, bodhisattvas can give rise to the bodhi-mind. Sentient beings in the Dharma Ending Age through this practice will avoid erroneous views

Phổ Hiền Bồ tát	Bodhisattva Samantabhadra if these sentient beings come to understand illusion, then body and mind are also illusory. How can they then use illusion to remedy illusion? How could they be liberated from illusory conceptualization? you have asked about the expedient, gradual stages of the bodhisattva’s practice of the samadhi in which all is seen to be like an illusion, and which frees sentient beings from illusion. all illusory projections of sentient beings arise from the wondrous mind of the Tathagata’s Complete Enlightenment, just like flowers in the sky which come into existence from out of the sky. When the illusory flower vanishes, the nature of the sky is not marred. When all illusions are extinguished, the enlightened mind remains unmoved. the extinction of illusion is called the unmoving mind of enlightenment. to know illusion is to depart from it; there is no need to contrive expedient means! To depart from illusion is to be enlightened; there are no gradual steps! Samantabhadra, you should know that the beginningless illusory ignorance of all sentient beings is grounded on the Tathagata’s mind of Complete Enlightenment. Like a flower in empty space, its appearance relies on the sky. When the illusory flower vanishes, the empty space remains in its original unmoving state. Illusion depends on enlightenment for its arising. With the extinction of illusion, enlightenment is wholly perfect, for the enlightened mind is ever unmoving. All bodhisattvas and sentient beings in the Dharma Ending Age should forever leave illusions far behind until all illusions are extinguished. It is like producing fire with wood, when the wood is burned out, the fire is also extinguished. Enlightenment has no gradual steps; the same applies to expedient means.
Phổ Hiền ngươi nên biết, Tất cả các chúng sanh. Vô thủy huyễn vô minh, Đều nương tâm Viên Giác, Của Như Lai kiến lập. Ví như những hoa đốm, Nương hư không có tướng. Hoa đốm nếu diệt rồi, Hư không vốn chẳng động, Huyễn từ bản giác sanh, Huyn diệt giác viên mãn. Bản giác vốn chẳng động, Như tất cả Bồ Tát, Và mạt pháp chúng sanh. Thường nên xa lìa huyễn, Các huyễn thảy đều lìa, Như dùi cây lấy lửa, Cây hết lửa cũng diệt. Giác vốn chẳng thứ lớp, Phương tiện cũng như thế.	Samantabhadra, you should know that the beginningless illusory ignorance of all sentient beings is grounded on the Tathagata’s mind of Complete Enlightenment. Like a flower in empty space, its appearance relies on the sky. When the illusory flower vanishes, the empty space remains in its original unmoving state. Illusion depends on enlightenment for its arising. With the extinction of illusion, enlightenment is wholly perfect, for the enlightened mind is ever unmoving. All bodhisattvas and sentient beings in the Dharma Ending Age should forever leave illusions far behind until all illusions are extinguished. It is like producing fire with wood, when the wood is burned out, the fire is also extinguished. Enlightenment has no gradual steps; the same applies to expedient means. (contents)

Phổ Nhãn Bồ Tát	Bodhisattva of Universal Vision Bodhisattva of Universal Vision please expound on the gradual stages of the bodhisattva’s practice. How should one contemplate? What should one abide in and uphold? What expedient methods should one devise to guide unenlightened sentient beings, to universally enable them to reach enlightenment? you have asked the Tathagata about the gradual stages of cultivation, what contemplation one should abide in and uphold, as well as the various expedient methods one should use. newly initiated bodhisattvas and sentient beings should hold the right thought of separating from myriad illusions. First, they should rely on the samatha practice of the Tathagatas and strictly observe the precepts. “They should always be mindful that the body is a union of the four elements. When the four elements are separated from one another, where is this illusory body? Thus one knows that the physical body ultimately has no substance and owes its appearance to the union of the four elements. In reality it is not different from an illusory projection. “Due to the provisional union of the four conditions of vision, hearing, perception, and awareness, the illusory six sense faculties come to exist. The inward and outward combination of the six sense faculties and the four elements of earth, water, fire, and wind gives rise to the illusory existence of conditioned energy. In this process, there ‘seems to be’ something which is cognizant. This is provisionally called ‘mind.’ this illusory mind cannot exist without the six sense objects of sight, sound, smell, taste, touch, thought. When the four elements disperse, the six sense objects cannot be found. Once the elements and the sense objects disperse and and are extinguished, ultimately there is no cognizant mind to be seen. when the illusory bodies of sentient beings become extinguished, the illusory minds also become extinguished. When the illusory minds become extinguished, the illusory sense objects also become extinguished. When the illusory sense objects become extinguished, the illusory extinguishing also becomes extinguished. When the illusory extinguishing becomes extinguished, that which is not illusory is not extinguished. It is like polishing a mirror. When the defilements are wiped off, brightness appears. you should know that both body and mind are illusory defilements. When these appearances of defilement are permanently extinguished, purity will pervade all ten directions. the pure mani jewel reflects the five colors as they appear before it, yet the ignorant see the mani as actually possessing the five colors. although the pure nature of Complete Enlightenment likewise manifests as body and mind, people respond in accordance with their capacities, yet the ignorant speak of the pure Complete Enlightenment as having intrinsic characteristics of body and mind. For this reason, they are unable to depart from illusion. Therefore, I say that body and mind are illusory defilements. It is in terms of separating from illusory defilements that bodhisattvas are defined. When defilements are thoroughly removed, their corresponding cognition is completely eliminated. Since there is nothing corresponding to defilement, there is also no ‘one’ there to designate. “Virtuous man, if sentient beings realize the awakening of the extinction of illusory appearances, at that time unlimited purity and infinite emptiness will be revealed and manifested in their enlightenment. Because the enlightenment is complete and illuminnating, it reveals the mind in its purity. Because the mind is pure, objects of vision are pure. Because vision is pure, the eye faculty is pure. Because that faculty is pure, the consciousness is pure. Because the consciousness is pure, perception is pure. The same holds true for the nose, tongue, body, and mind. because the six sense objects are pure, the earth element is pure. Because the earth element is pure, the water element is pure. The same holds for the elements of fire and wind. since empty space is equal, identical, and unmoving as such, you should know that the nature of enlightenment is also equal, identical, and unmoving. the nature of enlightenment is pervasive and full, pure, and unmoving, being perfect and boundless, a bodhisattva neither is bound by dharmas nor seeks to be free from dharmas. He neither detests birth and death nor clings to nirvana; neither reveres those who uphold the precepts nor condemns those who violate them; neither esteems experienced practitioners nor slights beginners. it has no likes or dislikes. Why? Because the essence of this clarity is nondual and itself has no likes or dislikes. Complete Enlightenment is universally illuminating in quiescent-extinction without duality. Since there is no bondage or liberation, one begins to realize that sentient beings have intrinsically accomplished Buddhahood, and that birth and death and nirvana are like yesterday’s dream. One who truly actualizes enlightenment does not contrive, stop, allow things to be as they are, nor annihilate vexations. In the midst of the actualization, there is neither a subject nor an object. Ultimately there is neither actualization nor one who actualizes!
Phổ nhản ngươi nên biết, Tất cả những chúng sanh, Thân tâm đều như huyễn, Thân tướng thuộc tứ đại, Tâm tánh về lục trần. Thể tứ đại lìa nhau, Ai là kẻ hoà hợp? Dần dần quán như thế, Tất cả đều trong sạch. Khắp giới pháp chẳng động, Vô tác, chỉ, nhậm, diệt, Cũng chẳng kẻ năng chứng. Tất cả thế giới Phật, Như hoa đốm trên không. Tam thế đều bình đẳng, Rốt cuộc chẳng khứ lai. Những Bồ Tát sơ học, Và chúng sanh mạt pháp. Muốn cầu vào Phật đạo, Nên tu tập như thế	Universal Vision, you should know that the minds and bodies of all sentient beings are illusory. The body is the union of the four elements. The nature of mind is reducible to the six sensory objects. When the four elements are separated from one another, who is the unifier? If one practices gradual cultivation like this, all will be pure. The nature of Complete Enlightenment is umnoving and pervades the dharmadhatu. There is no contrivance, stopping, allowing things to be as they are, annihilation, nor is there one who actualizes enlightenment. All Buddha worlds are like flowers in the sky. Past, present and future are all impartially equal. Ultimately there is no coming or going. The newly initiated bodhisattvas and sentient beings in the Dharma Ending Age, in their quest to enter the Buddha Path, should thus cultivate themselves.
Kim Cang Tạng Bồ Tát 1. Bạch Thế Tôn! Nếu các chúng sanh bổn lai thành Phật, tại sao lại có tất cả vô minh? 2. Nếu những vô minh chúng sanh sẵn có, do nhân duyên gì Như Lai lại nói bổn lai thành Phật? 3. Nếu mười phương chúng sanh bổn lai thành Phật, rồi sau mới khởi vô minh, vậy tất cả Như Lai đến lúc nào sanh lại tất cả phiền não? Ngài Kim Cang Tạng Bồ Tát nói xong, năm vóc gieo sát đất, đảnh lễ thưa thỉnh ba lần như vậy. Bấy giờ Phật bảo Kim Cang Tạng Bồ Tát rằng: -Lành thay! Lành thay! Thiện nam tử! Ngươi khéo vì các Bồ Tát và chúng sanh đời mạt pháp hỏi Như Lai về pháp thâm sâu bí mật, phương tiện rốt ráo của Phật, ấy là sự chỉ dạy tối cao của đại thừa lieu nghĩa cho các Bồ Tát, hay khiến mười phương Bồ Tát và chúng sanh đời mạt pháp đối với sự tu học được lòng tin quyết định, dứt hẳn tâm nghi ngờ. Nay ngươi hãy lắng nghe, ta sẽ vì ngươi mà thuyết ". Lúc ấy Kim Cang Tạng Bồ Tát và đại chúng hoan hỷ vâng lời Phật dạy, im lặng mà nghe:	Bodhisattva Vajragarbha Bodhisattva Vajragarbha if sentient beings have intrinsically accomplished Buddhahood, how can there be so much ignorance? If all sentient beings originally have ignorance, why does the Tathagata say that they have intrinsically accomplished Buddhahood? If sentient beings in all ten directions intrinsically accomplished the Buddha Path and afterward gave rise to ignorance, then when will the Tathagata give rise to vexations again? “Virtuous man, all worlds begin and end, are born and perish, have a before and after, exist and do not exist, coalesce and disperse, arise and cease. Thoughts follow one another in succession, going and coming in a ceaseless circle. With all sorts of grasping and rejecting, these changing processes are all cyclic existences. If one were to discern Complete Enlightenment while still in cyclic existence, then this nature of Complete Enlightennient would have the same nature as the turning flow of cyclic existence! If one wished to be free from cyclic existence, then there would be no place where Complete Enlightenment could exist. For instance, when one moves one’s eyes, still water appears to have waves; when one fixes one’s gaze, a circling flame appears to be a wheel of fire. The fact that moving clouds make it seem as if the moon were moving and a sailing boat makes one feel as if the shore were moving also exhibits the same principle. “Virtuous man, while the motion is going on, it is impossible for those things to be still. How much more would this be so if one were to discern the Complete Enlightenment of the Buddha with the defiled mind of birth and death, which has never been pure; “Virtuous man, you should know that the empty sky does not temporarily exist and then temporarily not exist. How much more so in the case of the Tathagata who is in accordance with Complete Enlightenment, which is omparable to the equal intrinsic nature of empty space. “Virtuous man, it is like smelting gold ore. The gold does not exist because of the smelting. As it has become perfect gold, it will not become ore again. Therefore, one should not say that gold is not intrinsically perfect in itself. “Virtuous Man, the wondrous and completely enlightened mind of all Tathagatas is originally without bodhi or nirvana; it has nothing to do with accomplishing Buddhahood or not accomplishing Buddhahood, illusory cyclic existence or noncyclic existence. “Virtuous man, even the sravakas, who have perfected the state where the karmic activities of body, mind, and speech are entirely severed, are still unable to enter the nirvana that is personally experienced and manifested by the Tathagata. How can one possibly use one’s conceptual mind to measure the realm of the Tathagata’s Complete Enlightenment? He who attempts to enter the Tathagata’s ocean of great quiescent-extinction by using the cyclic mind and giving rise to cyclic views will never succeed. Therefore, I say that all bodhisattvas and sentient beings in the Dharma Ending Age should first sever the root of beginningless cyclic existence. “Virtuous man, contrived conceptualizations come from the existence of a mind, which is a conditioned conglomeration of the six sense objects. The conditioned impressions of deluded thoughts are not the true essence of mind; rather, they are like flowers in the sky. The discernment of the realm of Buddhahood with such conceptualization is comparable to the production of empty fruit by the empty flower. One merely revolves in this entanglement of deluded thoughts and gains no result. “Virtuous man, deluded groundless thinking and cunning views cannot accomplish the expedient methods of Complete Enlightenment. Discriminations such as these are not correct.” At that time, the World Honored One, wishing to clarify his meaning, proclaimed these gathas: Vajragarbha, you should know that the quiescent and extinct nature of the Tathagata never had a beginning or end. To conceptualize this with the cyclic mind results in rotations in cyclic existence. One will then remain in cyclic existence unable to enter the ocean of the Buddha. Like smelting gold ore, the gold does not exist as the result of smelting. Though it regains the original golden quality, it is perfected only after the process of smelting. Once it becomes true gold, it cannot become ore again. Birth and death and nirvana, ordinary beings and all Buddhas, are but appearances of flowers in the sky. Conceptualizations are illusory projections. How much more so are such questions asked with an illusory mind? If one can put an end to this illusory mind, Complete Enlightenment can be sought.
Lúc ấy Thế Tôn muốn giảng lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Kim Cang Tạng nên biết, Tánh Như Lai tịch diệt, Chưa từng có thủy chung. Nếu dùng tâm luân hồi, Suy tư thành xoay vần. Chỉ đến bờ luân hồi, Chẳng thể vào biển Phật. Ví như luyện quặng vàng, Chẳng do luyện có vàng. Dù vàng ròng sẵn có, Nhờ luyện mới thành tựu. Khi đã thành vàng ròng, Chẳng trở lại quặng nữa. Sanh tử và Niết Bàn, Phàm phu với chư Phật, Đồng như tướng hoa đốm. Suy tư như huyễn hoá, Huống sự hỏi hư vọng. Hãy thấu rõ tâm này, Rồi mới cầu Viên Giác.	At that time, the World Honored One, wishing to clarify his meaning, proclaimed these gathas: Vajragarbha, you should know that the quiescent and extinct nature of the Tathagata never had a beginning or end. To conceptualize this with the cyclic mind results in rotations in cyclic [existence]. One will then remain in cyclic existence unable to enter the ocean of the Buddha. Like smelting gold ore, the gold does not exist as the result of smelting. Though it regains the original golden [quality], it is perfected only after [the process of] smelting. Once it becomes true gold, it cannot become ore again. Birth and death and nirvana, ordinary beings and all Buddhas, are but appearances of flowers in the sky. Conceptualizations are illusory projections. How much more so are such questions asked with an illusory mind? If one can put an end to this [illusory] mind, Complete Enlightenment can be sought.
Di Lặc Bồ Tát	Bodhisattva Maitreya how could they sever the roots of cyclic existence? various cyclic existences, how many types of capacities are there? What are the different kinds of cultivation of Buddha’s bodhi? how many expedient methods “Virtuous man, all sentient beings experience illusory cyclic existence due to all kinds of affection, love, craving, and desire since beginningless time. The different types of births in the world - be they from egg, womb, humidity, or by transformation - are created by sexual desire. You should know that attached love is the root of cyclic existence. Because there are all sorts of desirable objects that enhance and augment the activity of attached love, birth and death proceed in unending succession. “Desire arises because of attached love. The existence of life comes from desire. Sentient beings’ love of their lives in turn relies on desire as a base. Therefore, love and desire are the cause, love of life is the consequence. Because the objects of desire vary, like and dislike arise. If the object goes against one’s grasping mind, one gives rise to hatred and jealousy and commits evil karmic deeds. As a result, one is reborn in hell or as a hungry ghost. “Realizing that desire is detestable, if one desires to leave behind karmic paths and abandons evil and delights in doing good, one is reborn in the realms of gods or humans. If, further, one knows that attachment is detestable, and thus abandons attachment and delights in renunciation, one still stirs up the root of attachment. This results in increased worldly meritorious fruit, which, being samsaric, does not lead to accomplishing the holy path. Therefore, if sentient beings wish to be liberated from birth and death and to avoid cyclic existende, they should first sever craving and desire, and eliminate their attached love. “Virtuous man, the transformation and manifestation of bodhisattvas in various forms in the world are not based on attachment. Out of their compassion, they cause sentient beings to abandon attachment by provisionally taking on all kinds of craving and desire so they can enter birth and death. If sentient beings in the Dharma Ending Age can abandon desire, eliminate love and hatred, . permanently sever cyclic existence, and diligently pursue the Tathagata’s state of Complete Enlightenment with a pure mind, they will attain awakening. “Virtuous man, due to the inherent desire in all sentient beings, ignorance flourishes and increases. Thus sentient beings manifest five distinct natures. According to the two obstructions, their hindrances may appear to be deep or shallow. What are the two obstructions? The first is the obstruction of principle, which hinders right views. The second is the obstruction of phenomena, which perpetuates birth and death. the five distinct natures? 1)sentient beings who have not eliminated and extinguished these two obstructions are called ‘those who have not attained Buddhahood.’ 2) Sentient beings who have permanently abandoned craving and desire and have eliminated the obstruction of phenomena, but not the obstruction of principle, can only be enlightened as srackas or pratyekabuddhas. They are unable to manifest and abide in the realm of bodhisattvas. “Virtuous man, if sentient beings in the Dharma Ending Age desire to sail on the Tathagata’s great ocean of Complete Enlightenment, they should first vow to practice with diligence and sever the two obstructions. 3)When these two obstructions have been subdued, they will be able to awaken to the realm of bodhisattvas. 4) If the obstructions of principle and phenomena are permanently severed, they will enter into the subtle and wondrous Complete Enlightenment of Tathagatas and consummate bodhi and great nirvana. “Virtuous man, all sentient beings intrinsically actualize Complete Enlightenment. 5) If they meet a good teacher and can rely on his Dharma practice of the causal ground, their karmic roots for attainments will be either gradual or sudden. However, 5) if they come across the Tathagata’s unsurpassable bodhi and engage in the correct path of practice, they will attain Buddhahood whether they are of great or small karmic roots. 5) If sentient beings, though they seek a good teacher, meet one with erroneous views, they will not gain correct awakening. These people are called ones of outer path nature. This fault is due to the teacher and not to sentient beings. “The above are the five distinct natures of sentient beings. “If sentient beings in the Dharma Ending Age can arouse the supreme thought of awakening to great Complete Enlightenment, they should make the pure great vow of bodhisattvas, declaring: ‘May I, from now on, abide in Buddha’s Complete Enlightenment, and may I, in my search for a good teacher, not meet outer paths and practitioners of the Two Vehicles.’ With their practice based on this vow, they will gradually sever all hindrances. When all hindrances are exhausted, their vows will be fulfilled. They will then ascend the pure Dharma hall of liberation and actualize the wondrous, august citadel of great Complete Enlightenment.”
Lúc ấy Thế Tôn muốn giảng lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Di Lặc ngươi nên biết, Tất cả những chúng sanh, Chẳng được đại giải thoát, Đều do tâm tham dục, Sa đọa nơi sanh tử, Nếu dứt được yêu ghét, Và độc tham sân si, Chẳng kể tánh sai biệt, Đều được thành Phật đạo. Hai chướng tiêu diệt hẳn, Cầu sư được chánh ngộ. Tùy thuận nguyện Bồ Tát, Y chỉ Đại Niết Bàn. Tất cả các Bồ Tát, Đều theo nguyện đại bi, Thị hiện vào sanh tử. Người tu hành hiện tại, Và chúng sanh mạt pháp, Siêng dứt những ái kiến, Bèn vào Đại Viên Giác	At that time, the World Honored One, wishing to clarify his meaning, proclaimed these gathas: Maitreya, you should know that sentient beings cannot attain great liberation because of their craving and desire, which cause them to fall into the cycle of birth and death. If they can sever like and dislike, along with greed, anger, and delusion, regardless of their difference in nature, they will all accomplish the Buddha Path. The two obstructions will also be permanently severed. After correct awakening is attained by meeting a good teacher, one accords with the bodhisattva vow and abides in the great nirvana. All bodhisattvas in the ten directions, relying on the great compassionate vow, manifest the appearance of entering birth and death. Practitioners now and sentient beings in the Dharma Ending Age, should diligently sever all attached views. Then they will return to great Complete Enlightenment.
Thanh Tịnh Huệ Bồ Tát Khi ấy Thanh Tịnh Huệ Bồ Tát ở trong đại chúng từ chỗ ngồi đứng dậy, đi nhieu quanh Phật ba vòng, đảnh lễ chân phật, chấp tay quỳ gối bạch Phật rằng: -Đại bi Thế Tôn! Vì chúng con giảng rõ pháp bất tư nghì như thế, vốn là việc chưa từng thấy nghe, nay chúng con nhờ Phật dạy dỗ khéo léo, được lợi ích lớn, cảm thấy thân tâm thư thái. Xin Phật vì tất cả pháp chúng ở đây giảng lại giác tánh viên mãn của Pháp Vương: những sở chứng sở đắc của tất cả chúng sanh, Bồ Tát và Như Lai sai biệt như thế nào, khiến chúng sanh đi mạt pháp nghe thánh giáo này, tùy thuận căn cơ tu theo thứ lớp mà được khai ngộ". Ngài Thanh Tịnh Huệ Bồ Tát nói xong, năm vóc gieo sát đất, đảnh lễ thưa thỉnh ba lần như vậy.	Bodhisattva of Pure Wisdom What are the differences in actualization and attainment between all sentient beings, bodhisattvas, and the World Honored Tathagata? “Virtuous man, the intrinsic nature of Complete Enlightenment is devoid of distinct natures as described before, yet all different natures are endowed with this nature of Complete Enlightenment, which can accord and give rise to various natures. Since these two natures are nondual, there is neither attainment nor actualization. In Absolute Reality, there are indeed no bodhisattvas or sentient beings. Why? Because bodhisattvas and sentient beings are illusory projections. When illusory projections are extinguished, there exists no one who attains or actualizes. For example, eyes cannot see themselves. Likewise, this nature is intrinsically impartial and equal, yet there is no ‘one’ who is equal. “Because sentient beings are confused, they are unable to eliminate and extinguish all illusory projections. Because of the illusory efforts and activities of those who extinguish and those who do not extinguish vexations, there manifest distinctions. If one can attain accordance with the Tathagata’s quiescent-extinction, there is in reality neither quiescent-extinction nor the one who experiences it. “Virtuous man, all sentient beings since beginningless time have deludedly conceived ‘self’ and that which grasps on to the self; never have they known the succession of arising and perishing thoughts! Therefore, they give rise to love and hatred and indulge in the five desires. “If they meet a good teacher who guides them to awaken to the nature of pure Complete Enlightenment and to recognize these arising and perishing thoughts, they will understand that it is the very nature of such rising thoughts that causes toils and anxieties in their lives. “If, further, a man permanently severs all toil and anxiety, he will realize the dharmadhatu in its purity. However, his undermining of purity may become his obstruction and he will not attain freedom and ease regarding Complete Enlightenment. %************************ This is called ‘the ordinary man’s accordance with the nature of enlightenment.” “Virtuous man, all bodhisattvas realize that this very understanding is a hindrance. Although they sever themselves from this hindrance of understanding, they still abide in this realization. The realization of hindrance is yet another hindrance. Therefore they do not have freedom and ease. This is called ‘the bodhisattva before the stage of the first bhumi’s accordance with the nature of enlightenment.” “Virtuous man, ‘attaining’ illumination and realization is a hindrance. Thus a great bodhisattva is constantly in realization without abidance, where the illumination and the illuminator simultaneously become quiescent and vanish. For instance, if a man beheads himself, there exists no executioner after the head has been severed. It is the same with eliminating various hindrances with a mind of hindrance: when the hindrances have been eliminated, there is no eliminator. The teachings of the sutras are like the finger that points to the moon. When one sees the moon, one realizes that the finger is not the moon. Likewise, the various teachings of all Tathagatas in instructing bodhisattvas are also like this. This is called ‘the bodhisattva above the stage of the first bhumi’s accordance with the nature of enlightenment.’ “Virtuous man, all hindrances are themselves the nature of ultimate enlightenment. Having a correct thought or losing it is not different from liberation. Conglomeration and dispersion of dharmas are both called nirvana. Wisdom and stupidity are equally prajna. The Dharma accomplished by bodhisattvas and that by outer path practitioners are both bodhi. Ignorance and true suchness are not different realms. The threefold discipline of sila, samadhi and prajna 9 and the three poisons of greed, anger and delusion are all pure activities. Sentient beings and the world they live in are of one Dharma-nature. Hells and heavens are all Pure Lands. Regardless of their distinct natures, all sentient beings have intrinsically accomplished the Buddha Path. All vexations are ultimate liberation. The Tathagata’s ocean of wisdom, which encompasses the whole dharmadhatu, clearly illuminates all phenomena as empty space. This is called ‘the Tathagata’s accordance with the nature of enlightenment.’ “Virtuous man, all bodhisattvas and sentient beings in the Dharma Ending Age should at no time give rise to deluded thoughts! Yet, when their deluded minds arise, they should not extinguish them. In the midst of deluded concepts, they should not add discriminations. Amidst non-discrimination, they should not distinguish true reality. If sentient beings, upon hearing this Dharma method, believe in, understand, accept, and uphold it and do not generate alarm and fear, they are ‘in accordance with the nature of enlightenment.’
Lúc ấy Thế Tôn muốn giảng lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Thanh Tịnh Huệ nên biết, Tánh Bồ Đề viên mãn. Chẳng thủ cũng chẳng chứng, Chẳng Bồ Tát chúng sanh. Khi muốn giác chưa giác, Có thứ lớp sai biệt. Chúng sanh bị giải ( kiến giải) chướng, Bồ tát chưa lìa giác. Vào Thập Địa tịch diệt, Chẳng trụ tất cả tướng. Đại giác đều viên mãn, Gọi tùy thuận cùng khắp. Chúng sanh đời mạt pháp, Tâm chẳng sanh hư vọng. Phật nói người như thế, Hiện đời tức Bồ Tát. Cúng dường hằng sa Phật, Công đức đã đầy đủ. Dù có nhiều phương tiện, Đều gọi tùy thuận trí (giác tánh).	At that time, the World Honored One, wishing to clarify his meaning, proclaimed these gathas: Pure Wisdom, you should know that the nature of perfect bodhi is without attainment or actualization. It is without bodhisattvas or sentient beings. However, when there is enlightenment and unenlightenment, there are distinct progressive stages. Sentient beings are obstructed by understanding. Bodhisattvas [before the first bhumi] have not left behind realization. [Once] they enter the first bhumi there is permanent quiescent-extinction with no abidance in any form. Great enlightenment, beine complete, is called ‘pervasive accordance.’ If sentient beings in the Dharma Ending Age do not give rise to deluded thoughts, the Buddha says that they are bodhisattvas in this very lifetime. Having made offerings to countless Buddhas as innumerable as the sands of the Ganges, their merits are perfected. Though expedients are many, all are called in accordance with wisdom.
Oai Đức Tự Tại Bồ Tát	Bodhisattva at Ease in Majestic Virtue a great city has four gates. People coming from different directions have more than one entrance. broadly expound to us all the expedient methods and stages as well as how many types of practitioners “Virtuous man, unsurpassable wondrous enlightenment pervades all ten directions. From it arise the Tathagatas and all dharmas, which are equal and identical to one another and of the same substance. Likewise, the various methods of cultivation are, in reality, not different from one another. Though there are countless expedient methods for becoming attuned to the nature of enlightenment, if one categorizes them according to their different natures, there are three kinds. “Virtuous man, if, after awakening to pure Complete Enlightenment, bodhisattvas with pure enlightened minds engage in the cultivation of stillness, they will cleanse and settle all thoughts. Becoming aware of the agitation and restlessness of consciousness, they will cause their wisdom of stillness to manifest. Their bodies and minds, which will be realized as adventitious guests and dust will be permanently extinguished. Inwardly they will experience lightness and ease in quiescence and stillness. Because of this quiescence and stillness, the minds of all Tathagatas in all ten directions will be revealed like reflections in a mirror. This expedient is called samatha. “Virtuous man, if, after awakening to pure Complete Enlightenment, bodhisattvas with pure enlightened minds realize the nature of mind and realize that the six sense faculties and sense objects are illusory projections, they will then generate illusion as a means to eliminate illusion. Causing transformations and manifestations among illusions, they will enlighten illusory sentient beings. By generating illusions, they will experience lightness and ease in great compassion. All bodhisattvas who practice in such a manner will advance gradually. That which contemplates illusion is different from illusion itself. Nevertheless, contemplating illusion is itself an illusion. When all illusions are permanently left behind, the wondrous cultivation completed by such bodhisattvas may be compared to the sprouting of seeds from soil. This expedient is called samapatti. “Virtuous man, if, after awakening to pure Complete Enfightenment, bodhisattvas with pure, enlightened minds grasp on to neither illusory projections nor states of stillness, they will understand thoroughly that both body and mind are hindrances. Awakening from ignorance, their minds will be illuminated. Without depending on all sorts of hindrances, they will permanently transcend the realms of hindrance and nonhindrance and make full use of the world as well as the body and mind. They will manifest in the phenomenal world without any obstructions, just as the sound of a musical instrument can travel beyond the body of the instrument. Vexations and nirvana will not hinder each other. Inwardly, they will experience lightness and ease in quiescent-extinction. They will accord with the realm of quiescent-extinction in wondrous enlightenment, which is beyond the reach of body and mind and the reach of self and others. All sentient beings and all life are only drifting thoughts. This expedient method is called dhyana.
Lúc ấy Thế Tôn muốn giảng lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Oai Đức ngươi nên biết, Vô thượng đại giác tâm. Bản thể vốn bất nhị. Nếu tùy thuận phương tiện, Thì số ấy vô lượng. Như Lai qui nạp lại, Thành có ba pháp môn. Sa Ma Tha tịch tịch, Như gương soi các tướng. Tam Ma Đề huyễn hoá, Như mầm tăng trưởng dần. Thiền Na tướng tịch diệt, Như tiếng trong chuông trống. Ba thứ diệu pháp môn, Đều tùy thuận Viên Giác. Mười phương chư Như Lai, Và các Đại Bồ Tát, Do đó được thành đạo. Ba môn chứng rốt ráo, Gọi cứu cánh Niết Bàn	At that time, the World Honored One, wishing to clarify his meaning, proclaimed these gathas: Majestic Virtue, you should know that the unsurpassable mind of great enlightenment is intrinsically nondual. Even though the various expedients that accord with it are limitless in number, the teachings of the Tathagata are altogether three in kind. Quiescent and still in samatha, [the mind] is like a mirror reflecting myriad images. Samapatti, wherein all is seen as an illusion, is like a bud growing gradually. Dhyana is quiescent-extinction, [yet, its functions are] like the sound of a musical instrument. These three wondrous Dharma methods are all in accordance with enlightenment. The Tathagatas in all ten directions and the great bodhisattvas achieve Buddhahood through them. Perfect actualization of these three is called ultimate nirvana.
Biện Âm Bồ Tát Khi ấy Biện Âm Bồ Tát ở trong đại chúng từ chỗ ngồi đứng dậy, đi nhieu quanh Phật ba vòng, đảnh lễ chân phật, chấp tay quỳ gối bạch Phật rằng: -Đại bi Thế Tôn! Pháp môn này thật là hy hữu. Bạch Thế Tôn! Theo những phương tiện ấy, tất cả Bồ Tát muốn vào cửa Viên Giác phải có mấy thứ tu tập? Xin Phật vì đại chúng trong hội và chúng sanh đời mạt pháp dùng phương tiện khi thị, khiến ngộ nhập thật tướng. Ngài Biện Âm Bồ Tát nói xong, năm vóc gieo sát đất, đảnh lễ thưa thỉnh ba lần như vậy. Bấy giờ Phật bảo Biện Âm Bồ Tát rằng: -Lành thay! Lành thay! Thiện nam tử! Ngươi khéo vì đại chúng và chúng sanh đời mạt pháp hỏi Như Lai về sự tu tập như thế, Nay ngươi hãy lắng nghe, ta sẽ vì ngươi mà thuyết. Khi ấy Biện Âm Bồ Tát và đại chúng hoan hỷ vâng lời Phật dạy, im lặng mà nghe.	Bodhisattva of Sound Discernment “Virtuous man, being pure, the Complete Enlightenment of all Tathagatas is originally without cultivation and cultivator. All bodhisattvas and sentient beings in the Dharma Ending Age, while unenlightened, rely on illusory effort in their cultivation. Thus there are twenty-five kinds of pure samadhis. 1. “If bodhisattvas engage only in utter stillness, through the power of stillness, they can permanently sever vexations and accomplish the ultimate. Without arising from their seats, they enter nirvana. These bodhisattvas solely practice samatha. 2. “If bodhisattvas engage only in contemplating all things as being like an illusion, through the power of the Buddhas they can transform and manifest things in the world into all sorts of functions and fulfill all their pure, wondrous practices as bodhisattvas. While maintaining dharani, they do not lose mindfulness in quiescence, nor do they lose wisdom derived from stillness. These bodhisattvas solely practice samapatti. 3. “If bodhisattvas engage only in extinguishing illusions without getting involved in functions, they will singly sever all vexations. When vexations are completely severed they will actualize Absolute Reality. These bodhisattvas solely practice dhyana. 4. “If bodhisattvas first engage in utter stillness and then, with the wisdom mind begotten by stillness, clearly illuminate all illusions and perform bodhisattva deeds, they practice samatha first, followed by samapatti. 5. “If bodhisattvas, with the wisdom begotten by stillness, fully actualize the nature of utter stillness and then sever vexations and transcend birth and death permanently, they practice samatha first, followed by dhyana. 6. “If bodhisattvas, with the wisdom begotten by quiescence and stillness, manifest the power of illusions and create all sorts of transformations and manifestations for the purpose of liberating sentient beings, after which they sever vexations and enter quiescent-extinction, they practice samatha first, followed by samapatti, ending in dhyana. “If bodhisattvas, with the power of utter stillness, sever vexations and then perform the wondrous pure practices of a bodhisattva to liberate sentient beings, they practice samatha first, followed by dhyana and ending in samapatti. “If bodhisattvas, with the power of utter stillness, sever the vexations in the mind, liberate sentient beings and establish the world, they practice samatha first, followed by both samapatti and dhyana. “If bodhisattvas, with the power of utter stillness as a support, generate transformations and manifestations, and then sever vexations, they practice both samatha and samapatti first, followed by dhyana. “If bodhisattvas, with the power of utter stillness as a support, attain quiescent-extinction, then give rise to functions in manifesting in and transforming the world, they practice both samatha and dhyana first, followed by samapatti. “If bodhisattvas, with the power of transformations and manifestations to accord with all sorts of sentient beings, then attain utter stillness, they practice samapatti first, followed by samatha. “If bodhisattvas, with the power of transformations and manifestations, create various realms, then attain quiescent-extinction, they practice samapatti first, followed by dhyana. “If bodhisattvas, with the power of transformations and manifestations, first perform Buddha works, then peacefully abide in quiescence and stillness, and then sever vexations, they practice samapatti first, followed by samatha, ending in dhyana. “If bodhisattvas, with the power of transformations and manifestations, perform bodhisattva functions without hindrances, then sever vexations and peacefully abide in utter stillness, they practice samapatti first, followed by dhyana, ending in samatha. “If bodhisattvas, with the power of transformations and manifestations, expediently perform bodhisattva functions, then accord with utter stillness as well as quiescent-extinction, they practice samapatti first, followed by both samatha and dhyana. “If bodhisattvas, with the power of transformations and manifestations, give rise to bodhisattva functions to engage in utter stillness, then sever vexations, they practice both samapatti and samatha first, followed by dhyana. “If bodhisattvas, with the power of transformations and manifestations as a support, cultivate quiescent-extinction, then abide in the pure, uncontrived stillness, they practice both samapatti and dhyana first, followed by samatha. “If bodhisattvas, with the power of quiescent-extinction, give rise to utter stillness and abide in purity, they practice dhyana first, followed by samatha. “If bodhisattvas, with the power of quiescent-extinction, give rise to bodhisattva functions, yet accord with both quiescence and functions in all circumstances, they practice dhyana first, followed by samapatti. “If bodhisattvas, with the power of quiescent-extinction, abide in the contemplation of stillness amidst the distinct nature of all phenomena, then give rise to transformations and manifestations, they practice dhyana first, followed by samatha, ending in samapatti. “If bodhisattvas, with the power of quiescent-extinction, from the uncontrived intrinsic nature of all dharmas give rise to the function of manifesting pure realms, then return to the contemplation of stillness, they practice dhyana first, followed by samapatti, ending in samatha. “If bodhisattvas, with the power of quiescent-extinction, with various purities abide in stillness, yet give rise to transformations and manifestations, they practice dhyana, first, followed by both samatha and samapatti. “If bodhisattvas, with the power of quiescent-extinction as a support, engaging in utter stillness, then give rise to transformations and manifestations, they practice both dhyana and samatha first, followed by samapatti. “If bodhisattvas, with the power of quiescent-extinction as a support, engaging in performing transformations and manifestations, then give rise to utter stillness and pure luminous wisdom, they practice both dhyana and samapatti, followed by samatha. “If bodhisattvas, with the wisdom of Complete Enlightenment, perfectly harmonize all dualities and never depart from the nature of enlightenment in relating to the diverse dharma natures or phenomena, they are perfect in the threefold practice of according with the intrinsic nature of pure samadhi. “Virtuous man, these are called the twenty-five practices of bodhisattvas. All bodhisattvas practice in this way. If bodhisattvas and sentient beings in the Dharma Ending Age wish to rely on these practices, they should uphold practices of purity, quietly contemplate and wholeheartedly repent. At the end of twenty-one days, after placing a numbered tally for each of the twenty-five methods, they should wholeheartedly pray and seek divination by picking a tally at random. The number picked will indicate whether the method is gradual or sudden. However, a single thought of doubt or regret will cause them to fail in accomplishment.” At that time, the World Honored One, wishing to clarify his meaning, proclaimed these gathas: Sound Discernment, you should know that the unhindered, pure wisdom of all bodhisattvas arises from samadhi: the so-called samatha, samapatti, and dhyana. The gradual or sudden practice of this threefold Dharma has twenty-five variations. All Tathagatas in the ten directions and the practitioners in the past, present, and future achieve bodhi through this Dharma, with the only exceptions being those of sudden enlightenment and those who do not follow the Dharma. All bodhisattvas and sentient beings in the Dharma Ending Age should ever practice diligently in accordance with these methods. Relying on the Buddha’s power of great compassion, they will before long attain nirvana.
Lúc ấy Thế Tôn muốn giảng lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Biện Âm ngươi nên biết, Tất cả các Bồ Tát, Huệ trong sạch vô ngại. Đều nương thiền định sanh, Gọi là Sa Ma Tha. Tam Ma Đề, Thiền Na. Theo ba pháp đốn tiệm, Có hai mươi lăm thứ. Mười phương chư Như Lai, Tất cà người tu hành, Đều do tu pháp này, Mà được thành Bồ Đề. Chỉ trừ kẻ đốn ngộ (kẻ tham Tổ Sư Thiền) Và Xin Đề chẳng tin (kẻ chẳng tin Phật pháp). Tất cả các Bồ Tát, Và chúng sanh mạt pháp, Thường nên giữ luân này. Tùy thuận siêng tu tập. Theo sức đại bi Phật, Chẳng lâu chứng Niết Bàn.	At that time, the World Honored One, wishing to clarify his meaning, proclaimed these gathas: Sound Discernment, you should know that the unhindered, pure wisdom of all bodhisattvas arises from samadhi: the so-called samatha, samapatti, and dhyana. The gradual or sudden practice of this threefold Dharma has twenty-five variations. All Tathagatas in the ten directions and the practitioners in the past, present, and future achieve bodhi through this Dharma, with the only exceptions being those of sudden enlightenment and those who do not follow the Dharma. All bodhisattvas and sentient beings in the Dharma Ending Age should ever practice diligently in accordance with these methods. Relying on the Buddha’s power of great compassion, they will before long attain nirvana.
Tịnh Chư Nghiệp Chướng Bồ Tát Khi ấy Tịnh Chư Nghiệp Chướng Bồ Tát ở trong đại chúng từ chỗ ngồi đứng dậy, nhiễu quanh Phật ba vòng, đảnh lễ chân phật, chấp tay quỳ gối bạch Phật rằng: -Đại bi Thế Tôn đã vì chúng con giảng rõ những hành tướng bất khả tư nghì nơi nhân địa của tất cả Như Lai, khiến đại chúng được pháp chưa từng có, thấy những cảnh giới siêng năng khổ tu đã trải qua hằng sa kiếp của Phật, ví như trong một niệm sát na thấy đủ tất cả công dụng của Như Lai, bậc Bồ Tát như chúng con thật tự cảm thấy hân hạnh biết bao! -Bạch Thế Tôn! Nếu giác tâm này bản tánh trong sạch, vì sao lại bị ô nhiễm, khiến những chúng sanh mê muội chẳng thể ngộ nhập? Xin Như Lai vì chúng con khai thị pháp tánh, để làm đạo nhãn cho tương lai, khiến đại chúng trong hội này và chúng sanh đời mạt pháp dễ được ngộ nhập. Ngài Tịnh Chư Nghiệp Chướng Bồ Tát nói xong, năm vóc gieo sát đất, đảnh lễ thưa thỉnh ba lần như vậy. Bấy giờ Thế Tôn bảo Tịnh Chư Nghiệp Chướng Bồ Tát rằng: -Lành thay! Lành thay! Thiện nam tử! Ngươi khéo vì các Bồ Tát và chúng sanh đời mạt pháp hỏi Như Lai về những phương tiện như thế, Nay ngươi hãy lắng nghe, ta sẽ vì ngươi mà thuyết. Khi ấy Tịnh Chư Nghiệp Chướng Bồ Tát và đại chúng hoan hỷ vâng lời Phật dạy, im lặng mà nghe.	Bodhisattva Cleansed of All Karmic Obstructions Then the Bodhisattva Cleansed of All Karmic Obstructions rose from his seat in the midst of the assembly, prostrated himself at the feet of the Buddha, circled the Buddha three times to the right, knelt down, joined his palms, and said: “O World Honored One of great compassion! You have broadly expounded to us such inconceivable things as the practices of all Tathagatas of the causal ground, and have caused the assembly to gain what they have never had before. Having seen the Buddha’s arduous toil through kalpas as innumerable as the grains of sand of the Ganges, and his efforts in practice unfold as if they were in but an instant of a thought, we bodhisattvas feel deeply fortunate and joyous. “World Honored One, if the intrinsic nature of this enlightened mind is pure, what caused it to be defiled, making sentient beings deluded, perplexed, and unable to enter it? Pray let the Tathagata thoroughly expound and reveal to us the nature of dharmas so that this assembly and sentient beings in the Dharma Ending Age may use [your teaching] as a guiding vision in the future.” Having said these words, he prostrated himself on the ground. He made the same request three times, each time repeating the same procedure. At that time the World Honored One said to the Bodhisattva Cleansed of All Karmic Obstructions: “Excellent, excellent! Virtuous man, for the benefit of this assembly and sentient beings in the Dharma Ending Age, you have asked the Tathagata, about such expedient methods. Listen attentively now, I shall explain it to you.” Hearing this, the Bodhisattva Cleansed of All Karmic Obstructions was filled with joy, and listened silently along with the assembly.
-Thiện nam tử! Tất cả chúng sanh từ vô thỉ đến nay vọng chấp thật có bốn tướng ngã, nhơn, chúng sanh và thọ mạng, nhận lầm bốn tướng điên đảo này là thật thể của mình, do đó liền sanh hai cảnh yêu ghét, vậy nơi thể hư vọng lại chấp thêm một lớp hư vọng nữa. Hai thứ vọng nương nhau sanh ra vọng nghiệp, vì có vọng nghiệp nên vọng thấy có luân hồi; kẻ nhàm chán luân hồi lại vọng thấy có Niết Bàn, do sự chấp thật ngã tướng này nên chẳng thể ngộ nhập bản giác trong sạch. Chẳng phải bản giác chống cự với những kẻ năng nhập, vì có kẻ năng nhập (ngã tướng) thì chẳng phải bản giác vậy. Cho nên động niệm và dứt niệm đều thuộc về mê muội.Tại sao? Vì có bổn khởi vô minh đã làm chủ cho mình từ vô thỉ rất khó đoạn trừ, phải có huệ nhãn mới trừ được. Vì tất cả chúng sanh sanh ra chẳng có huệ nhãn, hiện tiền các tánh thân tâm đều là vô minh, vô minh chẳng thể dứt vô minh, cũng như người có sinh mạng, sinh mạng chẳng thể tự dứt sinh mạng vậy. Vậy ngươi nên biết, có người yêu ta tùy thuận với ta thì tâm sanh hoan hỷ, người chẳng tùy thuận thì liền sanh oán ghét. Có tâm yêu ghét để nuôi dưỡng vô minh làm cho vô minh tương tục mãi, nên cầu đạo chẳng thể thành tựu. Thiện nam tử! Thế nào là ngã tướng? Những chúng sanh tu hành, tâm biết có sở chứng đều thuộc về ngã tướng. Thiện nam tử! Ví như có người cơ thể điều hoà thư thái, tay chân thư giãn, bỗng quên mất thân ta, vì ăn uống thất thường sanh ra bệnh hoạn, nhờ thầy thuốc châm cứu thấy đau mới biết có ta còn đây, cho nên người chấp có sở chứng mới hiện ra ngã tướng. Thiện nam tử! Nếu tâm liễu tri rốt ráo biết có sở chứng, dù chứng đến thanh tịnh Niết Bàn của Như Lai đều thuộc về ngã tướng. Thiện nam tử! Thế nào là nhơn tướng? Như những chúng sanh tâm có sở chứng, cho kẻ năng chứng là ta, * YouTube 6 vn nay tiến thêm một bậc, ngộ biết chứng chẳng phải ta, ngộ này siêu việt tất cả chứng, nhưng còn giữ tâm năng ngộ tức là nhơn tướng. Thiện nam tử! Những tâm biết có năng sở đều thuộc về ngã, tâm dù chỉ còn chút năng ngộ để chứng lý cùng tột của Niết Bàn đều gọi là nhơn tướng. Thiện nam tử! Thế nào là chúng sanh tướng? Chỗ này là những chúng sanh có tâm biết năng chứng năng ngộ đều chẳng thể đến. Thiện nam tử! Ví như có người nói rằng: Ta Là Chúng Sanh, thì biết kẻ nói chúng sanh kia chẳng phải ta cũng chẳng phải ngươi. Sao nói chẳng phải ta? Vì Ta Là Chúng Sanh thì chẳng phải ta, sao nói chẳng phải ngươi? Vì nói Ta Là Chúng Sanh thì chẳng phải ngươi cũng chẳng phải ta vậy. Thiện nam tử! Nếu những chúng sanh có tâm biết năng chứng năng ngộ đều là ngã tướng nhơn tướng. Nay tiến thêm một bậc, liễu tri chỗ này là ngã tướng nhơn tướng chẳng thể đến, nhưng còn có sở liễu tri, biết có năng chứng năng ngộ để lìa, nên gọi là chúng sanh tướng. Thiện nam tử! Thế nào là thọ mạng tướng? Những chúng sanh nay tiến thêm một bậc nữa, tâm quán chiếu sáng tỏ chiếu soi tâm liễu tri cũng bất khả đắc, chỉ còn một giác thể trong sạch; giác thể này tất cả nghiệp trí trong luân hồi đều chẳng thể tự thấy được, cũng như con mắt chẳng tự thấy mắt, tất cả tịch diệt. Vì trụ nơi tịch diệt thì mạng căn chưa dứt, nên gọi là thọ mạng tướng. Thiện nam tử! Nếu ta chiếu soi thấy tất cả người giác tri là cấu bẩn của trần lao. Có năng giác sở giác là chẳng lìa được trần lao. Ví như canh làm tan băng, canh là năng tan, băng là sở tan; khi băng đã tan thì canh và băng đều thành nước, năng tan (canh) sở tan (băng) đều diệt, nếu còn có ke biết băng tan thì còn cái năng biết, cái biết đó là ngã. Nói "còn thọ mạng tướng" thì nghĩa cũng như vậy. Thiện nam tử! chúng sanh đời mạt pháp chẳng rõ bốn tướng không thật, dù trải qua nhiều kiếp siêng năng khổ hạnh tu hành, chỉ gọi là pháp hữu vi, rốt cuộc cũng chẳng thể thành tựu tất cả thánh quả (pháp vô vi), cho nên gọi là "Chánh pháp trong đời mạt pháp". Tại sao? Vì lầm nhận tất cả ngã tướng cho là tướng Niết Bàn; cho có chứng có ngộ mới gọi là thành tựu. Cũng như có người nhận giặc làm con thì tài sản nhà họ chẳng thể thành tựu. Tại sao? Như có người ái luyến ngã, cũng ái luyến Niết Bàn, đè nén gốc ái luyến ngã trở thành tướng Niết Bàn; có người chán ngã, cũng chán sanh tử, chẳng biết gốc ái luyến ấy mới thật là chơn sanh tử vậy. Nay có tâm nhàm chán sanh tử, nên gọi là chẳng giải thoát. Tại sao biết được pháp ấy chẳng giải thoát? Thiện nam tử! Chúng sanh đời mạt pháp tu tập Bồ Đề, cho sự chứng của mình là tự trong sạch, chứng được chút ít cho là đủ, chưa dứt sạch cội gốc của ngã tướng nên chẳng giải thoát. Nếu có người tán thán pháp mình thì liền sanh tâm hoan hỷ, muốn cứu độ họ; nếu phỉ báng pháp sở đắc của mình thì liền sanh tâm sân hận. Vậy thì biết cái tâm chấp ngã tướng rất kiên có, tiềm ẩn trong tạng thức, gặp ngoại cảnh kích thích thì phát khởi hiện hành nơi các căn, mãi chẳng gián đoạn. Thiện nam tử! Người tu hành vì chẳng dứt sạch ngã tướng nên chẳng thể ngộ nhập bản giác trong sạch. Thiện nam tử! Nếu biết ngã tướng vốn không, thì chẳng có cái bản ngã để cho họ tán thán và phỉ báng; nay thấy "có ta thuyết pháp" thì ngã tướng chưa dứt, nhơn tướng, chúng sanh tướng, thọ mạng tướng đều cũng như thế. Thiện nam tử! Chúng sanh đời mạt pháp vì chưa dứt ngã tướng, cho sự thuyết pháp là "do ta thuyết", nên pháp của họ thuyết là thuyết cái bệnh của ngã tướng, chẳng phải thuyết cái pháp của Niết Bàn vậy, cho nên gọi là kẻ đáng thương xót! Dù siêng năng tinh tấn, chỉ tăng thêm các pháp của bệnh, nên chẳng thể ngộ nhập bản giác trong sạch. Thiện nam tử! Chúng sanh đời mạt pháp vì chẳng thấu rõ bốn tướng kể trên, chấp chỗ hành và kiến giải của Như Lai cho là kiến giải của mình, vì chẳng phải do tự mình tu chứng, nên rốt cuộc chẳng thể thành tựu. Hoặc có chúng sanh chưa đắc nói đắc, chưa chứng nói chứng, thấy người hơn ta thì sanh tâm ganh tỵ, ấy là do chúng sanh đó chưa dứt ngã kiến, nên chẳng thể ngộ nhập bản giác trong sạch.	“Virtuous man, since beginningless time all sentient beings have been deludedly conceiving and clinging to the existence of self, person, sentient being, and life. They take these four inverted views as the essence of a real self, thereby giving rise to dual states of like and dislike. [Thus], based on one delusion, they further cling to other delusions. These two delusions rely on each other, giving rise to the illusory paths of karma. Because of illusory karma, sentient beings deludedly perceive the turning flow [of cyclic existence]. Those who detest the turning flow [of cyclic existence] deludedly perceive nirvana, and hence are unable to enter [the realm of] pure enlightenment. It is not enlightenment that thwarts their entering; rather, it is the idea that ‘there is one who can enter.’ Therefore, whether their thoughts are agitated or have ceased, they cannot be other than confused and perplexed. “Why is this? Because the original-arising ignorance has been [falsely perceived as] one’s own master since beginningless time, therefore all sentient beings are unable to give rise to the wisdom-eye. The nature of their bodies and minds is nothing but ignorance. [This ignorance which does not eliminate itself may be illustrated] by the example of the man who does not take his own life. Therefore, you should know that people get along with those who like them and resent those who contradict them. Because like and dislike nurture ignorance, sentient beings always fail in their pursuit of the Path. “Virtuous man, what is the sign [1] of the self? It is that which is experienced in the minds of sentient beings. irtuous man, for instance, when a man’s body is well coordinated and healthy, he forgets about its existence. However, when his four limbs are sluggish and his body unhealthy and unregulated, then with the slightest treatment of acupuncture and moxa he will become aware of the existence of the self again. Therefore, the self manifests when experience is felt. Virtuous man, even if this man’s mind experienced the realm of the Tathagata and clearly perceived pure nirvana, it would be but the phenomenon of the self. “Virtuous man, what is sign of the person? It is that which is experienced in the minds of sentient beings. Virtuous man, he who awakens to the self no longer identifies with the self. This awakening, which is beyond all experience, is the mark of the person. Virtuous man, both what is awakened to and the awakening are not the self. Thus, even if this man’s mind were perfectly awakened to nirvana, it would be but the self [because] as long as there is even the slightest trace of awakening or striving in the mind to realize the principle, [2] it would be the sign of the person. “Virtuous man, what is the sign of sentient beings? It is the experience which is beyond self-awakening and it is that which is awakened to in the minds of sentient beings. Virtuous man, if for example a man says, ‘I am a sentient being,’ we know that what he speaks of as ‘sentient being’ refers neither to himself nor another person. Why is he not referring to his self? Since this self is sentient being, it is not limited to his self. Since this self is sentient being, therefore it is not another person’s self. Virtuous man, the experiences and awakenings of sentient beings are all [traces of] the self and the person. In the awakening beyond the traces of the self and person, if one retained the awareness of having realized [3] something, it would be called the sign of sentient beings. “Virtuous man, what is the sign of life? It is the mind of sentient beings that illuminates purity, in which they are aware of what they have realized. Karmic [consciousness] and wisdom cannot perceive themselves. This is comparable to the root of life. Virtuous man, when the mind is able to illuminate and perceive enlightenment, it is but a defilement, because both perceiver and perceived are not apart from defilement. After ice melts in hot water, there is no ice to be aware of its melting. The perception of the existence of the self enlightening itself is also like this. “Virtuous man, if sentient beings in the Dharma Ending Age do not understand these four characteristics [of the self], even after cultivating the Path diligently for many kalpas, [it is still] called practicing with attachments [4] and they will not be able to accomplish the fruition of sainthood. Therefore, this is called [cultivating] the True Dharma in the Dharma Ending Age. Why? Because they mistake the various aspects of the self for nirvana, and regard their experiences and awakenings as accomplishments. This is comparable to a man who mistakes a thief for his own son. His wealth and treasure will never increase. Why? Because if one grasps onto the self, one will also grasp onto nirvana. For him, the root of grasping onto the self is [merely] suppressed and [seemingly] there is the appearance of nirvana. If there is one who hates the self, one will also have hatred for birth and death. Not knowing that grasping is the real [source of] birth and death, hatred for birth and death is [also] not liberation. “How does one recognize the Dharma of nonliberation? Virtuous man, if sentient beings in the Dharma Ending Age, while cultivating bodhi, have partial actualization [of Complete Enlightenment] and think they are already pure, then they have not exhausted the root of the trace of the self. If someone praises his Dharma, it gives rise to joy in his mind and he wants to liberate the praiser. If someone criticizes his achievement, that gives rise to hatred in his mind. Thus one can tell that his attachment to the phenomenon of the self is strong and firm. [This self] is hidden in the storehouse consciousness. [5] It wanders in the sense faculties and has never ceased to exist. “Virtuous man, these practitioners, because they do not eliminate the phenomenon of the self, cannot enter [the realm of] pure enlightenment. Virtuous man, if one actualizes the emptiness of the self, there will be no one there who can slander the self. When there is a self who expounds the Dharma, the self has not been severed. The same holds true for sentient beings and life. “Virtuous man, sentient beings in the Dharma Ending Age speak of illness [in their practice] as the Dharma. They are pitiable people. Though diligent in their practice, they only increase their illness and are consequently unable to enter the [realm of] pure enlightenment. “Virtuous man, because sentient beings in the Dharma Ending Age are not clear about these four signs [of the self] when they take the Tathagata’s understanding and conduct to be their own practice, they will never reach accomplishment. Some claim that they have had actualizations though they have not; some claim that they have had realizations though they have not. When they see others more advanced than themselves, they become jealous. Because these people have not severed their grasping onto the self, they are unable to enter the [realm of) pure enlightenment.
Thiện nam tử! chúng sanh đời mạt pháp muốn tu thành đạo, chớ nên sanh tâm cầu ngộ; người sanh tâm cầu ngộ thì muốn học rộng nghe nhiều để hiểu thêm giáo lý, vậy chỉ thêm đa văn, tăng trưởng ngã kiến, chẳng phải người chơn tu. Người chơn tu chỉ nên tinh tấn hàng phục phiền não, khởi tâm đại dũng mãnh; Niết Bàn chưa đắc khiến cho đắc, phiền não chưa dứt khiến cho dứt, những tâm tham sân si mạn, xiem khúc ganh tỵ đối cảnh chẳng sanh, ân ái giữa mình và người tất cả đều tịch diệt, Phật nói người ấy sẽ dần dần thành tựu thánh quả. Nương theo nhân địa này tu hành để cầu thiện tri thức thì chẳng đoạ tà kiến, nếu có sở cầu khác với nhân địa phát tâm kể trên, lại sanh lòng yêu ghét thì chẳng thể ngộ nhập biển giác trong sạch.	“Virtuous man, sentient beings in the Dharma Ending Age who wish to accomplish the Path should not seek awakening through increasing their knowledge by listening [to the Dharma]. This will only further strengthen their view of the self. Instead, they should strive to diligently subdue their vexations! They should generate great courage to attain what they have not attained and sever what they have not severed. In all circumstances, they should not give rise to craving, hatred, attached love, arrogance, flattery, crookedness, envy, and jealousy. Then, the affection and grasping between the self and the others will be extinguished. [When they can do this], the Buddha says that they will gradually reach accomplishment. Furthermore, they should seek good teachers so that they will not fall into erroneous views. However, if they give rise to hatred and love in their minds while seeking [a good teacher], they will be unable to enter the ocean of pure enlightenmen
Lúc ấy Thế Tôn muốn giảng lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Tịnh Nghiệp Chướng nên biết, Tất cả những chúng sanh. Đều do chấp ngã tướng, Luân hồi từ vô thỉ. Chưa dứt sạch bốn tướng, Chẳng được thành Bồ Đề. Yêu ghét sanh nơi tâm, Xim khúc giữ trong niệm. Cho nên bị mê muội, Chẳng thể vào Giác Thành. Nếu muốn về cõi Phật, Phải bỏ tham sân si. Tâm chẳng ái luyến pháp (pháp Niết Bàn), Dần dần được thành tựu. Thân ta vốn chẳng có, Yêu ghét do đâu sanh? Cầu thầy bạn chánh tu, Thì chẳng đọa tà kiến. Nếu tâm cầu pháp khác, Rốt cuộc chẳng thành tựu	At that time, the World Honored One, wishing to clarify his meaning, proclaimed these gathas: Cleansed of All Karmic Obstructions, you should know that sentient beings, because of their attachment to and love of self, have been bound in the illusory turning flow [of cyclic existence] since beginningless time. Without severing the four signs [of the self], bodhi will not be attained. With the mind harboring love and hatred, and thoughts carrying flattery and crookedness, one is full of confusion and perplexity, and cannot enter the citadel of enlightenment. To return to the realm of enlightenment, desire, anger, and delusion must first be eliminated. When attachment to the dharma [of nirvana] [6] no longer exists in the mind, one can gradually reach accomplishment. This body is originally nonexistent so how can love and hatred arise? A practitioner should also seek a good teacher so as not to fall into erroneous views. If hatred and love arise in the quest, he will not accomplish [enlightenment].
Lựơc giải: Nói Ta Là Chúng Sanh vì chúng sanh là nhiều người nhiều loài. Nay nói Ta chỉ có một mình ta thì chúng sanh chẳng phải ta; nói Ngươi cũng vậy, chỉ một mình ngươi chẳng phải nhiều chúng sanh, nên nói Ta Là Chúng Sanh thì chẳng phải ngươi cũng chẳng phải ta vậy. (Lược giải hết.)	---------------------------------- [1] Sign (xiang), includes many shades of meaning such as form, mark, trace, appearance, feature, characteristic, aspect, and phenomenon. These words differ slightly in meaning. The translator will choose one of these words to bring out the meaning of the text. [2] “Principle” refers to enlightenment. [3] “Realized” (Iiao) in this and next paragraph actually means to be done with or to end. [4] “Practicing with attachments” is a rendering of you wei, samskrta in Sanskrit. See glossary for further information. [5] Storehouse consciousness (a lai ye shi) is also known as the eighth consciousness (di ba shi), alayavijnana in Sanskrit. [6] “Attachment to the dharma of nirvana” (fa at) refers to the arhats who have realized the emptiness of the self (ren wu wo) and have not yet realized the emptiness of dharmas (fa wu wo). (contents)
Phổ Giác Bồ Tát Khi ấy Phổ Giác Bồ Tát ở trong đại chúng từ chỗ ngồi đứng dậy, đi nhiễu quanh Phật ba vòng, đảnh lễ chân phật, chấp tay quỳ gối bạch Phật rằng: -Đại bi Thế Tôn! Đã thuyết rõ những thiền bệnh, khiến đại chúng trong hội được pháp chưa từng có, tẩy sạch nghi ngờ trong tâm ý, được đại yên ổn. Bạch Thế Tôn! chúng sanh đời mạt pháp xa dần đời Phật, bậc thánh hiền ẩn dật, tà pháp lại thịnh thêm. Vậy chúng sanh muốn tu hành phải cầu người thế nào, nương theo pháp nào, hành theo hạnh nào, trừ bỏ bệnh gì, phát tâm như thế nào khiến cho chúng sanh mê muội khỏi đoạ tà kiến? Ngài Phổ Giác Bồ Tát nói xong, năm vóc gieo sát đất, đảnh lễ thưa thỉnh ba lần như vậy. Bấy giờ Phật bảo Phổ Giác Bồ Tát rằng: - Lành thay! Lành thay! Thiện nam tử! Ngươi khéo hỏi Như Lai về sự tu hành như thế, hay bố thí đạo nhãn vô úy cho tất cả chúng sanh đời mạt pháp, khiến chúng sanh được thành thánh đạo. Nay ngươi hãy lắng nghe, ta sẽ vì ngươi mà thuyết. Khi ấy Phổ Giác Bồ Tát và tất cả đại chúng trong hội hoan hỷ vâng lời Phật dạy, im lặng mà nghe.	Bodhisattva of Universal Enlightenment Then the Bodhisattva of Universal Enlightenment rose from his seat in the midst of the assembly, prostrated himself at the feet of the Buddha, circled the Buddha three times to the right, knelt down, joined his palms, and said: “O World Honored One of great compassion! You have with no hesitation explained the faults in practice so that this great assembly [of bodhisattvas] has gained what it never had before. Their minds are thoroughly at peace and they have gained a great, secure, and steadfast [teaching as a guiding vision for their practice]. [1] “World Honored One, sentient beings in the Dharma Ending Age will gradually be further away from the days of the Buddha. The sages and saints will seldom appear, while the heretical teachings win increase and flourish. What kind of people, then, should sentient beings seek to follow? What kind of Dharma should they rely on? What line of conduct should they adopt? Of what faults [in practice] should they rid themselves? How should they arouse the [bodhi] mind so that the blind multitude can avoid falling into erroneous views?” Having said these words, he fully prostrated himself on the ground. He made the same request three times, each time repeating the same procedure. At that time the World Honored One said to the Bodhisattva of Universal Enlightenment: “Excellent, excellent! Virtuous man, you have asked the Tathagata about such methods of practice which are able to impart to all sentient beings, in the Dharma Ending Age, the Fearless Eye of the Path so that they will be able to accomplish the holy path. Listen attentively now. I shall explain it to you.” Hearing this, the Bodhisattva of Universal Enlightenment was filled with joy and listened silently along with the assembly.
-Thiện nam tử! chúng sanh đời mạt pháp ngươi muốn tu hành nên phát đại tâm cầu thiện tri thức, tức là phải cầu người có chánh tri kiến, chẳng chấp cảnh giới Thanh Văn Duyên Giác, tâm chẳng trụ tướng, dù hiện trần lao, tâm thường trong sạch, thị hiện có lỗi mà tán thán phạm hạnh (thanh tịnh hạnh), khiến chúng sanh thường giữ giới luật, cầu người như thế mới được thành tựu vô thượng chánh đẳng chánh giác. Chúng sanh đời mạt pháp gặp người như thế nên chẳng tiếc thân mạng mà phụng sự cúng dường . Thấy những thiện tri thức trong tứ oai nghi thường hiện các hạnh trong sạch ấy là thuận độ; hoặc gặp Bồ Tát nghịch độ, thị hiện đủ thứ tội lỗi mà tâm chẳng kiêu mạn, dù cho Bồ Tát ấy có vợ con quyến thuộc, giữ lấy tiền tài cũng chẳng sanh tâm khinh bỉ. Nếu Thiện nam tử đối với các thầy bạn kể trên chẳng khởi ác niệm thì được đến chỗ rốt ráo thành tựu Chánh Giác, nên bản tâm sáng tỏ chiếu khắp mười phương cõi Phật. Thiện nam tử! Diệu pháp sở chứng của thiện tri thức ấy nên lìa bốn bệnh. Thế nào là bốn bệnh: -Một là Tác bệnh: Nếu có người nói rằng nơi bản tâm ta tác đủ thứ hạnh để cầu Viên Giác, nhưng tánh của Viên Giác chẳng do tác mà cầu được, nên gọi là bệnh. -Hai là Nhậm bệnh (bệnh mặc kệ): Nếu có người nói rằng nay ta chẳng dứt sanh tử, chẳng cầu Niết Bàn, đối với sanh tử Niết Bàn chẳng có một niệm khởi hay diệt, mặc kệ (nhậm) tất cả, đều tùy pháp tánh. Mặc kệ như thế mà muốn cầu Viên Giác, nhưng tánh của Viên Giác chẳng do nhậm mà có, nên gọi là bệnh. -Ba là Chỉ bệnh (bệnh dừng lại): Nếu có người nói rằng nay tự tâm ta dừng hẳn các niệm, cho tất cả tánh đều tịch nhiên bình đẳng, vậy muốn nhờ Chỉ (dùng) niệm để cầu Viên Giác, nhưng tánh Viên Giác ấy hợp với Chỉ, nên gọi là bệnh. -Bốn là Diệt bệnh: Nếu có người nói rằng nay ta dứt hẳn tất cả phiền não, thân tâm rốt ráo rỗng không chẳng có gì cả, huống là cảnh giới hư vọng, căn trần tất cả diệt hẳn để cầu Viên Giác. Nhưng tánh Viên Giác ấy chẳng phải tướng diệt, nên gọi là bệnh. * YouTube 7 vn Người đã lìa bốn bệnh thì bản tri trong sạch, theo quán chiếu này gọi là chánh quán, nếu theo quán chiếu khác gọi là tà quán. -Thiện nam tử! Chúng sanh đời mạt pháp, người muốn tu hành nên hết lòng cúng dường thầy bạn chánh tu, phụng sự thiện tri thức. Nếu thiện tri thức ấy đến thân cận với mình, nên dứt tâm kiêu mạn, nếu muốn xa lìa mình, nên dứt tâm sân hận, gặp cảnh thuận nghịch đều như hư không, liễu tri thân tâm rốt ráo bình đẳng, với tất cả chúng sanh đồng thể chẳng khác. Tu hành như thế mới được ngộ nhập Viên Giác. Thiện nam tử! chúng sanh đời mạt pháp chẳng được thành đạo, là do có tất cả chúng tử yêu ghét giữa mình và người vô thỉ, nên chưa được giải thoát. Nếu có người xem kẻ oán thù như cha mẹ mình, tâm chẳng có hai, liền trừ được các bệnh nơi các pháp, sự yêu ghét giữa mình và người thì cũng như vậy. Thiện nam tử! chúng sanh đời mạt pháp muốn cầu Viên Giác nên phát tâm như thế này: tất cả chúng sanh nơi tất cả hư không, ta đều khiến cho ngộ nhập Viên Giác rốt ráo, ở nơi Viên Giác chẳng có kẻ thủ chứng Viên Giác, dứt trừ tất cả các tướng nhơn ngã v.v... Phát tâm như thế thì chẳng đoạ tà kiến.	“Virtuous man, sentient beings in the Dharma Ending Age who wish to arouse the great mind should search for a good teacher. Those who wish to practice should look for one who has correct views in all aspects. Such a teacher’s mind does not abide in characteristics. He has no attachment to the realms of sravakas and pratyekabuddhas. Though [expediently] manifesting worldly afflictions, his mind is always pure. Though displaying misdeeds, he praises the practice of purity and does not lead sentient beings into undisciplined conduct and demeanor. If sentient beings seek out such a teacher, they will accomplish unexcelled perfect enlightenment. [2] “If sentient beings in the Dharma Ending Age meet such a teacher, they should make offerings to him even at the expense of their lives, not to mention their food, wealth, spouse, children, and retinue. Such a teacher always reveals purity in the four modes of conduct. [3] Even if he shows misdeeds and excesses, disciples should not give rise to pride and contempt in their minds. If these disciples do not entertain evil thoughts of their teacher, they will ultimately be able to accomplish correct enlightenment. Their mind-flowers will blossom and illumine all Pure Lands in the ten directions. “Virtuous man, the wondrous Dharma that is actualized by this good teacher should be free from four kinds of faults. What are these four faults? “The first is the fault of contrivance. “The second is the fault of allowing things to be as they are. “The third is the fault of stopping. “The fourth is the fault of annihilation. “One who is free from these four faults will know purity. To discern these faults is to have the right discernment. To have other discernments than these is called erroneous discernment. “Virtuous man, sentient beings in the Dharma Ending Age who wish to cultivate themselves should, to the end of their lives, make offerings to virtuous friends and serve good teachers. When a good teacher approaches them, they should sever arrogance and pride. When the teacher leaves them, they should sever hatred and resentment. Be it favorable or adverse condition that [a teacher] brings to them, they should regard it as empty space. They should fully realize that their own bodies and minds are ultimately identical with all sentient beings’, and are the same in essence, without difference. If they practice in this way, they will enter the [realm of] Complete Enfightenment. “Virtuous man, when sentient beings in the Dharina Ending Age are unable to accomplish the Path, it is due to the seeds of love and hatred toward themselves and others since beginningless time. Thus they are not liberated. If a man regards his foes as he would his parents, without duality, then all faults will be eliminated. Within all dharmas, self, others, love, and hatred will also be eliminated. “Virtuous man, sentient beings in their quest for Complete Enlightenment in the Dharma Ending Age should give rise to the bodhi-mind, saying: ‘I will lead all sentient beings throughout boundless space into ultimate Complete Enlightenment. In [the realm of] Complete Enlightenment, there is no realizer of enlightenment, and [the signs of] self, others, and all characteristics are left behind.’ Giving rise to such a mind, they will not fall into erroneous views.”
Lúc ấy Thế Tôn muốn giảng lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Phổ Giác ngươi nên biết, Chúng sanh đời mạt pháp, Muốn cầu thiện tri thức, Nên cầu người chánh kiến. Xa lìa người nhị thừa, Trong pháp trừ bốn bệnh, Là Tác, Chỉ, Nhậm, Diệt, Thầy đến chẳng kiêu mạn, Thầy đi chẳng sân hận. Thấy đủ thứ cảnh giới, (thuận độ nghịch của Bồ Tát ). Nên sanh tâm hy hữu. Xem như Phật ra đời , Chẳng vi phạm luật nghi. Giới căn trong sạch hẳn, Độ tất cả chúng sanh. Cứu cánh vào Viên Giác, Chẳng có tướng nhơn ngã. Theo trí huệ Chánh Pháp. Tu hành siêu tà kiến, Chứng nhập Đại Niết Bàn.	At that time, the World Honored One, wishing to clarify his meaning, proclaimed these gathas: Universal Enlightenment, you should know that sentient beings in the Dharma Ending Age who wish to seek a good teacher should find one with correct views whose mind is far away from the Two Vehicles. The Dharma [he actualizes] should be free from the four faults of contrivance, stopping, allowing things to be as they are, and annihilation. Approached by the teacher, they should not be arrogant and proud. Left by the teacher, they should not be resentful. When witnessing different conditions displayed by the teacher, they should regard them as precious rare occurrences, like a Buddha appearing in the world. [They should] break not the rules of discipline and demeanor and keep the precepts forever pure, lead all sentient beings into the ultimate Complete Enlightenment, be free from the signs of the self, person, sentient beings, and life. When relying on correct wisdom, they will transcend erroneous views, actualize enlightenment, and enter parinirvana.
	----------------------- [1] In this context, the Bodhisattva of Universal Enlightenment is referring back to the answer that the Buddha gave to the previous bodhisattva about the teaching as a guiding vision for future practice. Therefore, the translator has taken the liberty to add this line in the text. [2] “Perfect enlightenment” refers to anuttara-samyak-sambodhi. [3] Walking, standing, sitting, and lying down. (contents)
Viên Giác Bồ Tát Khi ấy Viên Giác Bồ Tát ở trong đại chúng từ chỗ ngồi đứng dậy, đi nhiễu quanh Phật ba vòng, đảnh lễ chân phật, chấp tay quỳ gối bạch Phật rằng: -Đại bi Thế Tôn đã vì chúng con giảng rõ đủ thứ phương tiện của Viên Giác trong sạch, khiến chúng sanh đời mạt pháp được lợi ích lớn. Bạch Thế Tôn! Chúng con nay đã khai ngộ, sau khi Phật diệt độ, chúng sanh đời mạt pháp, người chưa được ngộ, tu theo cảnh giới trong sạch của Viên Giác này, nên an cư như thế nào? Nơi Viên Giác này có ba thứ thiền quán trong sạch, nên bắt đầu tu quán nào? Xin Phật rủ lòng đại bi, vì đại chúng trong hội và chúng sanh đời mạt pháp, bố thí đại pháp để lợi ích cho sự tu hành. Ngài Viên Giác Bồ Tát nói xong, năm vóc gieo sát đất, đảnh l thưa thỉnh ba lần như vậy. Bấy giờ Phật bảo Viên Giác Bồ Tát rằng: - Lành thay! Lành thay! Thiện nam tử! Ngươi khéo hỏi Như Lai về những phương tiện như thế, cầu lợi ích lớn bố thí cho chúng sanh, Nay ngươi hãy lắng nghe, ta sẽ vì ngươi mà thuyết. Lúc ấy Viên Giác Bồ Tát và đại chúng hoan hỷ vâng lời Phật dạy, im lặng mà nghe.	Bodhisattva of Complete Enlightenment
-Thiện nam tử! Tất cả chúng sanh, hoặc khi Phật còn tại thế, hoặc sau khi Phật diệt độ, hoặc trong đời mạt pháp, có những chúng sanh sẳn đủ tánh đại thừa, tin giác tâm viên mãn bí mật của Phật, muốn theo đó tu hành; nếu có ngoại duyên chướng ngại thì nên tùy theo bổn phận quán chiếu như ta đã nói ở trên. Nếu chẳng bị ngoại duyên chướng ngại, thì nên cho đồ chúng an cư nơi Già Lam (chùa chiền), đại chúng cùng tu. Kiến lập đạo tràng, thiết lập kỳ hạn: dài là 120 ngày, trung bình là 100 ngày, ngắn là 80 ngày, tùy duyên sắp đặt chỗ ăn ở sạch sẽ cho d nhập đạo. Khi Phật còn tại thế, được thân cận Phật quán chiều theo chánh pháp. Sau khi Phật diệt độ thì treo bảy hình tượng Phật, mắt nhìn tượng Phật, tâm nghĩ hạnh Phật, sanh niệm tưởng nhớ Chánh Pháp như lúc Phật còn tại thế. Lại treo những tràng phan, hương, hoa, trải qua 21 ngày, đảnh lễ danh hiệu của mười phương chư Phật, thiết tha cầu sám hối, luôn luôn nhiếp hiện tu theo thiền quán kể trên, trải qua 21 ngày, nếu gặp cảnh giới tốt thì tâm được khinh an. Mỗi năm kiết hạ an cư ba tháng, là muốn cho những Bồ Tát được ở yên chuyên tu pháp đại thừa trong sạch, nên tâm phải lìa Thanh Văn. Vì muốn cho Bồ Tát tự tiện chuyên tu pháp quán của đại thừa, nên chẳng nhờ đồ chúng tieu thừa cùng nhau kiết hạ. Đến ngày an cư, nên ở trước tượng Phật nói rằng: Chúng con là Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di (mỗi người tự xưng tên mình), theo Bồ Tát thừa, tu Tịch Diệt Hạnh, đồng nhập đồng trụ, nơi thực tướng trong sạch, dùng Đại Viên Giác làm Già Lam của chúng con, thân tâm an cư nơi tự tánh Niết Bàn, tánh trí bình đẳng, chẳng bị lệ thuộc, nay chúng con chẳng nương theo pháp Thanh Văn, kính thỉnh mười phương Như Lai và Đại Bồ Tát cùng với chúng con an cư ba tháng. Vì muốn chuyên tu Vô Thuợng Diệu Giác của Bồ Tát Thừa, do đại nhân duyên này nên chẳng nh đồ chúng tieu thừa cùng nhau kiết hạ. -Thiện nam tử! Đây gọi là thị hiện an cư của Bồ Tát, qua ba thời kỳ kiết hạ, sau ngày giải hạ, vì Bồ Tát đã dùng quán trí an tâm, nên khi ra ngoài chẳng cần có chúng bạn cùng đi, tùy ý mình đi đâu cũng chẳng ngại. -Thiện nam tử! Nếu chúng sanh đời mạt pháp, tu hành đạo Bồ Tát, nhập hạ ba kỳ đã nghe Phật dạy những thiền quán và căn, trần, thức, mỗi mỗi trong sạch kể trên, ấy là Chánh pháp đại chúng đã nghe, còn tất cả cảnh giới chẳng phải sở nghe của đại chúng thì chẳng nên chấp lấy để tu. -Thiện nam tử! Nếu những chúng sanh tu thiền quán Sa Ma Tha, trước tiên dùng sức cực tịnh, chẳng khởi một niệm nào. Tịnh đến chỗ cực, liền hiện Bản Giác, ấy là Sơ Tịnh. Từ nơi một thân cho đến một thế giới đều cũng như thế. -Thiện nam tử! Nếu Bản Giác cùng khắp một thế giới thì trong thế giới đó có một chúng sanh nào tâm khởi một niệm cũng đều biết cả, cho đến trăm ngàn thế giới điều cũng như thế. Đây là chánh quán, đại chúng đả nghe, còn tất cả cảnh giới chẳng phải sở nghe của đại chúng, thì chẳng nên chấp lấy để tu. -Thiện nam tử! Nếu các chúng sanh tu thiền quán Tam Ma Bát Đề, trước tiên nên tưởng nhớ mười phương Như Lai, tất cả Bồ Tát ở nơi mười phương thế giới, y theo mỗi mỗi pháp môn của Phật dạy, tùy thứ lớp tu hành siêng năng khổ hạnh, độ các chúng sanh, ở nơi chánh định phát đại nguyện, dùng Như Huyễn quán (Tam Ma Bát Đề) tự huân tập thành chủng tử Phật. Đây là chánh quán đại chúng nghe, còn tất cả cảnh giới chẳng phải sở nghe của đại chúng thì chẳng nên chấp lấy để tu. -Thiện nam tử! Nếu các chúng sanh tu thiền quán Thiền Na, trước tiên quán sổ tức, trong tâm liu tri ngằn mé số niệm của sanh, trụ, diệt. Sự liễu tri ấy cùng khắp trong tứ oai nghi, phân biệt mỗi niệm, không một niệm nào chẳng liễu tri. Vậy tùy thứ lớp tiến lên, cho đến được biết một giọt mưa ở nơi xa trăm ngàn thế giới, cũng như đồ dùng của mình thấy ngay trước mắt. Đây là chánh quán, đại chúng đã nghe, còn tất cả cảnh giới chẳng phải sở nghe của đại chúng, thì chẳng nên chấp lấy để tu. Đây gọi là phương tiện đầu tiên của 3 thứ thiền quán kể trên. Nếu các chúng sanh lợi căn siêng năng khổ hạnh tinh tấn, đồng thời tu đủ ba thứ thiền quán, thì gọi là Như Lai xuất hiện trên đời , còn những chúng sanh độn căn đời mạt pháp, tâm muốn cầu đạo mà chẳng được thành tựu, là do nghiệp chướng đi trước, thì nên siêng năng sám hối, thường mong đoạn đứt những tâm yêu ghét, ganh tỵ, xim khúc, kiêu mạn (có tâm cầu thù thắng vô thượng là tâm kiêu mạn), chọn một thứ trong 3 thứ thiền quán trong sạch kể trên, tùy sức tu tập một thứ thiền quán, quán nầy tu không dược thì tu quán khác, tâm chẳng buông lung, tùy theo thứ lớp để cầu chứng nhập.	12O days for a long period, 1OO for a medium period, and 80 for a short period. I “Virtuous man, if sentient beings practice samatha, they should first engage in perfect stillness by not giving rise to conceptualization. practice samapatti, they should first be mindful of the Tathagatas n all ten directions and the bodhisattvas in all worlds. Relying on various methods, they will diligently cultivate samadhi in gradual steps, bearing hardship. They should make great vows [to save sentient beings] and thus ripen their seeds [of Complete Enlightenment]. They should not accept [as authentic] any experience that they have not heard [from the Tathagata]. practice dhyana, they should begin with methods of counting. [3] [ Gradually] they will be clearly aware of the arising, abiding, and ceasing of each thought, as well as the state before the arising of a thought, the state after the arising of a thought, and the scope and number of these thoughts. Further on, they will be aware of every thought, whether walking, standing, sitting, or lying down. By gradually advancing still further, they will be able to discern a drop of rain in hundreds of thousands of worlds as if seeing, with their own eyes, an object used by them. [Again], they should not accept [as authentic] any experience that they have not heard [from the Tathagata]. “These are the foremost expedient methods in practicing the three contemplation techniques. If sentient beings thoroughly practice and master all three of them with diligence and perseverance, it will be called, ‘Tathagata appearing in the world.’ In the future Dharma Ending Age, if sentient beings with dull capacities who wish to cultivate the Path are unable to gain accomplishment due to their karmic obstructions, they should zealously repent and always remain hopeful. They should first sever their hatred, attachment, envy, jealousy, flattery, and crookedness, and pursue the unsurpassable mind. As to the three kinds of pure contemplation, they should practice one of them. If they fail in one, they should try another. They should steadily strive to attain realization without giving up.”
Lúc ấy Thế Tôn muốn giảng lại nghĩa này mà thuyết kệ rằng: Viên Giác ngươi nên biết, Tất cả những chúng sanh, Muốn cầu đạo vô thượng, Trước lập ba kỳ hạn. Sám hối nghiệp vô thỉ, Qua hai mươi mốt ngày. Rồi tu chánh quán Phật, Chánh quán chúng đã nghe, Còn cảnh giới tà quán, Chẳng phải chúng sở nghe, Thì chẳng nên chấp lấy. Sa Ma Tha cực tịnh, Tam Ma Đề ghi nhớ, Thiền Na quán sổ tức. Gọi ba quán trong sạch, Nếu người siêng tu tập, Gọi là Phật ra đời . Độn căn chưa thành tựu, Thường nên siêng sám hối. Tất cả tội vô thỉ, Nếu các chướng tiêu diệt, Cảnh Phật liền hiện tiền.	At that time, the World Honored One, wishing to clarify his meaning, proclaimed these gathas: Complete Enlightenment, you should know that all sentient beings seeking to tread on the unsurpassed Path should first enter a retreat. They should repent their beginningless karmic obstructions for twenty-one days and then engage in right contemplation. Experiences that they have not heard [from the Tathagata] should not be accepted [as authentic]. In samatha one practices perfect stillness. In samapatti one upholds right mindfulness. In dhyana one begins with clear counting. These are the three pure contemplations. Those who practice them with diligence are called “Buddhas appearing in the world.” Those with dull capacities who are not accomplished should repent zealously of all the misdeeds they have created since beginningless time. When all obstructions are extinguished, the realm of Buddhahood appears.
	-------------------------------------------- [1] “Wisdom of Equality” (ping deng xing zhi), samatajnana in Sanskrit, is the enlightened realization that self and others are equal and identical. [2] “The three kinds of periods of retreat” refers to 12O days, 1OO days, or 8O days. [3] “Counting” is a literal translation of (shu). This approach actually includes methods such as counting and following the breath, Five Contemplations of Stilling the Mind (wu ting xin guan), Four Foundations of Mindfulness (si nian chu), Sixteen Special Practices (shi liu te sheng) associated with the Four Noble Truths (si shen ti), and Contemplation of the Four Immeasurable Minds (si wu hao xin). [4] The mind of Complete Enlightenment. (contents)
Hiền Thiện Thủ Bồ Tát Khi ấy Hiền Thiện Thủ Bồ Tát ở trong đại chúng từ chỗ ngồi đứng dậy, đi nhieu quanh Phật ba vòng, đảnh lễ chân Phật, chấp tay quỳ gối bạch Phật rằng: -Đại bi Thế Tôn! Đã vì chúng con và chúng sanh đời mạt pháp, khai thị việc bất khả tư nghì như thế. Bạch Thế Tôn! Kinh giáo đại thừa này phải đặt tên gì? Thọ trì như thế nào? Chúng sanh tu tập được công đức gì? Khiến con hộ vệ người trì Kinh như thế nào? Phổ biến giáo pháp này đến bậc địa vị nào? Ngài Hiền Thiện Thủ Bồ Tát nói xong, năm vóc gieo sát đất, đảnh lễ thưa thỉnh ba lần như vậy. Bấy giờ Phật bảo Hiền Thiện Thủ Bồ Tát rằng: - Lành thay! Lành thay! Thiện nam tử! Ngươi khéo vì các Bồ Tát và chúng sanh đời mạt pháp hỏi Như Lai về vấn đề Kinh giáo, công đức, tên gọi như thế, nay ngươi hãy lắng nghe, ta sẽ vì ngươi mà thuyết. Lúc ấy Hiền Thiện Thủ Bồ Tát và tất cả đại chúng trong hội hoan hỷ vâng lời Phật dạy, im lặng mà nghe.	Bodhisattva Foremost in Virtue and Goodness Then the Bodhisattva Foremost in Virtue and Goodness rose from his seat in the midst of the assembly, prostrated himself at the feet of the Buddha, circled the Buddha three times clockwise, knelt down, joined his palms, and said: ”O world Honored One of great compassion! You have broadly revealed to us and sentient beings in the Dharma Ending Age such inconceivable things. World Honored One, what should this Mahayana teaching be named? How should one receive and observe it? When sentient beings practice it, what merit will they gain? How should we protect those who keep and recite this sutra? What will the extent of the benefit be if one spreads this teaching?” Having said these words, he prostrated himself on the ground. He made the same request three times, each time repeating the same procedure. At that time the World Honored One said to the Bodhisattva Foremost in Virtue and Goodness: “Excellent, excellent! Virtuous man, for the benefit of the multitude of bodhisattvas and sentient beings in the Dharma Ending Age, you have asked the Tathagata the name and merit of this teaching. Listen attentively now. I shall explain it to you.” Hearing this, the Bodhisattva Foremost in Virtue and Goodness was filled with joy and listened silently along with the assembly.
-Thiện nam tử! Kinh này là do trăm ngàn muôn ức hằng sa chư Phật sở thuyết, được tam thế Như Lai hộ trì, là chỗ quy y của mười phương Bồ Tát, là con mắt trong sạch của mười hai bộ Kinh, Kinh này gọi là Đại Phương Quảng Viên Giác Tổng Trì, cũng gọi là Khế Kinh Liễu Nghĩa, cũng gọi là Bí Mật Vương Tam Muội, cũng gọi là Cảnh Giới Quyết Định của Như Lai, cũng gọi là Tự Tánh Sai Biệt Trong Như Lai TẠng, ngươi nên thọ trì. Thiện nam tử! Kinh này hiển bày cảnh giới của Như Lai, chỉ có Phật Như Lai mới có thể giảng thuyết đến chỗ cùng tột. Nếu các Bồ Tát và chúng sanh đời mạt pháp theo đó tu hành, tùy thứ lớp tiến lên, sẽ đến địa vị Phật. Thiện nam tử! Kinh này gọi là đại thừa đốn giáo, chúng sanh lợi căn do đó đốn ngộ, lại cũng bao gồm pháp tiệm tu cho tất cả chúng sanh. Ví như biển lớn chẳng bỏ sót dòng nước nhỏ, cho đến ruồi muỗi và A Tu La, uống nước này đều được no đủ cả. Thiện nam tử! Giả sử có người đem thất bửu chất đầy tam thiên đại thiên thế giới dùng để bố thí, chẳng bằng có người nghe tên Kinh này hay nghĩa một câu trong Kinh (Thất bửu thế gian chất đầy cõi Phật để bố thí chỉ gieo được phước hữu lậu, một lời nói chí lý thì sẽ chuyển phàm thành thánh). Thiện nam tử! Giả sử có người giáo hoá trăm ngàn hằng sa chúng sanh đắc quả A La Hán, chẳng bằng có người giảng thuyết Kinh này cho người nghe được hiểu thấu nửa bài kệ trong đó. Thiện nam tử! Nếu có người nghe tên Kinh này lòng tin vững chắc, nên biết người ấy đã gieo trồng thiện căn phước huệ nơi hằng sa tất cả chư Phật, nên được nghe khinh giáo này mà tướng chẳng nghi hoặc, chứ chẳng phải gieo trồng thiện căn nơi một Phật hai Phật mà được như thế. Thiện nam tử! Các ngươi nên hộ trì người tu hành đời mạt pháp, chẳng cho ác ma và ngoại đạo nhieu loạn thân tâm họ, khiến cho lui sụt. Lúc ấy, trong hội có Hỏa Thủ Kim Cang, Tồi Toái Kim Cang, Ni Lam Bà Kim Cang, v.v... tám vạn Kim Cang với quyến thuộc họ đều từ chỗ ngồi đứng dậy đi nhieu quanh Phật ba vòng, đảnh lễ chân Phật mà thưa rằng: -Bạch Thế Tôn! Nếu tất cả chúng sanh đời mạt pháp có người trì kinh này, quyết định tu pháp đại thừa, chúng con xin gìn giữ hộ trì như gìn giữ con mắt, cho đến bất cứ chỗ đạo tràng, chỗ tu hành nào, chúng con đều tự lãnh đồ chúng, ngày đêm hộ trì khiến khỏi bị lui sụt. Cho đến khiến gia đình họ thoát hẳn tai chướng, tật bệnh tiêu diệt, của cải phong túc, chẳng có thiếu thốn. Khi ấy Đại Phạn Thiên Vương, hai mươi tám Thiên Vương cùng với Tu Di Sơn Vương, Hộ Quốc Thiên Vương, v.v... đều từ chỗ ngồi đứng dậy, đi nhiễu quanh Phật ba vòng, đảnh lễ chân Phật mà thưa rằng: -Bạch Thế Tôn! Chúng con cũng giữ gìn hộ vệ người trì Kinh này, khiến được thân tâm thường yên ổn, chẳng bị lui sụt. Khi ấy có Đại Lực Quỷ Vương tên là Cát Bàn Trà, với mười vạn Quỷ Vương đều từ chỗ ngồi đứng dậy, đi nhiễu quanh Phật ba vòng, đảnh lễ chân Phật mà thưa rằng: -Bạch Thế Tôn! Chúng con cũng ngày đêm giữ gìn hộ vệ người trì kinh này, khiến chẳng bị lui sụt. Chung quanh một do tuần chỗ người ấy ở, nếu có quỷ thần nào đó xâm phạm, thì chúng con sẽ đánh nát họ thành vi trần. Phật thuyết Kinh này xong, tất cả Bồ Tát, Bát bộ Thiên Long qủy thần cùng quyến thuộc họ, và các Thiên Vương, Phạn Vương, v.v... Tất cả đại chúng trong hội nghe lời Phật thuyết đều hoan hỷ, tín thọ phụng hành. Kinh Viên Giác hết	“Virtuous man, this sutra is expounded by hundreds of thousands of millions of Buddhas as innumerable as the grains of sand of the Ganges. It is esteemed by all Tathagatas in the past, present, and future. It is the refuge of all bodhisattvas in all ten directions. It is the pure eye of the twelve divisions of the Buddhist scriptures. “This sutra is called the Dharani of Complete Enlightenment of the Mahavaipulya Teaching. It is also called the Sutra of the Ultimate Truth, the Mysterious King Samadhi, the Definitive Realm of the Tathagata, and the Distinctions within the Intrinsic Nature of the Tathagatagarbha. You should respectfully receive and observe it. “Virtuous man, this sutra reveals only the realm of the Tathagatas and can only be fully expounded by the Buddha, the Tathagata. If bodhisattvas and sentient beings in the Dharma Ending Age rely on it in their practice, they will gradually progress and reach Buddhahood. “Virtuous man, this sutra belongs to the sudden teaching of the Mahayana. From it sentient beings of sudden [enlightenment] capacity will attain awakening. This sutra also embraces practitioners of all other capacities who engage in gradual cultivation; it is like a vast ocean which allows small streams to merge into it. All who drink this water, from gadflies and mosquitoes to asuras, will find fulfillment. “Virtuous man, if there were a man who, with the purest intentions, gathered enough of the seven treasures [1] to fill a great chiliocosm and gave them all as alms, he could not be compared to another man who hears the name of this sutra and understands the meaning of a single passage. Virtuous man, if someone teaches hundreds of sentient beings as innumerable as the grains of sand of the Ganges such that they attain arhatship, his merit cannot be compared to that of an expounder of half a gatha of this sutra. “Virtuous man, if a man hears the name of this sutra and has faith in it without any doubt, you should know that he has sown the seeds of merit and wisdom not with just one or two Buddhas; indeed he has cultivated roots of goodness and heard the teaching of this sutra from Buddhas as innumerable as the grains of sand of the Ganges. Virtuous man, you should protect all practitioners of this sutra in the Dharma Ending Age so that evil demons and heretical practitioners will not disturb their bodies and minds and cause them to regress.” At that time in the assembly, the Fire Head Vajra, the Wrecking Vajra, the Nila [2] Vajra, and other vajra [guardians] numbering eighty thousand, together with their retinues, rose from their seats, prostrated themselves at the feet of the Buddha, circled him three times clockwise, and said in unison: “World Honored One! If in the Dharma Ending Age there are sentient beings who practice this definitive Mahayana teaching, we will guard and protect them as we would our own eyes. We will lead our retinues to their place of practice to guard and protect them day and night so that they will not regress. We will see to it that their families will forever be free from all calamities and hindrances, that they will never have any plagues and illnesses, that their wealth and treasures will be ample, and that they will not be in need.” Then Mahabrahma-devaraia, [3] the king of the twenty-eight heavens, [4] the king of Mount Sumeru, and the [four] Lokapalas rose from their seats, prostrated themselves at the feet of the Buddha, circled him three times to the right and said in unison: “World Honored One! We too will guard and protect those who observe this sutra so that they can live in security and peace without regression.” Then the powerful king of demons, Kumbhanda, and one hundred thousand other demon kings rose from their seats, prostrated themselves at the feet of the Buddha, circled him three times to the right and said: “World Honored One! We also will guard and protect those who observe this sutra from morning to night so that they will not fall back in their practice. If ghosts and spirits approach within one yojana [5] of their dwelling, we shall pulverize them.” When the Buddha had preached this scripture, all who were in the assembly, including bodhisattvas, devas, nagas, and others of the eight groups [6] with their retinues, as well as the deva kings and Brahma kings, having heard the teaching of the Buddha, were filled with great joy. With faith, they respectfully received and practiced this teaching.
Lược giải: Tác-Chỉ-Nhậm-Diệt Diệu tánh của Viên Giác vốn chẳng thuộc nơi tác, chỉ, nhậm, diệt, nên lìa bốn bệnh này thì tự tánh tròn đầy sáng tỏ, vốn chẳng thiếu sót, gọi là trong sạch. Nay dù nói là bệnh, nhưng đối với người chưa ngộ đều thuộc về công dụng của sự tu hành, thì bốn thứ bệnh là bốn thứ thuốc. Nay tùy theo tự tánh của Viên Giác mà nói thì bản tánh vốn sẵn đầy đủ, chẳng nhờ công dụng nên mới gọi là bệnh vậy. (Lược giải hết.)	------------------------------------- [1] The seven treasures are: gold, silver, lapis lazuli, crystal, mother-of-pearl, red pearl, and camelian. [2] Thunderbolt. [3] Mahabrahma-devaraja (ta fan wong) is the king or controller of the world of samsara. [4] Twenty-eight heavens are the three realms in samsara. There are six heavens in the realm of desire, eighteen heavens within the realm of form, and four heavens within the formless realm. [5] Yojana (you xun) is a measurement in India. One yojana is approximately forty miles. [6] The eight groups are: devas, nagas, yaksas, gandharvas, asuras, garudhas, kinnaras, and mahoragas. (contents)
1. Kinh: Nói đủ là “Khế kinh”, nghĩa là “pháp thường” khế hiệp chơn lý cùng khế hiệp căn cơ chúng sanh. 8. Sáu căn : Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. 9. Ba nghiệp: 1)Thân nghiệp, 2) Khẩu nghiệp, 3) Ý nghiệp. 10. Năm món che ngăn: 1) Tham dục ; 2) Sân nhuế ; 3) Thùy miên: Tâm hôn trầm không làm chi được; 4) Trạo hối: Trong tâm có sự ăn năn xao động ; 5) Nghi pháp : Ðối với việc gì cũng mờ ám dụ dự không quyết đoán. Năm món này hay che đậy chơn tánh và làm cho các pháp lành không phát khởi hiển lộ được. 11. Mười điều ràng buộc: 1) Vô tàm : có tội lỗi mà không biết hổ : 2) Vô quý : có tội lỗi người khác biết được mà không thẹn. 3) Tật : thấy người hiền đức giàu sang sanh lòng ghen ghét; 4) Xan : bỏn sẻn không Bố thí; 5) Hối: ăn năn những tội lỗi đã làm; 6) Thùy miên: hôn mê không tỉnh sát được thâm tâm; 7) Ðiệu cử : Tâm niệm xao động; 8) Hôn trầm : thần thức hôn mê không rõ biết chi cả; 9) Sân hận : đối trước nghịch cảnh sanh tâm giận dũi; 10) Phú : che dấu tội ác. 12. Niệm định tổng trì: Niệm tức là Tuệ; Tổng Trì: gồm nhiếp tất cả các pháp. Trong định gồm có tuệ, trong tuệ gồm có định gọi là niệm định tổng trì. 13. Vô sở đắc: Là đối với hữu sở đắc mà nối. Nghĩa là không còn trụ trước một pháp nào cả, dầu trí chứng và cảnh chứng cũng không thấy có. 14. Vô sanh pháp nhẫn: Vô sanh tức là không sanh không diệt. Nhẫn có nghĩa là tin nhận giữ gìn; là nói dùng trí vô lậu an trú trong thể chơn lý bất sanh bất diệt, tâm không lay động. Trong “Ðại Trí Ðộ luận”, quyển 50 nói : “Ðối thật tướng vô sanh diệt của các pháp, tin nhận thông suốt, không ngăn ngại, không thối lui, gọi là Vô sanh nhẫn”. 15. Pháp luân bất thối : Phật Bồ Tát thuyết pháp gọi là chuyển pháp luân. Các bậc Bồ Tát nghe pháp Phật dạy, đạo niệm càng thêm tăng tấn gọi là bất thối (không lui). Lại các bậc Bồ Tát đã chứng được “bất thối” rồi, đem pháp ấy dạy cho chúng sanh để cho được bất thối, nên gọi là chuyển pháp luân bất thối . 16. Ðại chúng: là một nhóm người đông. Trong những thời thuyết pháp của Phật, trừ Phật ra còn bao nhiêu bậc Hiền Thánh đều gọi là đại chúng. Chúng Tăng theo Phật tu học cũng gọi là Ðại chúng. 17. Tu Di: Tàu dịch là Diệu Cao, núi này thuần bằng bốn chất báu: vàng: bạc, lưu ly, pha lê rất xinh đẹp nên gọi là Diệu, Cao hơn tất cả núi khác nên gọi rằng Cao. 18. Lý Duyên khởi: Tất cả các pháp đều từ nơi các duyên nhóm họp mà sanh khởi. Vì tỏ ngộ lý duyên khởi, nhận rõ các pháp không thật có, như huyễn hóa nên chẳng chấp có, nhưng các pháp là do duyên sanh, không phải hẳn là không, nên chẳng chấp không. Có không đều lìa, mới là thâm nhập lý duyên khởi. 19. Hải đạo sư: Là nguời rất rành giỏi đường biển, làm thầy hướng đạo dắt dẫn các kẻ thương nhân vào biển để tìm ngọc báu không sợ lạc đàng. Dụ cho Phật và Bồ Tát là bực dắt dẫn chúng sanh đi vào chánh đạo không sai lạc. 20. Thập lực: Mười trí lực của Phật. Trí lực của Phật 1) Biết rõ những điều hợp lý và trái lý. 2) Biết rõ nhơn quả nghiệp báo của chúng sanh trongng ba đời. 3) Biết rõ các pháp thiền định giải thoát tam muội. 4) Biết rõ tùng bực cao thấp các căn tánh của chúng sanh. 5) Biết rõ những ưa muốn sai khác của chúng sanh. 6) Biết rõ tất cả những cảnh giới sai khác của chúng sanh trong thế gian. 7) Biết rõ chỗ đi đến của tất cả phàm phu, Hiền Thánh thế gian và xuất thế gian. 8) Biết rõ tánh danh khổ, vui, thọ, yễu của tất cả chúng sanh. 9) Biết rõ sự sống chết qua lại các kiếp trước của tất cả chúng sanh, và vô lậu Niết bàn của các Hiền Thánh. 10) Tự biết mình đã dứt hết nghiệp hoặc tập khí, không còn sanh tử triền phược nữa. 21. Vô úy: Bốn món vô úy : 1) Nhứt thế trí: hiểu biết tất cả pháp thế gian và xuất thế gian; 2) Lậu tận: hoặc nghiệp sanh tử đều biết hết; 3) Thuyết chướng đạo: nói pháp ma ngoại là chướng thánh đạo; 4) Thuyết tận khổ đạo: nói những đạo pháp có thế diệt hết các khổ. Bốn điều này Phật đối giữa Ðại chúng các hàng Thiên ma, Phạm thiên, Sa môn, Bà la môn, nói một cách tự tại không sợ ai, không ai nói đuợc nên gọi là “Vô úy”. 22. Thập bát bất cọng: Mười tám (18) Pháp bất cọng này chỉ có Phật chứng đặng mà chẳng chung đồng với hàng Nhị thừa và Bồ Tát. 1) Thân không lỗi. 2) Miệng không lỗi. 3) Niệm không lỗi. 4) Không có tâm tuởng khác. 5) Không có tâm bất định. 6) Không có tâm không biết. 7) Sự muốn không giảm. 8) Tinh tấn không giảm. 9) Niệm không giảm. 10) Huệ không giảm. 11) Giải thoát không giảm. 12) Giải thoát tri kiến không giảm. 13) Tất cả thân nghiệp theo trí tuệ mà hành động. 14) Tất cả khẩu nghiệp theo trí tuệ mà hành động. 15) Tất cả ý nghiệp theo trí tuệ mà hành động. 16) Trí tuệ biết đời vị lai không ngại. 17) Trí tuệ biết đời quá khứ không ngại. 18) Trí tuệ biết đời hiện tại không ngại. 23. Năm đường : Trời, người, ngạ quỉ, súc sanh, địa ngục. 24. Ðại y vương: Thầy thuốc trị bịnh giỏi hơn các Thầy thuốc khác. Ðức Phật hay tùy thuận căn cơ chúng sanh, khéo hóa độ, khiến xa lìa tất cả khổ não, như ông Thầy thuốc hay khéo tịi lành các bịnh nhơn nên gọi Phật là “Ðại y vương”. 25. Thi khí : Tên vị vua cõi trời Ðại Phạm Thiên, ở từng trời thứ ba cõi sơ thiên của Sắc giới. 26. Tứ thiên hạ: Bốn châu thiên hạ. 1) Ðông thắng thần châu; 2) Nam thiệm bộ châu; 3) Tây ngưu hóa châu; 4) Bắc cu lô châu. 27. Thiên, long thẩn v.v... : Tục gọi là Thiên, Long Bát bộ. 1) Thiên : chư Thiên ; 2) Long : là rồng ; 3) Dạ xoa : loài quỉ bay đi rất mau ; 4) Càn thát bà : thần âm nhạc ; 5) A tu la : thần chiến đấu. Tàu dịch là Phi thiên ; có phước như Trời mà đức kém hơn Trời ; 6) Ca lâu na : chim đại bàng ; 7) Khẩn na la : thần pháp nhạc;. 8) Ma hầu la dà : thần mãng xà. 28. Tỳ kheo : Tiếng Phạn “Bhiksu”, các thầy xuất gia thọ giới cụ túc (thọ 250 giới của Phật). Ðàn ông gọi là Tỳ kheo, còn đàn bà gọi là Tỳ kheo ni (Thọ 350 giới). 29. Ưu bà tắc : Tàu dịch là cận sự nam. Cận sự : nghĩa là thường thân cận cúng dường ủng hộ các bực xuất gia tu hành, tức là chỉ những người tại gia cư sĩ bên nam giới. 30. Ưu bà di : Tàu dịch là cận sự nữ tức là nữ cư sĩ. 31. Tòa sư tử : Pháp tòa của Phật ; Phật ngồi chỗ nào thuyết pháp, thời chỗ ấy gọi là “tòa sư tử”; vì Phật tự tại vô úy hàng phục được tất cả các ngoại đạo nên lấy sư tử làm ví dụ . 32. Trưởng giả tử : con ông Trưởng giả. Trưởng giả là người vừa có của cải, vừa có đức hạnh đầy đủ. Kinh Pháp Hoa Huyền Tán quyển 10 nói : “Tâm tánh ngay thẳng, lời lẽ chơn thật, hành vi thuần cẩn, tuổi tác già cả, của cải giàu có gọi là Trưởng giả.” 33. Bảy báu : Vàng, Bạc, Lưu ly, Pha lê, Xa cừ, Xích châu, Mã não. 34. Tam thiên Ðại thiên thế giới : Một thái dương hệ tương đương với một tiểu thế giới; một ngàn tiểu thế giớì, là một tiểu thiên thế giới; một ngàn tiểu thiên thế giới là một trung thiên thế giới; một ngàn trung thiên thế giới là một đại thiên thế giới. Vậy đại thiên thế glới là một thế giới trải qua ba lần nhơn cho số ngàn, nên gọi là “Tam thiên Ðại thiên thế giới”. 35. Dùng tích độ chúng : Tức dùng đạo lý Niết bàn tịch diệt dứt trừ tất cả nghiệp chướng khổ lụy để độ chúng sanh. 36. Ðệ nhứt nghĩa : Tượng trưng chơn lý cứu cánh, thật tánh các pháp; trên hết tất cả là “đệ nhứt”, có lý do như thật gọi là “nghĩa”. Cảnh giới của bậc tự giác thánh trí chứng đặng. Chẳng phải hạng dùng ngôn thuyết vọng tưởng so lường biết được. Trong kinh Pháp Hoa nghĩa sớ quyển 4 nói : “Cái đạo nhứt thật, lý cùng tột không chi hơn là “đệ nhứt””. Có nguyên do như thật gọi là “Nghĩa”. 37. Phật thọ : Tức là cội bồ đề; chỗ Phật thành đạo ở dưới cội cây này gọi là Phật thọ, Ðạo thọ hay là Bồ đề thọ. 38. Cam lồ diệt : Cam lồ dụ cho Niết bàn; chứng đặng Niết bàn, dứt dòng sanh tử, gọi là “Cam lồ diệt”. 39. Không tâm ý, không thọ hành: Là không còn tâm niệm vọng tưởng phân biệt và tâm cảm giác xúc thọ, thi vi động tác. 40. Ba lần chuyển pháp : Tức tam chuyển pháp luân. Khi đức Phật Thích Ca mới thành đạo, nói pháp tứ đế cho 5 thấy Tỳ Kheo ở vườn Lộc Uyển, ba phen nói thành mười hai hành... Pháp của Phật dạy hay dẹp trừ phiền não của chúng sanh, như bánh xe hay cán dẹp cỏ rác, cát, sạn, nên gọi là Pháp luân. Người nói giáo pháp để chuyển tâm ô nhiểm của chúng sanh thành tâm thanh tịnh gọi là “Chuyển pháp luân”. Lại có nghĩa là chuyển ba món : hoặc, nghiệp, khổ trở thành ba đức: Bát nhã, Giải thoát, Pháp thân gọi là ba lần chuyển pháp. 41. Pháp hải: Biển pháp. Phật pháp rộng lớn khó lường ví như bể cả. 42. Nhơn bảo : Phật là đấng báu quí hơn hết trong cõi trời và cõi người . 43. Tam giới tôn : Ðức Phật là đấng cao cả đầy đủ phước đức hơn hết trong 3 cõi, tất cả nhơn thiên đều cung kính tôn trọng nên gọi là “Tam giới tôn”. 44. Pháp bát cộng : cũng như thập bát bất cộng, có giải ở số 22. 45. Ðạo sư : Bậc dắt dẫn chúng sanh đi vào chánh đạo; tên chung của Phật và Bồ Tát. 46. Kiết phược : Các phiền não ràng buộc thân tâm làm cho không được tự tại giải thoát, nên phiền não cũng gọi là “kiết phược”. 47. Không tịch: Không các tướng là “Không”. Không khởi diệt là “tịch”. Rổng rang xa lìa tất cả tướng, không tâm niệm khởi diệt gọi là hạnh “không tịch”. 48. Pháp tướng : Tướng trạng sai khác của các pháp trong vũ trụ. Sách Ðại Thừa nghĩa chương quyển 2 nói : “Tất cả pháp hữu vi, vô vi trong thế gian đều gọi là pháp tướng”. 49. Trực tâm : Tâm chơn thật, không dua dối tà vạy; tâm chánh niệm chơn như. 50. Thâm tâm : Tâm mong cầu Phật quả cao thâm; tâm ưa muốn nhóm góp gieo trồng tất cả công đức cao dày, bền chắc, không thể dứt mất. 51. Bồ đề tâm : Tâm cầu đạo lý chơn chánh, tâm mong đạo quả chánh giác. 52. Mười điều lành : Thuận lý khởi tâm đối với cảnh không phạm 10 điều dữ : 1) Sát sanh; 2) Trộm cắp; 3) Tà dâm; 4) Nói dối; 5) Nói lời thêu dệt; 6) Nói hai lưỡi; 7) Nói lờỉ độc ác; 8) Tham; 9) Sân; 10) Si mà thật hành những điều: phóng sanh, Bố thí, phạm hạnh, nói chắc thật, nói lời chơn chánh, nói lời hòa hiệp, nói lời dịu dàng, chẳng ghét, chẳng giận, chẳng tà kiến. 53. Ba mươi hai tướng tốt : 1) Trên đỉnh đầu thịt nổi cao lên; 2) Lông trắng chặn giữa hai chơn mày (bạch hào); 3) Tròng mắt đen trắng phân minh; 4) Lông nheo dài đẹp như của Long vưong; 5) Gương mặt tròn trịa như mặt trăng rằm; 6) Răng đủ 40 cái; 7) Răng nhỏ đều khít khao; 8) Răng trắng trong tinh sạch; 9) Luỡi rộng dài khi le ra đến chơn tóc; 10) Tiếng nói thanh tao nghe rất xa; 11) Trong cổ hầu thường có chất nước cam lồ rịn ra; 12) Thân mình nở nang tròn suông; 13) Nam căn ẩn kín; 14) Hai bên hông đầy đặn; 15) Hal tay dài quá gối; 16) Cánh tay và bàn tay da thịt mềm dịu như bông; 17) Ngón tay dài và vót; 18) Vế như vế của Lộc vương; 19) Lưng hai bàn chân no tròn; 20) Lòng bàn chân bằng phẳng; 21) Gót chân tròn trịa; 22) Lòng bàn chân có chỉ xoáy tròn rõ ràng như bánh xe nghìn cọng; 23) Kẻ ngón tay và ngón chân có da mỏng mịn như giăng lưới; 24) Bảy chỗ trong thân đều đầy đặn: (hai lòng bàn tay, hai lưng bàn chân, hai vai và yết hầu); 25) Tất cả lỗ chơn lông đều có lông đẹp; 26) Lông và tóc đều xoáỵ tròn về phía hữu; 27) Da mịn màng trơn láng; 28) Màu da như màu vàng ròng tử kim; 29) Thân hình cao lớn hơn mọi người; 30) Hình tướng đoan nghiêm; 31) Thân hinh ngay thẳng vững vàng; 32) Thường có ánh sáng sắc vàng ròng chiếu ra một tầm. 54. Tứ vô lương tâm : Cũng gọi là tứ đẳng tâm. 1) Từ : lòng ban vui cho chúng sanh ; 2) Bi : lòng cứu khổ chúng sanh ; 3) Hỷ : lòng vui mừng khi thấy người khỏi khổ được vui ; 4) Xả : lòng không chấp trước chỗ thật hành của ba tâm trên. Từ nơi cảnh sở duyên (chúng sanh) nói là vô lượng; từ nơi tâm năng duyên (Bồ Tát) mà khởi bình đẳng nên gọl là đẳng. 55. Tứ nhiếp pháp : 1) Bố thí nhiếp : Bồ Tát dùng tài pháp bố thí nhiếp dẫn chúng sanh trụ nơi chơn lý; 2) Ái ngữ nhiếp : Bồ tát hay tùy thuận căn tánh của chúng sanh và dùng lời nói hay ho ủy dụ họ trụ nơi chơn lý ; 3) Lợi hành nhiếp : Bồ Tát khởi hạnh từ thiện nơl thân, khẩu, ý làm lợi ích cho tất cả chúng sanh, nhơn đó họ được trụ nơi chơn lý. 4) Ðồng sự nhiếp : Bồ Tát dùng pháp nhãn thấy rõ căn tánh của chúng sanh, tùy theo chỗ ưa muốn của họ mà phân hình thị hiện, khiến họ được thắm nhuần lợi ích, nhơn đó họ được an trụ nơi chơn lý. 56. 37 phẩm trợ đạo : 4 pháp niệm xứ ; 4 pháp chánh cần ; 4 pháp như ý túc ; 5 căn ; 5 lục ; 7 pháp giác chi ; 8 pháp đạo phần . 37 pháp này giúp cho người tu hành thành tựu được đạo quả, nên gọi là trợ đạo, có giải rõ ở sau. 57. Hồi hướng tâm: Hồi: Hồi chuyển; Hướng: thu hướng. Hồi hướng là khởi lòng đại bi cứu độ chúng sanh, xoay chuyển công đức, căn lành hướng về ba chỗ: 1) Chỗ sở chúng chơn như thật tế; 2) Chỗ sở cấu vô thượng Bồ đề; 3) Chỗ sở độ tất cả chúng sanh. 58. Ba đường ác : 1) Ðịa ngục, 2) Ngạ quỉ, 3) Súc sanh. 59. Tám nạn : 1) Ðịa ngục ; 2) Ngạ quỉ ; 3) Súc sanh ; 4) Trường thọ thiên ; 5) Bắc cu lô châu ; 6) Ðui, điếc, ngọng, liệu ; 7) Thế trí biện thông, 8) Sanh trước Phật hay sau Phật. Sở dĩ gọi là tám nạn là vì ở tám chỗ này dù cảm thọ quả khổ vui có khác, nhưng đều không được thấy Phật, không được nghe chánh pháp. 60. Phạm hạnh : Giới hạnh thanh tịnh, hạnh đoạn dâm dục. 61. Cung trời Tự tại : Cung điện của trời Tự Tại Thiên Vương ở trên chót từng tứ thiền cõi sắc giới. 62. Thần túc : Pháp thần thông biến hóa tự tại vô ngại của Phật tu chứng. 63. Hữu vi : các pháp có tạo tác, sanh diệt, tức là chỉ tất cả hiện tượng biến thiên trong vũ trụ . 64. Trần cấu : Nghĩa là bụi nhớp, tức là những sự mê lầm làm cho tâm phải mờ tối. Xa lìa trần cấu tức dứt hết 88 phẩm kiến hoặc trong ba cõi. 65. Pháp nhãn thanh tịnb : Thấy rõ được lý chơn thật của các pháp ; tiểu thừa chứng đưọc sơ quả, do đã xa lìa trần cấu kiến hoặc, thấy rõ thật lý pháp tứ đế. Ðại thừa chứng được Vô sanh pháp nhẫn vào bậc Sơ địa. 66. Kiết lậu : Các phiền não kết dệt trong tự tâm, nên phiền năo cũng gọi là “kiết lậư”. Kiết lậu đã hết, vì dứt trừ lòng ái nhiễm mê đắm không còn chấp thọ các pháp nên tâm ý được giải thoát, chứng đến bực vô học (A la hán).	Glossary AMITABHA SUTRA (A mi tuo jing): The principal scripture on which the Pure Land practice is based. Reciting Buddha Amitabha's name is one, if not the most accessible and simplest, form of Buddhist practice. Through Amitabha Buddha's vow, any person who sincerely invokes his name and expresses the wish to be born in the Pure Land will be reborn there. ANUTTARA-SAMYAK-SAMBODHI (a nou duo luo san miao sanpu ti): Unexcelled perfect enlightenment of the Buddha. ARHAT (a luo han): “Worthy one.” In Buddhist tradition, the arhat is thought of as having completed the course of Buddhist practice and attained liberation, or nirvana. As such, the arhat is no longer subject to rebirth and death. Arhat is also one of the epithets of the Buddha. ASAMKYA (a seng qi): Innumerable and infinite. ASURA (a xiu luo): One type of being in the sixth realm of existence. Asuras are beings who have the merit to travel to the heavenly realms but are inflicted with a mind of jealousy. They are always jealous of heavenly devas or gods and fight with them. AVALOKITESVARA (Guan shi yin): Perhaps the most important bodhisattva in the East Asian Buddhist tradition; he is the embodiment of compassion who hears and responds to the cries of all living beings. Avalokitesvara can be both male and female, but in China the bodhisattva is usually depicted in the female form. AVATAMSAKA SUTRA: See Hua yen Jing. AVIDYA (wu ming): Lit. “unillumined.” Avidya means fundamental ignorance or darkness. It is usually considered a fundamental or primal condition of sentient beings, which mistakes illusion as reality. Fundamental ignorance brings about desire and thereby is the essential cause binding sentient beings in cyclic existence, where they experience all kinds of suffering. It veils the understanding of the true nature of existence and is the cause of the construct of illusions. The analogy of fundamental ignorance used throughout The Sutra of Complete Enlightenment is the flower in the sky. BHAGAVAN (Shi zun): Lit. “World Honored One.” One of the ten titles of the Buddha. BHiKSHU, BHIKSHUNI (bi qiu, bi qiu ni): Fully ordained Buddhist monk and nun, respectively. BHUMI (di): The bhumis (ground, regions, or stages) are the last ten stages of a bodhisattva's career on his or her way to full Buddhahood. See Bodhisattva Positions. BODHI (pu ti): Bodhi can refer to: 1) the principal wisdom that severs all vexations and defilements and realizes nirvana 2) the phenomenal wisdom that realizes the truth of every conditioned phenomenon that can realize omniscience. BODHI MIND (pu ti xin): The mind of wisdom. A central idea in Mahayana Buddhism, its meaning varies in different contexts: 1) the altruistic mind of a person who aspires to attain Buddhahood for the sake of helping sentient beings, 2) the genuine actualization of enlighteriment, awakening to the true nature of reality and the loftiness of Buddhahood, and 3) selfless action. This last meaning is extremely important, yet often overlooked. In regards to the first definition, arousing the bodhi mind is the first step in establishing oneself on the Bodhisattva Path. BODHISATTVA (pu sa): “Enlightened being.” The role model in the Mahayana tradition. The bodhisattva is a being who vows to remain in the world of samsara, postponing his or her own full liberation until all other living beings are delivered. BODHISATTVA POSITIONS (pu sa wei): Anyone who can give rise to the altruistic mind of enlightenment, although still an ordinary person, becomes a bodhisattva and enters into the family of the Buddhas. In the Chinese Buddhist tradition, specifically the Hua Yen tradition, bodhisattva realizations and attainments are divided into 52 positions: Ten Faiths (shi xin), Ten Abodes (shi zhu), Ten Practices (shi xing), Ten Transferences (shi huei xiang), Ten Grounds (shi di), Ultimate Wisdom (deng jue), and Wondrous Wisdom (miao jue). Practitioners at the level of Ten Faiths are still considered ordinary people (fan fu wei), although there is a division between ordinary people of the “inner circle” (nei fan) and “outer circle” (wai fan). Practitioners of the next thirty positions are considered to have reached sagehood (xian wei). Practitioners at the Ten Grounds and above have reached sainthood (sheng wei). Another division of bodhisattva positions is the Path of Seeing (darsanamarga, jien dao wei), the Path of Practice (bhavanamarga, xiu dao wei), and the Path of Attainment (labhamarga, jiu jing wei). According to the Chinese doctrinal system, when a person perceives self nature or nature of emptiness (kung xin), the person is said to have entered the Path of Seeing and has entered the domain of the ordinary people of the “inner circle” within the Ten Faiths position. Path of Practice begins at the level of the Ten Abodes and ends at the Ten Transferences. The Path of Attainment begins at the first position of the Ten Grounds. A bodhisattva progresses on this path toward complete, perfect Buddhahood through abandoning gross levels of self grasping for subtler and subtler levels of selfgrasping. At the same time, a bodhisattva cultivates merit and benefits living beings until all obstructions to full wisdom of emptiness are realized and omniscience is attained. BUDDHA (fo): “The awakened one.” The historical Buddha is the religious teacher Gautama Sakyamuni, who founded the religion generally known in the West as “Buddhism.” BUDDHADHARMA: See Dharma. BUDDHA NATURE (fo xing): The nature or potential for Buddhahood; synonym for the nature of emptiness. It is also equivalent to Tathagatagarbha. CAUSAL GROUND (yin di): Another term for Buddha nature. It is called ground because it can give rise to all merit and virtue; it is the potential for Complete Enlightenment. Causal ground can also refer to the initial generating of the bodhi mind. CH'AN: Better known in Japanese as “Zen.” Ch'an is one of the main schools of Chinese Buddhism to develop during the Tang dynasty (618 907). The designation derives from the Sanskrit word dhyana, transliterated as chan na in Chinese. Ch'an can mean meditation but it can also mean the heart of Buddhism enlightenment. CYCLIC EXISTENCE: See Samsara. DHARANI (tuo luo ni, zhong chi): Dharani derives from the root word “dhara,” which means maintaining, holding, control or preserving. The literal Chinese translation of this word is “universal control” or “complete control.” It refers to complete “maintenance” of wisdom and “control” over evil passions and influences. The words “complete” and “universal” also bear the meaning of inclusiveness, because it is the essence of all approaches to the Dharma. Therefore, practicing dharani means practicing all approaches to the Dharma. In this sutra, dharani refers to Complete Enlightenment or Buddha-nature. DHARMA (fa): Dharma has two basic meanings. Dharma with an upper case “D” means the Buddhist “law” or “teaching.” Dharma with a lower case “d” simply refers to a thing or object, and physical or mental phenomenon. DHARMAKAYA (fa shen): Dharma Body. One of the three bodies of the Buddha the ultimate body of reality beyond all forms, attributes, and limits. In the Chinese Buddhist tradition the expression, “to see the Dharmakaya” means to realize the nature of emptiness. It is sometimes used as a synonym for Buddha nature. See entries for Nirmanakaya and Sambhogakaya. DHARMA ENDING AGE (mo fa shi dai): A period of time when the teaching of the Buddha is weak, and although there may be practitioners, no one is able to gain realization. DHARMADHATU (fa jie): Dharma realm, the infinite realms or worlds of reality; it can also be regarded as the ground or nature of all things the Mind from which all proceeds. DHYANA (chan na): A term designating certain states of meditative absorption cultivated by Buddhist practitioners as a technique for attaining enlightenment. However, in this sutra dhyana is referring to a practice after enlightenment, in which one solely cultivates the nondual quiescent and still nature of mind. See the chapter on Bodhisattva at Ease in Majestic Virtue for further inquiry. EIGHT CONSCIOUSNESSES (ba shi): A central idea in the Indian Yogacara (Yu qie xing pai) or the Consciousness only school (vijnaptimatrata, wei shi zong) of Chinese Buddhism, which divides consciousness into eight modes of operation. Together, these eight modes of operation are divided into three catagories: 1) vijnana (shi), referring to the first five sense consciousnesses (or the “knowing” that arises from contacts between sense faculties and corresponding sense objects) and the sixth sense consciousness, the faculty of mental discrimination (manovijnana; yi shi), 2) manas (yi), referring to the seventh ego consciousness (mo na shi), and 3) citta (xin), referring to the eighth consciousness, alayavijnana. The first six consciousnesses are named after the sense faculties that serve as their support: 1) eye consciousness, 2) ear consciousness, 3) nose consciousness, 4) tongue consciousness, 5) body consciousness, and 6) mind consciousness. The sixth consciousness, our ordinary mind, is characterized by discrimination and has all dharmas as its object. It utilizes the previous five consciousnesses in order to identify, interpret, and define the world. The seventh consciousness is the source of the delusion of a separate self, belief in a self, self conceit, and self love; it takes the eighth consciousness as its support and its object of attachment. It can be said to be the center of these eight consciousnesses. The eighth consciousness (alayavijnana, a lai ye shi) operates as the underlying continuum of the workings of mind and functions as an underlying projective consciousness on which delusion is ultimately based. It is a kind of a “repository” or “storehouse” that contains all experiences as karmically charged seeds, which, under the proper causes and conditions, ripen as actions of body, speech, and mind, which in turn create new seeds. Therefore, the eighth consciousness is unceasingly conditioned by the previous seven consciousnesses. When one is thoroughly enlightened, these consciousnesses become the function of wisdom. EIGHTEEN EXCLUSIVE ATTRIBUTES OF THE BUDDHA (shi ba bu gong fa): Whether walking, standing, sitting, or lying down, the physical body of the Buddha is always dignified and composed; a Buddha can never make mistakes in speech or speak inappropriately; a Buddha's mind is always tranquil and luminous; a Buddha's true form is formless; a Buddha's mind is always in samadhi, like still water; a Buddha's mind is clear of all thoughts, like a mirror reflecting images without clinging. The Buddha has an inexhaustible desire to deliver sentient beings, unsurpassable diligence, inextinguishable mindfulness, inextinguishable Wisdom of Equality, unending observing Wisdom of Liberation, unending Mirrorlike Wisdom derived from full liberation, all actions of body, speech, and thought in accordance with wisdom, and the ability to perceive the past, present, and future in accordance with wisdom. EIGHTEEN REALMS (shi ba jie): These realms refer to the domain of the six sense faculties, sense objects, and sense consciousnesses. FEARLESS EYE OF THE PATH (wu wei dao yen): Perspicacity. Ability to discern true from false, wholesome from unwholesome, as a result of having realized enlightenment. FOUR KINDs OF FEARLESSNESS (si wu wei): The Buddha's ability to bestow fearlessness in the heart/mind of sentient beings: correct wisdom of all Dharmas; exhaustion of all outflows of wisdom, merit, and virtue, as well as extinction of all habitual tendencies; ability to expound remedies to all obstructions and hindrances on the Path; ability to fully explain causes of suffering. FOUR NOBLE TRUTHS (si shen di): The four basic principles of Buddhism preached by Buddha in his first sermon: 1) that in the ultimate analysis, life is suffering, 2) that the cause of suffering is desire, 3) that there is a state of peace called nirvana, beyond all suffering and poisons of the mind, and 4) that the way that leads to nirvana includes the practice of morality, concentration, and wisdom. FOUR UNHINDERED WISDOMS (si wu ai zhi): Four eloquent skills in expounding the Dharma by Buddhas and great bodhisattvas: 1) without hindrance in Dharma, the ability to understand the texts and systems of the Dharma, 2) without hindrance in meaning, the ability to understand all subtle meanings of the Dharma, 3) without hindrance in eloquent speech, the ability to eloquently speak in any dialect; and 4) without hindrance in debate, the ability to fully present the Dharma eloquently and appropriately to sentient beings. HEART SUTRA (Xin Jing): One of the most important sutras of Mahayana Buddhism. It is especially significant in Chinese Ch'an and Japanese Zen schools. HINAYANA: A designation for the path of individual liberation within Buddhism. A hinayanist would be anyone in any tradition who practices for self enlightenment or liberation, regardless of whether he or she practices the Northern or Southern traditions of Buddhism. HUA T'OU: Lit. the source of words (before they are uttered), a method used in the Ch'an school to arouse the “doubt sensation” (yi qing). The practitioner meditates on such baffling questions as: “What is Nothingness?” “Where am I?” or “Who is reciting the Buddha's name?” One does not rely on experience, logic, or reasoning. Often, these hrases are taken from kung ans; at other times they are spontaniously generated by the practitioner. The term “hua t'ou” is often used interchangeably with the Japanese usage of “koan.” HUA YEN (Avatamsaka): Lit. “Flower Adornment,” one of the most important and influential scholastic schools of Chinese Buddhism to develop during the Tang dynasty (618 907). The fundamental teaching of this school is the equality of all things and the unobstructed interpenetration of, and interrelation between, absolute reality with all phenomena. HUA YEN JING (Avatamsaka Sutra): A massive Mahayana Buddhist sutra translated from Sanskrit into Chinese in the fifth century, seventh century, and late eighth century. The sutra became quite popular among Chinese Buddhists, who believed that this sutra was a revelation from the Buddha's enlightenment while still absorbed in the ocean seal samadhi (hai yin san mei) under the bodhi tree. In China, this sutra eventually became the basis of the Hua yen school. The Ch'an school has always held it in especially high regard. KALPA (jie): An old Indian way of calculating an unimaginably long period of time an eon. These are of various lengths. The basic kalpa is 13,965 years long. One thousand such kalpas constitute a small kalpa (hinakalpa; xiao jie). Twenty small kalpas make a medium kalpa (antarakalpa; zhong jie), and four medium kalpas make a great kalpa (mahakalpa; da jie). The creation, continuation, destruction, and emptiness four phases of a world cycle are four kalpas. KARMA (ye): Lit. “action.” Basically, the law of cause and effect to which all sentient beings indeed all things are subject. Karma is broadly construed in Buddhism to include physical, verbal, and mental actions. It is also the cumulative causal situation affecting one's destiny as a result of past acts, thoughts, and emotions. KUNG AN: Lit. a “public case,” as in a law case. A Ch'an method of meditation in which the practitioner energetically and singlemindedly pursues the answer to an enigmatic question either posed by the master or that arises spontaneously. The question can be answered only by abandoning logic and reasoning, through directly generating and breaking through the “doubt sensation” under natural causes and conditions. Famous kung an encounters were recorded and used by masters to test their disciples' understanding, or they served as a catalyst for enlightenment. The term “kung an” is often used interchangeably with “hua t'ou.” MAHAYANA (da cheng): Lit. “great vehicle,” a branch of Buddhism, whose followers vow to attain Supreme Enlightenment for the sake of delivering all other sentient beings from suffering. MANI JEWEL (mo ni zhu): Symbolic of the precious inherent Buddha-nature (fo xing) in all sentient beings. NIRMANAKAYA (hua shen): See Transformation Body. NIRVANA (nie pan): Total extinction of desire and suffering, the state of liberation through full enlightenment. NO SELF (anatman; wu wo): The Buddha's central teaching that there is no isolated, self existing entity that can be grasped as the self; it is merely a conceptual construct from the illusory mind. PARAMITAS (bo luo mi): “Perfections” or ways for transcendence to liberation. The six paramitas are the main practices of Mahayana bodhisattvas: giving (dana; bu shi), morality (sila; chi jie), patience (ksanti; ren ru), diligence (vira; jing jin), meditation (dhyana; chan ding), and wisdom (prajna; bo re). The ten paramitas, practiced by great bodhisattvas above the Ten Grounds, consist of four more additions to the six paramitas: expedient means (upayakausalya; fang bian), vows (pranidhana; yuan), power (bala; Ii), and all knowing wisdom (jnana; zhi). PLATFORM SUTRA (Tan Jing): A scripture attributed to the seventh century Ch'an master, Huineng (638 713), who was the Sixth Patriarch in the Ch'an school and perhaps the most famous of Chinese patriarchs. He was the founder of the southern school of Ch'an, which emphasized sudden enlightenment. PRATYEKABUDDHA (bi zhi fo): A self enlightened being (du jue), one who has attained liberation from all suffering by contemplating dependent origination (yuan jue). RETRIBUTION BODY (bao shen): “Sambhogakaya.” One of the three bodies of the Buddha: body of beatitude the form of the Buddha that enjoys the fulfilment of vows in the Pure Lands. SAMADHI (ding): Like dhyana, samadhi also refers to states of meditative absorption, but it is a broader and more generic term than dhyana. Although numerous specific samadhis are mentioned in Buddhist scriptures, the term “samadhi” itself is flexible and not as specific as dhyana. In Mahayana sutras, the term samadhi is inseparable from wisdom. SAMATHA (she mo ta): A term designating the practice of calming or stilling the mind. However, in this sutra samatha refers to a practice after enlightenment, in which a practitioner emphasizes the cultivation of the still, mirrorlike nature of mind. See the chapter on Bodhisattva at Ease in Majestic Virtue for further inquiry. SAMAPATTI (san mo bo ti): A term referring to the four formless states of meditative absorption. However, in this sutra samapatti refers to a practice after enlightenment, in which a practitioner relies on illusory means of delivering sentient beings to eliminate illusions. See the chapter on Bodhisattva at Ease in Majestic Virtue for further inquiry. SAMBHOGAKAYA: See Retribution Body. SAMSARA (lun hui): The relentless cycle of birth and death and suffering in which ordinary, unenlightened sentient beings are deeply entangled. There are three realms within samsara: the desire realm (yu jie), the form realm (se jie), and the formless realm (wu se jie). SAMSKRTA (yo wei): With many nuances, samskrta can mean activity, production, contrived effort, conditioned things, or any process that results from karma. In this sutra, “practicing with samskrta” can mean practicing with attachments. SASTRA (lun): One of the “three baskets” of the Tripitaka. Sastra is a book of treatise, discourse, discussion, or commentary clarifying, or sometimes systematizing, Buddhist philosophical ideas from the sutras. SRAVAKAS (shen wen): Associated with the Hinayana tradition. Literally, “sound hearer,” one who has attained arhatship or at least the first of the four levels of sainthood from having heard the Buddha's teaching. SRIMALA SUTRA (Sheng man): A Mahayana scripture, it is outstanding for its commentary on the Tathagatagarbha theory and for the teaching that all sentient beings have the potential for Buddhahood. SURANGAMA SUTRA (Leng yen Jing): This Mahayana sutra is extremely important in shaping the uniqueness of Chinese Buddhism. It describes twenty five different perfect penetration samadhis to reach thorough enlightenment, the positive and negative experiences a practitioner may encounter, and fifty different outer path practices that one can stray into. SUTRAs (jing): Generally, scriptures. Specifically, the recorded “open” teachings of the Buddha that can be practiced by anyone. The distinctive mark of a Buddhist sutra is the opening line, “Thus have I heard.” This indicates that what follows are the direct teachings of Buddha, as remembered and recorded by his disciples. TATHAGATA (Ru lai): One of the ten epithets of a Buddha, which can mean “thus come” or “thus gone.” The Chinese translation of Tathagata means “thus come.” (contents) TATHAGATAGARBHA (ru lai zang): Womb, or store of the Tathagata the potential for Buddhahood in each sentient being. Another name for Buddha nature. TEN DIRECTIONS (shi fang): An expression for all directions: the four cardinal directions, the four intermediate directions, and the directions above and below. TEN TITLES OF THE BUDDHA: Thus come, Worthy of Offering, Right and Universal Knowledge, Perfect Clarity and Conduct, Understanding the World, Unsurpassable Worthy One, Instructor of People, Teacher of Heavenly and Human Beings, Buddha, the World Honored One. TEN POWERs (shi li): The complete knowledge of a Buddha: what is right or wrong in every situation; what is the karma of every being in the past, present, and future; all stages of dhyana and samadhi; the powers and dispositions of all beings; the desire and moral direction of every being; the actual condition of every individual in all the different vehicles of practice; the direction and consequence of all teachings; all causes of morality and the good and evil in their realities, i.e., to know all previous fives of sentient beings and their causes for rebirth; to know the future lives of all beings and their entrance to nirvana; and the destruction of all illusions of every kind. THIRTY SEVEN AIDS TO ENLIGHTENMENT (san shi qi dao pin): The thirty-seven aids to enlightenment are: four foundations of mindfulness (si nian chu), four proper fines of exertion (si zheng qin), four advance steps to power of ubiquity (si ru yi zu), five positive capacities (wu gen), five forces intensifying the five positive capacities (wu li), seven aspects toward enlightenment (qi jue zhi), and the eight fold noble path (ba zheng dao). TRANSFORMATION BODY: (hua shen) Nirmanakaya. One of the three bodies of the Buddha, the form that a Buddha manifests to facilitate the deliverence of sentient beings. TWENTY-FIVE EXISTENCES (er shi wu you): This is a classification of the samsaric realm of existence: the four continents, the four evil destinies, the six heavenly realms of desire, the four dhyana stages, the four stages of formlessnesss, the realm beyond conceptualization, and the realm of anagamin (a na han, those arhats who are reborn into the heavens in the realm of form or formless heavens where they will attain nirvana). TWELVE ENTRANCES (shi er ru): The six sense faculties and the six sense objects, or “dust.” TWO VEHICLES (er cheng): Paths or approaches to Dharma practice. The two vehicles refer to the vehicles of sravaka and pratyekabuddha. VAJRA (jin gang): A term that means as indestructible as a diamond and powerful as a thunderbolt. VEXATION (klesa, fan nao): The innate mechanism to possess and to act, tainted by an attachment to self, which in turn continues the cycle of samsara. Vexations include all kinds of mental states such as joy and resentment, sadness and happiness, as well as greed, hatred, delusion, arrogance, and doubt. WISDOM EYE (hui yan): That which perceives the true empty nature of all phenomena. SHENG-YEN Complete Enlightenment (Shambhala - Boston & London 1999) (contents)
1. Phương tiện: Phương là phưong pháp, tiện là tiện dụng ; phương pháp đem ra dùng thích hợp căn cơ của mỗi chúng sanh, mỗi thời đại,. mỗi quốc độ nên gọi là phương tiện. 2. Du hí thần thông: Phật và Bồ Tát có thần thông tự tại vô ngại, vận dụng hóa độ chúng sanh, làm sự vui chơi của mình, nên gọi là du hý. Lại có nghĩa: Bồ Tát đã lịch thiệp các pháp thần thông, do từ chứng ngộ chơn tánh mà hiển phát, vận dụng xuất nhập dễ dàng như chơi, không điều chi ngăn ngại, chẳng phải như thần thông của nhà ngoại đạo, nhị thừa do tu luyện mà có, còn bị ngại, nên gọi là du hí thần thông. 3. Tổng trì: Tiếng Phạn gọi là Ðà la ni, Tàu dịch là Tổng trì, tức là chỉ cho công năng giữ gìn các pháp lành khiến cho không mất, các pháp dữ không sanh, chia làm bốn món : 1) Pháp Ðà la ni : với các Pháp Phật dạy nghe giữ gìn không quên. 2) Nghĩa Ðà la ni : với nghĩa các pháp giữ gìn không quên. 3) Chú Ðà la ni : do sức thiền định phát ra lời bí mật có thần hiệu không lường. 4) Nhẫn Ðà la ni : an trú nơi thật tướng của các pháp. Trong luận Phật Ðịa, quyển thứ 5 có nói : Ðà La ni là sức tăng thượng của niệm tuệ hay giữ gìn vô lưọng Phật pháp. 4. Pháp môn: Giáo pháp của Phật nói ra là phép tắc khuôn mẫu cho thế gian. Các bậc Hiền, Thánh nương vào đó mà được nhập đạo, gọi là Pháp môn. Kinh Pháp Hoa, phẩm Phương Tiện nói “... dùng chữ pháp môn tỏ bày Phật đạo”. 5. Bạch y: Danh từ xưng gọi người thế tục, vì người thế tục ưa thích mặc y phục trắng nên gọi là “bạch y”. 6. Ba cõi: Dục giới, Sắc giới, Vô Sắc giới. 7. Thiền duyệt: Sự vui thích trong cảnh thiền định. Khi nhập vào cảnh thiền định được nhàn tịnh, thư thới làm cho vui thích tâm thần. 8. Sát Ðế Lợi: (Ksatriya) tàu dịch là Ðiền chủ, giòng vua ở xứ Ấn Ðộ. Một họ trong bốn họ : 1) Sát đế lợi, 2) Bà la môn, 3)Tỳ xá, 4)Thủ đà. 9. Bà la môn: (Brahmana) Tàu dịch là Tịnh hạnh, một giòng họ tu hạnh trong sạch, thờ trời Ðại phạm thiên, ở xứ Ấn Độ. 10. Nội quan: Quan Bộ lại trong cung cấm nhà vua. 11. Phạm thiên: hoặc Ðại phạm thiên vương là vua cõi trời sơ thiền nơi Sắc giới. Cõi sơ thiền có 3 từng trời : 1) phạm chúng, 2) Phạm phụ, 3) Ðại phạm, đã xa lìa sự dục nhiễm ở cõi Dục giới, thân tâm yên tịnh trong sạch nên gọi là Phạm thiên. 12. Ðế Thích: Là vị trời chủ tể cõi Ðạo Lợi Thiên trên chót núi Tu Di. Từng trời này có 33 cõi mà vị Ðế Thích ở cõi chính giữa thống lãnh 32 cõi kia. 13. Tứ Thiên Vương hộ thế: Bốn vị ở bốn phía ngang lưng chừng núi Tu Di, làm vị ngoại tướng giúp đỡ trời Ðế Thích coi sóc dân gian, mỗi vị ủng hộ mỗi châu thiên hạ nên gọi là Tứ Thiên Vưong hộ thế : 1) Trì quốc thiên vương ở phương đông ; 2) Tăng trưởng thiên vương ở phương nam ; 3) Quảng mục thiên vương ở phương tây ; 4) Ða văn thiên vương ở phương bắc. 14. Vô tác: Không có thi vi tạo tác, là ý nói cái thân do nhân duyên hiệp thành, không có chủ tể nên nó không tự động tác chuyển vận được. (contents) 15. Như chốn không tụ: Như chỗ tụ lạc (xóm làng) trống không, vắng vẻ có bọn giặc cướp nưong ở, hoặc chỗ đồng trống có ác quỉ nhóm họp, là chỗ đáng ghê sợ, đáng nhàm chán không thể nương ở được. Thân con người cũng như thế, do tứ đại họp thành là đống không trơn, lại là ổ chứa nhóm tội lỗi, chiu mọi sự thống khổ bịnh hoạn già chết ép ngặt, nên đáng nhàm chán xa lìa cũng như chốn không tụ kia. 16. Ấm : Năm ấm : sắc, thọ, tưởng, hành, thức. 17. Giới : 18 giới : 6 căn : nhãn, nhĩ, tỹ, thiệt, thân, ý ; 6 trần : sắc, thinh, huơng vị, xúc, pháp ; 6 thức : nhãn thức, nhĩ thức, tỹ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức. 18. Nhập : 12 nhập : sáu trần : sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp xung nhập với 6 căn : nhãn, nhĩ, tỹ, thiệt, thân, ý. 19. Pháp thân : Là pháp giới tánh hay là chơn như. Thân có nghĩa là nhóm họp, nên Pháp thân là chỗ sở y chứa nhóm tất cả công đức Pháp tánh. Lại đức Phật lấy pháp tánh chơn như làm thân, nên gọi là pháp thân. 20. Giới, Ðịnh, Tuệ, Giải thoát, Giải thoát tri kiến : Năm món này gọi là ngũ phần Pháp thân : 1) Thân, khẩu, ý xa lìa tất cả tội lỗi gọi là giới. 2) Chơn tâm đứng lặng lìa tất cả vọng niệm gọi là Ðịnh. 3) Chơn trí sáng suốt chiếu tỏ các pháp gọi là Tuệ. 4) Thân tâm giải thoát không bị triền phược gọi là giải thoát. 5) Biết mình thật giải thoát gọi là giải thoát tri kiến. Người tu hành nhờ giới, định, tuệ làm nhơn mà chứng được thể giải thoát, giải thoát tri kiến của Pháp thân là quả, nên gọi là ngũ phần pháp thân. 21. Từ, bi, hỉ, xả : Xem số 5 về phần chú thích ở phẩm trước . 22. Tam muội : Tàu dịch là Ðịnh Tâm, định trụ một cảnh, xa lìa những sự loạn động. 23. Ba la mật (Paramita) : Tàu dịch có ba nghĩa 1) Cứu cánh, 2) Ðáo bỉ ngạn, 3) Ðộ vô cực. Danh từ Ba la mật này là do đại hạnh của các vị Bồ Tát mà đặt tên. Chính mình thật thành đại hạnh và giáo hóa cho người đến chỗ rốt ráo nên gọi “sự cứu cánh”. Nương theo dại hạnh của Bồ Tát được từ bờ sanh tử bên này tới bờ Niết bàn bên kia, nên gọi “đáo bỉ ngạn”. Nhờ đại hạnh mà được các pháp rộng rãi sâu xa không bờ bến, nên gọi “Ðộ vô cực”. 24. Lục thông : Sáu món thần thông : 1) Thiên nhãn thông : con mắt thấy xa đến cả đại thiên thế giới, những vật nhỏ nhít như vi trùng, những vật có chất ngại, cản trở đều thấy được hết, thấy rõ các chúng sanh trong nhiều kiếp lâu xa, chết ở cõi nào, sanh về cõi nào đều thấy rõ rệt. 2) Thiên nhĩ thông : lỗ tai nghe xa đến cả thế giới, nhẫn đến tiếng rung động hết sức nhỏ, những tiếng nói của các loại đều nghe được hết. 3) Tha tâm thông : hiểu biết được tâm nỉệm tư tưởng của tất cả chúng sanh. 4) Túc mạng thông : biết rõ những kiếp trước của mình và của chúng sanh không điều gì ngăn ngại. 5) Thần túc thông : được các pháp thần thông biến hóa tự tại. 6) Lậu tận thông : trừ sạch hết thảy phiền não. 25. Tam minh : l) Túc mạng minh : biết được những việc sống chết đời trước của mình và của tất cả chúng sanh . 2) Thiên nhãn minh : biết được những việc sống chết đời sau của mình và của tất cả chúng sanh. 3) Lậu tận minh : biết được những sự khổ hiện tại, dùng trí tuệ trừ sạch hết các phiền não. 26. Ba mươl bảy phẩm trợ đạo : 4 pháp niệm xứ ; 4 pháp chánh cần ; 4 pháp như ý túc ; 5 căn ; 5) lực ; 7 pháp giác chi ; 8 pháp đạo phần. 37 pháp này giúp cho người tu hành thành tựu đưọc đạo quả nên gọi là trợ dạo. 4 pháp niệm xứ: niệm ]à tâm năng quán (tâm hay quán sát), xứ là cảnh sở quán (cảnh bị quán sát). Vì chúng sanh vọng chấp thân ngũ ấm này, nên Phật nói 4 phép quán để đối trị : 1) Quán thân bất tịnh : Quán sát thân này là vật nhơ bẫn. 2) Quán thọ là khổ: Quán sát sự thọ lãnh của thân tâm là khổ. 3) Quán tâm vô thuờng : Quán sát tâm thức luôn luôn sanh diệt không thường trụ . 4) Quán sát vô ngã: Quán sát các pháp không có chủ tể. 4 pháp chánh cần: 1) Ðoạn những ác pháp đã sanh ; 2) Ðoạn những ác pháp chưa sanh ; 3) Làm cho các pháp lành tăng trưởng ; 4) Làm cho các pháp lành chưa sanh được sanh. 4 pháp như ý túc : 1) Dục như ý túc : có tâm ham muốn tu tập các pháp lành thì được như ý. 2) Niệm như ý túc : quán sát cảnh gì mà nhứt tâm chuyên chú vào đó thì được như ý. 3) Tinh tấn như y túc : do tinh tấn mà tu tập các pháp lành được như ý. 4) Tư duy như ý túc : do suy nghĩ mà tu tập được kết quả. 5 căn : 1) Tín căn : tin theo chánh đạo và trợ đạo. 2) Tinh tấn căn : là sự dõng mãnh tu theo thiện pháp ; 3) Niệm căn : ghi nhớ các pháp chánh đạo và trợ đạo ; 4) Ðịnh căn : nhiếp tâm theo chánh đạo ; 5) Huệ căn : nhờ có dịnh mà chân tánh tự sáng suốt không phải ở ngoài vào. 5 lực: cũng như ngũ căn nhưng vì thật hành theo ngũ căn thì căn lành có sanh, song gốc ác chưa phá hết nên phải gia công tu tập thêm khiến cho thiện căn tăng trưởng. Khi thiện căn thành thục, các ác pháp khỏng còn, nên gọi là ngũ lực. 7 pháp giác chi: Giác là tỏ, nghĩa là tỏ biết pháp tu chơn hay ngụy. Chi là ngành, nghĩa là 7 pháp này có chi phái khác nhau không xen lẫn nhau nên gọi là 7 pháp giác chi hay là 7 pháp giác phần : l) Trạch pháp giác chi : dùng trí tuệ quan sát các pháp, giản trạch rõ ràng chơn ngụy. 2) Tinh tấn giác chi : dõng mãnh chuyên tâm tu tập các pháp chơn chánh. (Không làm theo những khổ hạnh sai lầm của ngoại đạo) luôn luôn không gián đoạn. 3) Hỉ giác chi : Khởi tâm vui mừng khi ngộ được chơn pháp. Mừng này chẳng phải như những lối mừng theo các việc thường tình điên đảo hư vọng, mà là mừng được an trụ nơi pháp chơn chánh. 4) Trừ giác chi : đoạn trừ phiền não thô trọng làm cho thân tâm nhẹ nhàng thư thới, xa lìa các pháp hư giả, tăng trưởng công đức chơn thiện. 5) Xả giác chi : lìa bỏ tất cả pháp chơn, vọng, lòng rổng rang bình đẳng không tưởng dến. 6) Ðịnh giác chi : nhứt tâm an trụ một cảnh, xa lìa vọng tưởng tán loạn. 7) Niệm giác chi : thường ghi nhớ pháp tu rõ ràng khiến cho định, tuệ bình đẳng. Lúc tâm hôn trầm nhớ ngay đến ba chi giác : trạch pháp, tinh tấn, hỉ giác mà quán sát các pháp cho khỏi hôn trầm. Lúc tâm loạn vu vơ, nghĩ ngay đến ba chi : “Trừ giác” để trừ sạch các lỗii vê thân miệng ; “Xả giác” để xả tiêu cái trí quán sát ; “Ðịnh giác” để vào nơi chánh định thu nhiếp cái tâm tán loạn, cho khòi xao động vu vơ. 8 pháp đạo phần: 1) Chánh kiến : sự hiểu biết chơn chánh. 2) Chánh tu duy : sự suy nghĩ chơn chánh. 3) Chánh ngữ : nói những lời chơn chánh không hư vọng. 4) Chánh nghiệp : hành động chơn chánh. 5) Chánh mạng : lấy sự khất thực để nuôi sống thân mạng. 6) Chánh tinh tấn : tu theo giới, định. tuệ một lòng tinh chuyên không gián đoạn. 7) Chánh niệm : ghi nhớ nhữmg pháp chơn chánh. 8) Chánh định : thu nhiếp thân tâm thường được tịch tịnh. 27. Chỉ quán : Tiếng Phạn là Xa ma tha Tỳ bác xá na, Tàu dịch là chỉ quán hay là định tuệ, tịch chiếu, minh tịnh. Chỉ : là ngăn dửt tư tuởng vọng niệm, đoạn trừ giác quán sai lầm, đối với đế lý không lay động. Quán : là trí quán sát phân biệt, hiểu rõ danh tướng các pháp nhơn duyên sanh diệt, khế hội vào lý chơn như. 28. Thập lực, tứ vô sở úy, thập bát bất cộng : đã giải nơi phẩm trước. 29. Vô thượng chánh đẳng chánh giác : chỗ giác ngộ của Phật không còn ai hơn nữa gọi là Vô thượng, xa lìa tà vọng gọi là Chánh, ngộ được chơn lý nên gọi là Giác. Phát tâm Vô thượng chánh đẳng chánh giác là phát tâm mong cầu trí giác vô thượng, quả Phật cứu cánh. 1. Ðệ tử : Em, con, nghĩa là theo đạo thầy trò, thời Thầy coi trò như em, nên dùng theo cách đối với người em và cư xử. Trò thờ Thầy như cha, nên lấy theo đạo lý con người mà phụng sự Thầy. Thầy trò đối đãi với nhau nên xưng là “Ðệ tử”. Lại có nghĩa : Giác ngộ sau Phật gọi là em (đệ). Trí giác ngộ nhờ Phật phát sinh gọi là con (tử). Hai chữ “Ðệ tử”, ở đây chuyên chỉ cho hàng Thanh Văn. Dẫu biết rầng Phật là Ðạo sư trong ba cõi, cha lành của bốn loài, thời ai chẳng phải là đệ tử của Phật. Nhưng vì hàng Thanh Văn là những bậc xuất gia, theo Phật nghe pháp, hiểu biết, ngộ đạo chứng quả, nhiếp về số chúng tăng giữ gìn ngôi Tam Bảo, làm mô phạm cho ba cõi, hằng theo hầu Phật châu du giáo hóa khắp nơi. Chắng phải như hàng tại gia, tuy tin Phật mà còn phụng sự quân thân, hàng Bồ Tát dù khế hợp Phật đạo, mà lại tùy cơ tùy chỗ ứng hiện giáo hóa không định, nên trong kinh thường gọi Ðệ tử là riêng chỉ cho hàng Thanh Văn vậy. 2. Xá Lợi Phất : (Sariputra) Tàu dịch là “Thu tử”, nghĩa là con bà “Thu Lộ”. Ông là người trí tuệ cao siêu, biệt tài mẫn thiệp. Khi ông còn ở trong bụng mẹ, đã xui cho mẹ biện luận giỏi hơn người cậu là Cu Si La (Kansthla). Ðến khi ông lên 8 tuổi đã có tài diễn thuyết, cả 16 nước không ai nghi luận bằng. Sau ông theo học đạo Phật, mới bảy ngày đã thông hiểu các Pháp, nên gọi là Trí tuệ đệ nhất. 3. Diệt tận định : (Nirodbasamapatti) cũng gọi Diệt thọ tưởng định : nghĩa là diệt hết 6 thức tâm vuơng và tâm sở không còn khởi hiện hạnh. Hàng nhị thừa từ quả thứ ba sắp lên, tạm tưởng nhập Niết bàn thời nhập định này, thuộc về thánh quả chớ chẳng phải như vô tâm định của ngoại đạo. 4. Niết Bàn : (Nirvana) cũng gọi là Nê hoàn. Tàu dịch Diệt độ : Nghĩa là dứt hết phiền não nghiệp chướng vượt khỏi vòng sanh tử. Lại dịch là Viên tịch : Ðức đầy đủ khắp trần sa là “Viên”, bặt dứt nghiệp chướng khổ lụy, gọi là “Tịch”. Cũng chỉ cho bản tánh tịch tịnh, rời tất cả pháp sanh diệt khổ lụy. 6. Mục Kiền Liên : (Mua Dgalyayana) : Tàu dịch : họ Thái Thúc. Ban sơ ông tu theo ngoại đạo đã lâu mà không công hiệu gì, sau nhờ ông Xá Lợi Phất thuật lại bài kệ Nhân duyên cho ông nghe, liền tỏ ngộ : theo Phật tu hành chứng quả Thanh Văn, đặng phép Thần thông bậc nhất. 6. Chúng sanh cấu : Các tâm chấp ngã, chấp có chúng sanh. Trên bản thể chơn pháp không có chúng sanh, nếu chấp có chúng sanh thành nhơ chơn pháp, nếu ngộ được chơn pháp không có chúng sanh, thời cái nhơ chấp trước kia không còn nữa. 7. Giác quán : Cũng gọi là Tầm Từ : Suy nghĩ bằng cách tâm niệm vội vàng thô động gọi là giác. Suy nghĩ chín chắn bằng tâm nhỏ nhiệm gọi là quán. Hai món này làm chướng ngại rối loạn cho tâm định, lại làm nguyên nhân phát khởi ra lời nói năng. Nếu lìa Giác Quán thì không còn lời nói năng. 8. Ngã sở : Ngã : Ta, là lối ngoại đạo, phàm phu chấp chính thân ta có một chủ tể hằng còn, hay ngoài thân có đấng chủ tể thường còn cùng khắp, thọ dụng tất cả và hay sanh vạn vật. Ngã sỡ : vật sở hữu, phụ thuộc của Ngã (ta), ngã là chủ của vạn vật, vạn vật là sở hữu của ngã. Ðây là do tính chấp có ngã mới có ngã sở. 9. Thực tế : Cùng cực thật lý của bản thể vũ trụ, Pháp tánh chơn như. 10. Sáu trần : Sắc, thinh, hương, vị, xúc, pháp. 11. Không, Vô tướng. Vô tác : Gọi là tam không. Ba môn này đều nói về Lý Không, cũng gọi là Tam tam muội. 1) Không tam muội : Quán các pháp từ nhơn duyên sanh, không có ngã và ngã sở. 2) Vô tướng tam muội : Xa lìa những tướng Sắc, Thinh, Hương, Vị, Xúc và tướng Nam, tướng Nữ. 3) Vô tác tam muội : Ðối với các pháp xả hết tâm mong muốn, không còn sự tạo tác 12. Ðại Ca Diếp : Tàu dịch là Ẩm Quang, nghĩa là hào quang chói sáng trùm hết các ánh sáng khác. Nguyên kiếp trước ông chung đậu vàng với người ta và ra công thiếp tượng Phật, nhờ công đức ấy, nên đời đời cảm đặng cái báo thân sắc vàng ánh chóí. Khi gặp Ðức Phật ra đời giáo hóa, ông nguyện theo tu hành, sau lãnh thọ đặng chánh pháp. Trong hàng Ðại đệ tử, ông là đức hạnh bực nhất, cũng là khổ hạnh bực nhứt nữa. 13. Như trí chứng : Tức là khi Thật trí chứng chơn lý thành tựu đạo quả, toàn thân nhẹ nhàng an vui mà không sanh đắm nhiễm ; ý nói thân chạm lánh các vật tốt, xấu, êm ấm v.v... cũng không có cảm thọ mê đắm như trí chứng vậy. 14. Bát tà : 1. Tà kiến, 2. Tà tư duy, 3. Tà ngữ, 4. Tà nghiệp, 5. Tà mạng, 6. Tà phương tiện, 7. Tà niệm: 8. Tà định. Trái với Bát chánh đạo thời gọi là Bát tà. 15. Bát giải thoát : Cũng là bát bội xả. Nghĩa là tám pháp thiền định này có công năng xa lìa, trãi bỏ tất cả phiền não được giải thoát những sự triền phược trong ba cõi. 1) Nội hữu sắc tướng ngoại quán sắc : Vì muốn diệt trừ lòng tham đắm, người tu hành trước phải quán thân mình là vật nhơ nhớp, nhưng vì còn lòng tham đối với thân người, nên cũng phải quán cái thân ngưòi khác cũng như thế. 2) Nội vô sắc tướng ngoại quán sắc : Mới diệt được sắc tướng trong thân nhưng lòng tham dục đối với người ở cõi Dục khó đoạn hết, nên cũng còn quán tướng người khác bất tịnh. 3) Tịnh bội xả thân tác chứng : Ðến đây không còn tham trước tướng bất tịnh ở ngoài, chỉ ở trong cảnh định luyện tập tâm sắc quang minh trong suốt (Tịnh Bội xả). Tâm đã sáng suốt thì vui càng tăng trưởng đầy khắp trong thân (thân bội xả). 4) Hư không xứ bội xả : Người tu hành diệt được lòng tham muốn sắc thân bất tịnh của mình và của người, được nhứt tâm duyên “Không” cùng với “Không” tương ứng, tức nhập được định “Vô biên hư không xứ”. 5) Thức xứ bội xả : Do xả Hư không xứ định, nhứt tâm duyên thức. Lúc nhập định này, tức quán định, nhàm chán không ưa đắm nữa. 6) Vô sở hữu xứ bội xả : Do xả thức xứ, nhứt tâm duyên Vô sở hữu xứ. Lúc nhập định này, tức quán định y nơi năm uẩn đều không thật nên không còn ái trước nữa. 7) Phi hữu tưởng, Phi vô tưởng xứ bội xả : Do xả vô sở hữu xứ định, nhứt tâm duyên phi hữu tưởng, phi vô tưởng. Lúc nhập định này, y nơi năm uẩn đều không thật, nên tâm sanh nhàm chán. 8) Diệt thọ tưởng bội xả : Vì nhàm chán cái tâm tán loạn nên nhập định cho diệt hẳn tâm ấy đi. Khi đắc định cả rồi thì thành ra tám đạo giải thoát nên gọi là Bát giải. 16. Ðịnh ý : Tức tịnh tâm. Tu thiền định xa lìa ý tán loạn. 17. Thanh Văn : Hàng đệ tử Tiểu thừa y theo chánh giáo của Phật dạy, tu tập pháp Tứ đế, đoạn Kiến hoặc và Tư hoặc, chứng chánh quả. Có 4 bực: 1) Tu đà hoàn (Dự lưu quả), 2. Từ đà hàm (Nhứt lai quả), 3. A na hàm (Bất lai quả), 4. A la hán (Vô sanh quả). 18. Bích Chi Phật : Thuộc về trung thừa có 2 hạng : 1) Ðộc Giác : ra đời không gặp đặng Phật và giáo pháp, do căn lành sẵn có, ngó thấy cảnh tang thương, hoa tàn, lá úa v.v... ngộ lý vô thường, phát tâm xuất ly dục trần, tự tu tập pháp vô thường quán, chứng quả vô sanh khỏi vòng sanh tử trong tam giới ; 2) Duyên Giác : Ra đời gặp Phật và giáo pháp, tu tập theo phép quán 12 nhơn duyên chứng quả vô sanh (Ðồng bực A La Hán của Thanh Văn). 19. Tu Bồ Ðề : (Shabuti) Tàu dịch là Không Sanh. Bực Ðại A La Hán tỏ ngộ lý chơn không, bực nhứt trong hàng Thanh Văn. 20. Ngũ nghịch : 1) Giết cha ; 2) Giết mẹ ; 3) Giết A La Hán ; 4)Phá hòa hợp của chúng Tăng ; 5) Làm cho thân Phật chảy máu. 21. Tứ Ðế : 1) Khổ đế : tất cả cảnh khổ trong ba cõi như sanh, già, bịnh, chết v.v... 2) Tập đế : Nguyên nhân tất cả cảnh khổ, tức phiền não tham, sân, si v.v. chứa nhóm kết thành. 3) Diệt đế : Tịch diệt Niết bàn ; dứt hết phiền não nguyên nhân thống khổ, khỏi hẳn sanh tử an vui vắng lặng. 4) Ðạo đế : Các Thánh đạo, những phương pháp tu hành để đoạn phiền não, chứng Thánh quả. 22. Lục sư ngoại đạo : Sáu ông Thầy chủ trương học thuyết ngoại đạo : 1) Phú Lan Na, chủ trương thuyết đoạn diệt ; 2) Mạt Già Lê, chủ trương thuyết tự nhiên sinh ; 3) San Xà Gia, chủ trương thuyết không tu hành ; 4) A Kỳ Ða, chủ trương khổ hạnh ; 5) Ca Na, chủ trương thuyết ngụy blện ; 6) Ni Càn Ðà, chủ trương thuyết định mạng, tức Ấn Ðộ giáo bây giờ. 23. Vô tránh tam muội : Là môn chánh định cao siêu hơn hết trong các môn chánh định của hàng Thanh Văn. Môn định này do vì liễu ngộ lý không, nên bỉ, ngã đều quên, không làm tổn não chúng sanh, lại hay khiến chúng sanh không khởi phiền não. 24. Ba đường ác : Ðia ngục, Ngạ quỉ, Súc sanh. 25. Phú Lâu Na Di Ða La Ni Tử : (Purnamaitrayaniputra) Tàu dịch là Mãn Từ Tử, nghĩa là con của ông Mãn (cha) bà Tữ (mẹ). ông có tài thuyết pháp bực nhứt trong hàng Thanh Văn. 26. Ma Ha Ca Chiên Diên : (Maha Katyayana) Tàu dịch Văn Sức, nghĩa là nói năng diu dàng, biện luận rành rẽ. Ông là người có biện tài bực nhứt trong hàng Tỳ kheo.	27. Vô thường : Tất cả pháp trong đời sanh diệt dời đổi phút chốc không dừng gọi là Vô thường. Trong Trí Ðộ Luận về quyển 23 nói : “Tất cả pháp hữu vi đều vô thường vì chập chập sanh diệt, vì thuộc nhơn duyên vậy”. 28. Khổ : Những việc bức não thân tâm gọi là khổ, như sanh, già, bịnh, chết v.v... 29. Không : Các pháp do nhân duyên sanh ra, tìm xét cùng tột không có thật thể, nên gọi là không. 30. Vô ngã : Thân thể chỉ do ngũ uẩn giả hợp không có chủ tể thường nhứt. Các pháp đều do nhân duyên sanh cũng không có ngã thể thường nhứt. Trong kinh Kim Cang nói : người thông suốt được pháp vô ngã, Như Lai gọi là Chơn Bồ Tát. 31. Tịch diệt : Tiếng Phạn gọi là Niết Bàn. Lý thể tịch tịnh lìa tất cả tướng gọi là Tịch Diệt. 32. Thật tướng : Tướng chân thật không giả dối, tức là chỉ cho bản thể vạn hữu trong vũ trụ. Bản thể ấy có khi gọi là Pháp tánh, Chơn như hay Thật tướng. Danh từ tuy khác mà thể là một. 33. A Na Luật : (Aniruddha) cũng gọi A Nậu Lầu Ðà. Tàu dịch là Như ý. Nghĩa là kiếp trước ông có cúng dường một vị Phật Bích Chi, nên đời đời cảm đặng quả báo phú túc, chỗ cầu đều mãn nguyện. Khi ông mới nhập đạo, tánh hay ưa ngủ, bị Phật quở trách ông tự hổ, tinh tấn tu tập thức luôn bảy ngày đêm đến nỗì hai mắt không thấy đường, nhờ Phật dạy tu pháp “Kim cang tam muội” nên sau ông đặng Thiên nhãn bực nhứt. 34. A Ma Lặc : Thứ trái cây hình giống trái Binh Lang (trái cau) ăn nó trừ được bịnh phong lãnh. 35. Ngũ thông : 1. Thiên nhãn thông, 2. Thiên nhĩ thông, 3. Tha tâm thông, 4. Túc mạng thông, 5. Thần túc thông. 36. Chơn thiên nhãn : Là mắt của Phật, Phật hằng ở trong định, vạn tượng đều hiện trước mắt, chưa từng không thấy, mà chưa từng có thấy, nên nói không có hai tướng. 37. Ưu Ba Ly : (Upali) Tàu dịch là Cận Chấp, nghĩa là nói lúc Phật làm Thái tử, ngài Ưu Ba Ly làm quan đại thần: thân cận giúp cho Thái tử, sau theo Phật xuất gia, chứng quả A La Hán, ngài là bực giữ luật thứ nhứt. 38. Nhạo thuyết biện tài : Bồ Tát do nội trí phát sáng hay tùy thuận căn tánh chúng sanh ưa nghe pháp mà diễn nói một cách viên dung vô ngại. 39. La Hầu La : (Rahula) Tàu dịch là Phú Chướng, nghĩa là bị ngăn chướng ở trong thai mẹ 6 năm mới sanh ra, ông là con của Phật Thích Ca. Khi bà Da Du Ðà La sanh ông ra, nhằm lúc thần A tu la lấy tay che khuất mặt trời, vì thế nên dặt tên ông là La Hầu La. Trong kinh Nhân Duyên nói : Trong 10 người đệ tử lớn của Phật, ông La Hầu La là mật hạnh bực nhứt. Ðến hội Pháp Hoa, ông được thọ ký sau sẽ thành Phật hiệu là “Ðạo thất Bảo Hoa Như Lai”. 40. Chuyển Luân Vương : có bốn : 1. Thiết Luân Vương cai trị một châu thiên hạ; 2. Ðồng Luân Vương cai trị 2 châu thiên hạ; 3. Ngân Luân Vương cai trị 3 châu thiên hạ; 4. Kim Luân Vương (cai trị 4 châu thiên hạ). Vì phước nghiệp đời trước, nên khi làm vua, có xe báu tự nhiên, hoặc bằng sắt, đồng, bạc, vàng hiện ra, vua ngồi xe đó đi tuần hay dẹp giặc trong cõi mình cai trị nên gọi là Chuyển Luân Thánh Vương. 41. Hữu vi : Các pháp có tạo tác sanh diệt, tức là chỉ tất cả hiện tượng biến thiên trong vũ trụ. 42. Vô vi : Vi là thi vi tạo tác, vô vi là cái không có thi vi tạo tác lại không bị bốn tướng Sanh, Trụ, Dị, Diệt cai quản, tức là bản thể chơn lý. 43. Sáu mươi hai món kiến chấp : Ðối với pháp ngũ ấm (sắc, thọ, tưởng, hành, thức) mỗi ấm phái ngoại đạo khởi 4 món kiến chấp sai lầm : 1) Chấp sắc lớn ngã nhỏ, ngã ở trong sắc ; 2) Chấp ngã lớn sắc nhỏ, sắc ở trong ngã ; 3) Ngoài sắc chấp ngã riêng ; 4) Ngã tức là Sắc. Sắc ấm như thế thì các ấm kia cũng thế, cộng thành 20 kiến, trải ba đời nhơn thành 60 kiến, thêm hai phần căn bản là Ðoạn kiến và Thường kiến, thành 62 món tà kiến. Vì rừng kiến chấp sai lầm ấy, nên người đời không chừa một tội lỗi nào mà không làm. 44. Ngu đạo : Năm đường : Trờí, người, ngạ quỉ, súc sanh, địa ngục. 45. Ngũ nhãn : 1) Nhục nhãn : Mắt thịt thấy gần không thấy xa, thấy ngoài không thấv trong, vì bị sắc chất ngăn ngại ; 2) Thiên nhãn : Mất của chư Thiên nhơn tu thiền định mà thành. Mắt này có thể thấy tất cả xa gần, trước sau, trên dưới, ngày đêm, vì không có sắc chất làm ngăn ngại ; 3) Huệ nhãn : mắt của hàng nhị thừa (Thanh Văn, Duyên Giác) quán thấy tất cả đều không ; 4) Pháp nhãn : mắt của Bố Tát. Bồ Tát vì độ sanh dùng Pháp nhãn thanh tịnh quán khắp tất cả các pháp và tất cả chúng sanh đem những món phương tiện dạy dỗ khiến họ tu chứng ; 5) Phật nhãn : Mắt của Phật, do trí tuệ viên mãn cứu cánh của Phật có đủ bốn con mắt trước nhưng có phán đặc biệt hơn, như : Người thấy rất xa, Phật lại thấy rất gần, người thấy tối tăm, Phật lại thấy sáng, cho đến không việc gì mà Ngài không thấy, không biết, không nghe, không cần để ý mà đều thấy nghe tất cả. 46. Ngũ căn : 1. Tín căn ; 2.Tấn căn ; 3. Niệm căn ; 4. Ðịnh căn ; 5. Huệ căn đã giải nơi 2 phẩm trong phần 37 phẩm trợ đạo số 26). 47. Ngũ lực : Tức tu năm căn trên được tăng trưởng có thế lực phá trừ 5 chướng : 1) Tín lực : tín căn tăng trưởng, phá các lòng tin sai lầm mù quáng; 2) Tấn lực : tinh tấn căn tăng trưởng phá được tính lười biếng của thân tâm; 3) Niệm lực : niệm căn tăng trưởng phá được các niệm sai lầm tà vạy ; 4) Ðịnh lực : định căn tăng trưởng phá được các tư tưởng loạn dộng ; 5) Huệ lực : huệ căn tăng trưởng phá được các sự mê lầm trong 3 cõi. 48. Tạp ác : Các việc không lành của tâm tạp nhiễm gây tạo. Hai chữ tạp ác đây, ý nói, dù làm mọi việc phước thiện mà tâm tạp nhiễm tán loạn cũng gọi là tạp ác. Chỉ dứt trừ vọng tưởng đến đạo lý cứu cánh Niết Bàn mới gọi là lìa các tạp ác. 49. Vô thượng Bồ đề : Tức trí giác tuyệt đối, cũng như chữ Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, có giải ở trước. 50. A Nan : Nói đủ A Nan Ðà (Anada). Tàu dịch là Khánh Hỷ, ông là con chú bác với Phật Thích Ca, học rộng. nhớ nhiều là bực đa văn thứ nhứt trong hàng Thanh Văn đệ tử. 51. Kim cang : Một chất rất cứng chắc không chi phá vỡ nó được, mà nó lại hay phá vỡ các thứ cứng 52. Pháp thân : Có 3 thứ : 1) Pháp Hóa sanh thân, tức là thân Kim cang; 2) Ngũ phần pháp thân (đã giải nơi phẩm 2) ; 3) Thật tướng của các pháp, đồng hợp thành thân Phật. 53. Tư dục thân : Thân hình do tư tưởng ái dục đợi duyên hòa hiệp sanh ở trong 3 cõi. 54. Vô lậu : Không còn rơi lọt, tức từ các bực Thánh trong hàng Thanh Văn. Bồ Tát tu hành đã dứt hết phiền não, tự tâm thanh tịnh giải thoát, không còn nghiệp chướng rơi lọt vào trong ba cõi sanh tử nữa nên gọi là vô lậu. 55. Năm món trược : 1) Kiếp trược : thời gian biến đổi không ngừng có đủ 4 món trược dưới đây : 2) Kiến trược : sự thấy biết sai lầm, tin nhận tà vạy, chính là những món “Lợi sử” vậy. 3) Phiền não trược : tham sân lững lẫy, si mê điên đảo v.v... chính là những món “Ðộn sử’ vậy. 4) Chúng sanh trược : sanh tử, tử sanh nối luôn không dứt. 5) Mạng trược : thọ mạng ngắn ngủi. 56. Bổn duyên : Do lai duyên sự của mình. 1.Bồ tát: Nói đủ là Bồ Ðề Tát Đỏa [Bodhisatra] Tàu dịch là Giác hữu tình, nghĩa là tự mình đã giác ngộ, lại hay giác ngộ cho chúng sanh. Bồ Tát có 3 bực : A) Những người mới phát tâm tu hành cầu pháp Ðại thừa, tu hạnh Bồ Tát, là Bồ Tát mới phát tâm. B) Những người học đạo Ðại thừa đã lâu đời, chứng đặng bực Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hướng cho đến Thập Ðịa là bực Bồ Tát tu lâu. C) Bồ Tát chứng bực Ðẳng giác (kề Phật gọi là Bổ xứ Bồ Tát). 2. Di Lặc : (Maitreya) Tàu dịch là Từ Thị, là họ, tên là A Dật Đa. Ngài tu hạnh từ tâm không ai sánh bằng, sau sẽ ra đời nối Đức Phật Thích Ca mà thuyết pháp độ sanh gọi là Bổ xứ Bồ Tát. 3. Bất thối chuyển : Theo Ðại thừa pháp tướng có 3 bực : 1) Vị bất thối : Từ khi phát tâm tin chắc lý Ðại thừa, trải muôn kiếp tu nhơn vào bực Thập trụ rồi không còn thối đọa trong đường sanh tử nữa. 2) Hạnh bất thối : Ðã vào bực Sơ Ðịa, nơi hạnh lợi tha không còn lui sụt. 3) Niệm bất thối : từ bực Bát địa nhẫn lên đặng Diệu trí vô công dụng, mỗi niệm mỗi niệm thẳng vào biển quả chơn như, không còn một niệm nào thối chuyển. 4. Thọ ký : Ðức Phật đối với chúng sanh phát tâm Ðại thừa trao cho lời ký về sau ở nơi kiếp nào, sẽ thành Phật hiệu là gì, cõi nước tên chi và trụ thế bao lâu, độ sanh bao nhiêu. 5. Vô sanh : Chơn lý Niết bàn không sanh không diệt. 6. Chánh vị : Tức thật tướng thường trú Niết bàn của Tiểu thừa cũng gọi là chánh vị; chính là quả vị để tu chứng. 7. Bồ đề tướng : Cái tướng không tướng là tướng Bồ Đề 8. Chướng nguyện : Chơn như đạo lý không có sự mong muốn nên ngăn tất cả sự nguyện cầu. 9. Bất nhị :Không hai; Ý và Pháp là hai mà Bồ đề là vô tâm ý thì còn có pháp gì nữa, nên nói là không hai. 10. Các nhập không nhóm : 6 nhập trong và ngoài, tức 6 căn và 6 trần xung nhập nhau. Tự tánh nó vốn không, nên nói là không nhóm. 11. Quang nghiêm : Là dùng trí tuệ quang minh và phước đức quang minh trang nghiêm Pháp thân thanh tịnh, gọi là Quang nghiêm. 12. Đồng tử : Chẳng luận là tuổi trẻ mới gọi là Ðồng tử, mà những vị tu hành từ nhỏ tới già trọn không phạm dâm dục, không mất hạnh thanh tịnh đều được gọi là Ðồng tử. 13. Ðạo tràng : Là chỗ của đức Phật thành đạo như : tòa Kim Cang; hoặc chỗ cúng dường đức Phật, chỗ tu tập ngồi thiền, nơi chùa chiền cho đến những hạnh Pháp tu hành đắc đạo như trực tâm, thâm tâm v.v... cũng gọi là Ðạo tràng. 14. Ðiều nhu : Ðối trị phiến não làm cho mềm đi. 15. Ða văn : Rộng nghe Phật pháp, y theo chỗ nghe mà thật hành gọi là Ða văn. 16. Chánh quán : Quán hiệp đúng như lời kinh Phật dạy là chánh quán, nếu quán khác là tà quán. 17. Nhứt thiết chủng trí : Trí của Phật biết rõ tất cả đúng như thật. 18. Trì Thế Bồ Tát : Là vị Bồ Tát giữ gìn Phật pháp, đem giáo hóa chúng sanh trong đời. 19. Ba tuần : Tàu dịch là : Ác giả, sát giả tên thứ Ác ma có ác ý, làm các việc ác, thường muốn làm dứt mất huệ mạng của người tu hành. 20. Kiều Thi Ca : Là họ của trời Ðế Thích, tên là Thích Ðề Hoàn Nhơn. 21. Tu pháp bền chắc : Có 3 pháp bền chắc là ở nơi thân mạng và của cải đều quên bỏ, mà tu hành theo chánh đạo, sẽ được cái thân bất hoại, mạng vô cùng, của vô tận, dù cho trái đất cháy tan, kiếp số có cùng tận, mà 3 món ấy đều không tận, nên nói là bền chắc. 22. Chánh sĩ : Tiếng Phạn là Bồ Tát, dịch là Chánh Sĩ, nghĩa là bực cầu chánh đạo tu hạnh Ðại thừa. 23. Ngũ dục : Năm món làm khởi tâm ham muốn của người: 1) Sắc, 2) Thinh, 3) Hương, 4) Vị, 5) Xúc. Lại có chỗ nói : 1) Của cải, 2) Sắc đẹp, 3) Uống ăn, 4) Danh dự, 5)Ngủ nghỉ. 24. Vui ba môn giải thoát, không vui phi thời : Ba môn 1)Không, 2)Vô tướng, 3)Vô tác. Ba thừa đều noi theo tu tập gọi là môn, cởi mở sự ràng buộc gọi là giải thoát. Tu hành chưa đến chỗ cùng tột, giữa chừng muốn thủ chứng như hàng Nhị thừa, đó là Phi Thời. Hàng Bồ Tát không muốn như thế nên nói là không vui phi thời. 25. Trưởng giả tử Thiện Ðức : Là vị trưởng giả có căn lành đầy đủ, cội đức trồng sâu nên xưng là Thiện Ðức. 26. Pháp thí : Thí có 3 cách : 1) Tài thí : là dùng của cải bố thí cho người; 2) Tâm thí : dùng tâm từ, tâm bình đẳng ban sự vui cho người. 3) Pháp thí : nói pháp độ người làm những việc lợi ích chúng sanh hiện tại và vị lai. 27. Ngã : Phần tác động chủ tể. 28. Pháp : Phần thể chất, hình tượng, nghĩa lý, vũ trụ. 29. Lục niệm : 1) Niệm Phật : tuởng niệm đấng thực hiện sự thực; 2) Niệm Pháp : tưởng niệm sự thực; 3) Niệm Tăng : tưởng niệm người thực hành sự thực; 4) Niệm Giới : tưởng niệm công đức giới pháp và sự giữ giới; 5) Niệm thí : tưởng niệm sự bố thí; 6) Niệm thiên: tưởng niệm sanh về cõi chư Thiên. Thiên có ba: 1) Tam giới thiên : cõi Dục, Sắc và Vô Sắc; 2) Tịnh thiên : cảnh giới của Nhị thừa sanh về. 3) Ðệ nhứt nghĩa thiên : cảnh giới của Bồ Tát sanh về. 30. Sáu pháp hòa kính: 1) Thân hòa kính : Thân nghiệp đồng cung kính nhau. 2) Khẩu hòa kính: Khẩu nghiệp đồng ngợi khen khuyên nhủ nhau. 3) Ý hòa kính : Tâm ý đồng tín mến nhau. 4) Giới hòa kính : Ðồng giữ một giới pháp. 5) Kiến hòa kính : Chỗ hiểu biết đồng giải bày cho nhau. 6) Lợi hòa kính : Ðồng chia các món cúng dường. 31. Nhứt tướng : Thể tánh chơn thật bình đẳng, không có tướng sai khác, nên gọi là Nhứt tướng. 1. Văn Thù Sư Lợi : (Manjusri) Tàu dịch là Diệu Ðức, nghĩa là đầy đủ ba đức lớn : 1)Tín, 2)Hạnh, 3)Trí. Ngài chứng đặng thật trí, liễu ngộ Phật tánh, thông đạt chỗ huyền bí của các pháp, nên đứng đầu trong hàng môn sanh của Phật. 2. 62 món kiến chấp : Ðã giải ở phẩm III số 43. 3. Tìm nơi tâm hạnh của chúng sanh : Ý nói giải thoát triền phược đồng một chơn tánh, nên không phải ngoài vọng có chơn, ngoài phàm phu triền phược mà có chư Phật giải thoát. 4. Vào nơi quá khứ : Ý nói an ủi vị Bồ Tát có bịnh ăn năn lỗi trước, nhưng không nói lỗi ấy có thật tánh thường còn đi vào nơi quá khứ, vì muốn phá trừ các tướng chấp thường kia. 5. Chấp ngã : Quan niệm thân tâm là thật. 6. Ngã tưởng : vọng tưởng so đo suy nghĩ cho thân tâm có cái chủ tể thường còn chơn thật. 7. Chúng sanh tưởng : vọng tưởng cố chấp cho chúng sanh là thực có. 8. Pháp tưởng : Tưởng niệm các pháp do nhơn duyên hợp thành, không tự chủ, không thật có. 9. Pháp trong và ngoài : Là căn, trần, hay tâm, cảnh. 10. Diệt thọ thủ chứng : Nhập diệt tận định, dứt hết các tâm niệm tư tưởng xúc, thọ để chứng lấy cảnh Niết bàn an vui. Tức lối cầu chứng của hàng Nhị thừa, vì thấy cảnh vật phiền tạp, chúng sanh vô số điên đảo khó bề giáo hóa chuyển đổi được, nên lánh vào cảnh giới an lặng riêng vui. 11. Chấp trong và chấp ngoài : Trong là vọng tưởng, ngoài là các pháp. Cả hai đều là hư vọng giả dối, nên trọn không chỗ đặng. 12. Ðại bi ái kiến : Là thấy có chúng sanh khổ sanh tâm ái trước, mà khởi lòng đại bi ra sức tế độ. Ðó là các hàng Bồ Tát quyền thừa chưa dứt trừ phiền não, còn mê sự mê lý, mà vận lòng từ bi ra cứu độ chúng sanh nên còn chấp tướng người bị độ, mình hay độ, thường sanh ra tư tưởng nhàm chán mỏi mệt. 13. Khách trần phiền não : Phiền não tánh cách nó không chơn thật thường hằng, khi khởi khi diệt, cũng như người khách thường qua lại đó đây, không phải thường an trú như chủ gia; lại nó như bụi trần thường xao động luôn, không đứng lặng như hư không, gọi là khách trần phiền não. 14. Không cầu sái thời : Chưa được nhứt thiết trí mà cầu chứng bản thể trung đạo là cầu sái thời, nếu trái lại là không cầu sái thời. 15. Mười hai duyên khởi : Tức là 12 nhơn duyên phối hợp sanh khởi các pháp : 1) Vô minh : không rõ được bổn tánh. 2) Hành : Hành nghiệp là những nghiệp lực phiền não trong tâm niệm. 3) Thức : chỉ cho A lại da thức. 4) Danh sắc : các cảm giác tư tưởng về phần tâm và các căn về hình sắc. 5) Lục nhập : Sáu căn nhập với sáu trần. 6) Xúc : Sáu căn xúc đối sáu trần. 7) Thọ : Lãnh nạp những cảnh tốt xấu khổ vui. 8) Ái : Tham mến những vật tốt đẹp. 9) Thủ : Ðắm trước tham cầu những cảnh ngũ trần. 10) Hữu : vì sự tham cầu nên tạo những nghiệp nhân thiện, ác, phải chịu quả báo trong ba cõi. 11) Sanh : Do nghiệp nhân thiện, ác, nên phải thọ sanh trong sáu đường. 12) Lão tử : Sau khi thọ sanh, thân ngũ ấm lần lần già chết. 16. Vô khởi : Cũng gọi là Vô sanh. Quán các pháp như huyễn như hóa, không có cái nhơn sanh khởi. 17. Sáu pháp Ba la mật : 1) Bố thí, 2) Trì giới, 3)Nhẫn nhục, 4) Tinh tấn, 5) Thiền định, 6) Trí tuệ. 18. Lậu hoặc : Các phiền não mê lầm làm cho rơi lọt trong 3 cõi. 1. Bất tư nghị : Coi theo nghĩa số 3 ở phẩm I. 2. Hý luận : Những lời biện luận vô nghĩa, không đúng lý như thật. Trong Trung Luận nói : “Hý luận có 2 cách : 1) Ái luận, nghĩa là : Ðối với tất cả pháp có tâm chấp đắm; 2) Kiến luận, là đối với tất cả pháp, khởi ra tri kiến cho là quyết định đúng lý”. Do ái kiến như thế làm mê mờ tâm tánh, mà sanh ra các thứ ngôn luận bất chánh gọi là hý luận. 3. A tăng kỳ : (Asamkhya) Tàu dịch là vô số, nghĩa là một số rất nhiều không tính đếm đặng. A tăng kỳ là số đứng đầu trong 10 số lớn : 1) A tăng kỳ, 2) Vô lượng, 3) Vô biên, 4) Vô đẳng, 5) Bất khả sổ, 6) Bất khả xưng, 7) Bất khả tư, 8) Bất khả lượng, 9) Bất khả thuyết, 10) Bất khả thuyết Bất khả thuyết. 4. Hằng hà sa : Cát sông Hằng, dụ cho số rất nhiều không thể lường tính đặng. Sông Hằng (Gange) là một con sông rất lớn ở nước Thiên Trúc, phát nguyên từ ao vô nhiệt não ở Hy mã lạp sơn bên Ấn độ chảy ra Ấn Ðộ dương (Océan Indien). Lòng sông và hai bên bờ có cát rất nhiều và mịn. Ðương thời đức Phật nói pháp, gặp số gì quá nhiều đều mượn đó mà thí dụ. 5. Do tuần : Có 3 hạng : 1) 40 dặm tàu, 2) 60 dặm, 3) 80 dặm. 6. Ngoan Ðà : Ngoan là con giải. Ðà là một loại cá sấu dài hơn hai trượng, bốn chân, da nó dùng dể bịt trống. 7. Một kiếp : Nghĩa là một khoảng thời gian rất lâu dài. Một kiếp lớn có 4 kiếp trung, 1 kiếp trung có 20 kiếp nhỏ. Trong một kiếp nhỏ có 16.800.000 năm; một kiếp trung có 16.800.000 x 20 = 336.000.000 năm. Một kiếp lớn có 336.000.000 x 4 = 1.344.000.000 năm. 8. Thế chúa : Có chỗ chỉ Tứ Thiên Vương, hay là vị Phạm Thiên, hoặc là vị Ðại Tự Tại Thiên, tức là vị làm chủ trong cõi thế gian. 1. Chúng sanh : Có ba nghĩa : 1) Tất cả loài có sự sống đều gọi là chúng sanh, như các loài động vật và thực vật, hữu tình và vô tình. 2) Chúng có nghĩa là rất nhiều ; Sanh nghĩa là sanh khởi : do năm ấm, các duyên hòa hợp thành những vật có sự sống tương tục, gọi là chúng sanh. 3) Trải qua nhiều phen sống chết luân hồi trong cảnh giới các loài hữu tình. 2. Ðại thứ năm : Là vật không có. Chỉ có 4 đại : Ðịa, Thủy, Hỏa, Phong. 3. Ấm thứ sáu : Là vật không có. Chỉ có 5 ấm : Sắc, thọ, tưởng, hành, thức. 4. Tình thứ bảy : Là vật không có, chỉ có sáu căn tình thức cảm giác là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. 5. Nhập thứ 13 : Là vật không có, chỉ có 12 nhập là 6 căn xung nhập 6 trần. 6. Giới thứ 19 : Là vật không có. Chỉ có 18 giới là 6 căn nội giới, 6 trần ngoại giới và 6 thức trung giới. 7. Sắc thân cõi Vô Sắc : Là vật không có. Cõi Vô Sắc chỉ có 4 ấm : Thọ. tưởng, hành, thức về tâm pháp hợp thành loài hữu tình nơi đó, không có hình chất như cõi Sắc giới và Dục giới. 8. Thân kiến của Tu đà hoàn : Là việc không có. Tu đà hoàn là quả thứ nhứt trong 4 quả Thánh của Thanh Văn Tiểu thừa ; Tàu dịch là Dự lưu, nghĩa là dự vào giòng Thánh. Bực này đã phá được kiến hoặc (sự thấy biết mê lầm) ở trong 3 cõi, nên không còn quan niệm chấp thân là thật nữa. 9. Sự nhập thai của A na hàm : Là việc không có. A na hàm là quả thứ ba của Thanh Văn. Tàu dịch là Bất lai, nghĩa là bực này tu hành đã dứt hết chín phẩm tư hoặc (tư tưởng sai lầm) ở Dục giới, nên không còn thọ sanh trở lại cõi Dục nữa. 10. Tam độc của A la hán : Là việc không có. A la hán là quả thứ tư trong 4 quả Thanh Văn, Tàu dịch là Vô sanh. Bực này đã dứt hết phiền não mê lầm trong 3 cõi, nên không còn 3 thứ độc : Tham, Sân, Si nữa. 11. Hơi thở ra vào của người nhập Diệt tận định : Là việc không có. Vì người nhập Diệt tận định đã dứt hết hiện hành của 6 thức trước, nên không còn thở nữa. 12. Thạch nữ : Là người nữ không có sanh con. Nói con của Thạch nữ là thí dụ cho việc không có, cũng như nói lông rùa sừng thỏ. 13. Kiết sử : Các thứ phiền não ràng buộc thân tâm kết thành quả khổ gọi là kiết; đeo đuổi xui dục chúng sanh không ra khỏỉ sanh tử gọi là sử. Kiết có 9 món : 1) Ái kiết : say đắm cảnh ngũ dục không rời. 2) Nhuế kiết : giận dữ bất bình đối với nghịch cảnh. 3) Mạn kiết : kiêu căng ngạo nghễ. 4) Vô minh kiết : ngu si mờ ám đối với lẽ chơn chánh. 5) Kiến kiết : tà kiến không tin nhơn quả. 6) Thủ kiết : vọng chấp sự hiểu biết không chơn chánh, và giới pháp sai lầm, làm lắm điều ác. 7) Nghi kiết : dụ dự không tin chơn lý, không tu hành theo hạnh chơn lý, làm nhiều điều không chơn chánh. 8) Tật kiết : ghen ghét những bậc hiền đức. 9) Xan kiết : keo sẻn không chịu bố thí, lại làm nhiều điều ác. Chín điều này ràng buộc chúng sanh trong đường sanh tử, vì nó khiến chúng sanh gây nhiều tội lỗi. Sử có 10 món, tức là 5 món Ðộn sử và 5 Lợi sử. 5 món Ðộn sử : 1) Tham dục sử, 2) Sân nhuế sử, 3) Vô minh sử, 4) Mạn sử, 5) Nghi sử. 5 món Lợi sử : 1) Thân kiến sử, 2) Biên kiến sử, 3) Tà kiến sử, 4) Kiến thủ sử, 5) Giới thủ sử. Ðộn sử do sự chấp đắm mà có. Lợi sử do sự nhận thức sai lầm mà có. Cả hai đều gây nên phiền não xúi dục chúng sanh tạo nghiệp không ra khỏi ba cõi sanh tử. 14. Không trụ : Là dịch nghĩa của danh từ : “Vô trụ”. Các pháp toàn không có tự tánh, nên không có chỗ trụ trước, chỉ tùy theo duyên mà sanh khởi, nên gọi là vô trụ. Do vô trụ không có chỗ trụ trước, nên chẳng phải có, chẳng phải không; vì chẳng phải có, không, nên mới làm được cái gốc cho hiện tượng có, không của vạn hữu. Theo ý Ngài Duệ Công thì vô trụ tức là thật tướng, thật tướng tức là tánh không, chỉ là khác tên mà thôi. 15. Kiết tập : Tập khí phiền não kiết sử. 16. Kỳ cựu : Bực tuổi tác lão thành. 17. Tăng thượng mạn : Tự mình chứa đặng những pháp tăng thượng của bực thánh, chưa chứng quả thánh mà tự xưng là đã đặng chứng, khởi lòng ngã mạn, nên gọi là tăng thượng mạn. 18. Ba thừa : Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát. 19. Chiêm bặc : Tàu dịch là Kim sắc hoa thọ, hay huỳnh hoa thọ : nghĩa là cây hoa sắc vàng, có mùi hương bay rất xa. 1. Phật đạo : Tiếng Phạn là Phật đà Bồ đề, nghĩa là đạo giác ngộ như thật. Lại chỉ tất cả cáe điều phước huệ thanh tịnh thuần thiện của Phật đã thành tựu viên mãn, đều gọi là Phật đạo. 2. Phi đạo : Chẳng phải Phật đạo, nghĩa là những phiền não tạp nhiễm, tập nghiệp của tất cả chúng sanh trong ba cõi, ba đời và đạo pháp của Nhị thừa đều chẳng phải Phật đạo. Nhưng nếu thông đạt Phật đạo thì phi đạo toàn là Phật đạo. Tỷ như thật hành các việc trong đời, mà không sa mắc vào đời, cho đến thật hành hiện nhập Niết Bàn của Nhị thừa, mà chẳng dứt sự sanh tử, độ sanh. Ðó là ở nơi phi đạo mà tự tại siêu xuất phi đạo, nên tức nơi phi đạo mà thông đạt Phật đạo. 3. Năm tội vô gián : 1) Giết cha, 2) Giết mẹ, 3) Giết A La Hán, 4) Phá hòa hiệp của chúng Tăng, 5) Làm cho thân Phật ra máu. Người tạo ra năm tội này, phải đọa vào đia ngục Vô gián (A tỳ), chịu các sự khổ bức, không khi nào hở dứt, nên gọi là Vô gián. 4. Như cầu, đò : ý nói rất khiêm nhượng hạ mình, nghĩa là dù bị ngườl đời lấn lướt khinh khi, nhưng vẫn nhẫn chịu không khinh mạn lại, cũng như cầu đò cứ chịu họ dày đạp qua lại. 5. Tà tế, Chánh tế : Ngoại đạo gọi là tà tế, ví như chỗ hiểm nạn dối gạt người. Phật đạo gọi là chánh tế, ví như chỗ bến đò có thể đưa người qua được. 6. Bốn món điên đảo : 1) Sự vật trong thế gian là vô thường mà chấp là thường, 2) Ngũ dục lạc, không phải vui mà chấp là vui, 3) Thân này không phải ta mà chấp là ta, 4) Thân này nhơ nhớp mà chấp là sạch. Ðây là 4 món chấp của phàm phu. 7. Bảy chỗ thức : 1) Sơ thiền, 2) Nhị thiền, 3) Tam thiền, 4) Tứ thiền. 5) Vô biên xứ thiền, 6) Thức biên xứ thiền, 7) Vô sở hữu xứ thiền, là bảy cảnh giới không có thống khổ bức não, thần thức được an trú. Trừ cõi Vô tưởng và cõi Phi phi tưởng không kể, là vì cõi này tâm tưởng quá vi tế, muội lược, tư niệm không rõ ràng. 8. Tám pháp tà : Ðã giải ở phẩm III số 14. 9. Chín món não : Về quá khứ ai quấy nhiễu mình, quấy nhiễu thân thích mình, thì sanh não, ai khen ngợi kẻ oán của mình, mình cũng sanh não. Quá khứ như thế thì hiện tại và vị lai cũng thế, nên gọi là chín chỗ não. 10. Năm căn : Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. 11. Trí độ : Một độ trong 6 độ, nghĩa là trí tuệ viên mãn hay vượt qua biển sanh tử đến bờ Niết bàn rốt ráo. 12. Pháp hỷ : Nghe pháp lãnh hội được, sanh lòng vui mừng gọi là pháp hỷ. 13. Trần lao : Trần là nhiễm ô, nghĩa là các thứ tà kiến phiền não hay làm nhiễm ô chơn tánh. Lao là nhọc nhằn, nghĩa là các tà kiến phiền não làm cho chúng sanh trôi lăn mệt nhọc trong đường sanh tử. 14. Ðạo phẩm : Tức phương pháp giúp người tu hành, thành tựu đạo quả Bồ đề, như 37 phẩm trợ đạo v v 15. Các độ : 6 độ, 10 độ. 16. Tổng trì : Gồm nhiếp các pháp. 17. Giác ý : ý niệm giác sát cho tâm điều hòa thích trung, không cao không thấp, không phóng tán, không hôn trầm. 18. Bát giải : Tức Bát giải thoát đã giải ở phẩm III số 14. 19. Bảy thứ tịnh hoa : 1) Giới tịnh : động tác của thân, khẩu ý thanh tịnh; 2) Tâm tịnh : tâm thanh tịnh không còn nhiễm trước; 3) Kiến tịnh : thấy được chơn tánh các pháp không còn khởi vọng chấp; 4) Ðộ nghi tịnh : Hiểu biết thấu đáo không còn ngờ vực; 5) Phân biệt đạo tịnh : Phân biệt rõ ràng tà đạo, chánh đạo; 6) Hành đoạn tri kiến tịnh : Tri kiến thật, hành thiện pháp, các ác pháp bị đoạn trừ, được thanh tịnh sáng suốt; 7) Niết Bàn tịnh : Chứng được Niết Bàn xa lìa mọi cấu nhiễm. 20. Ngũ thông : Lục thông trừ Lậu tận thông. Ðã giải nơi phẩm II số 24. 21. Bát chánh : Giải ở phẩm II số 26 trong mục 37 phẩm trợ đạo phần sau. 22. Thượng phục : Ðồ y phục quí đẹp. Ðoạn này, ý nól lấy sự hổ thẹn để ngăn ngừa lỗi quấy, cũng như đồ y phục che được gió lạnh vậy. 23. Bảy của báu : 1) Tín, 2) Giới, 3) Văn, 4)Xả, 5)Tuệ, 6) Tàm, 7) Quý. Do tin pháp lành nên mới giữ giới. Do giữ giới thì ngăn được các việc ác, việc ác đã dứt, việc lành mới tinh tấn làm thêm. Nhưng tinh tấn làm việc lành cốt do sự học rộng nghe nhiều. Có nghe nhiều đạo pháp, thì tâm niệm mới xả bỏ không còn chấp trước: Do xả bỏ nên trí tuệ phát sanh. Còn tàm và quý cũng như hai người phụ lực để thành tựu 5 pháp trên. 24. Bốn thứ ma : 1) Phiền não ma : tham. sân, si v .v. . . hay làm não hại thân tâm. 2) Ấm ma : sắc, thọ, tưởng, hành, thức, 5 ấm đó thường sanh các thứ khổ não. 3) Tử ma : chết hay đoạn tuyệt mạng căn của người. 4) Thiên ma : Ma Vương ở trên từng trời Tha hóa tự tại thứ 6 của Dục giới, hay làm hại mất việc phúc thiện của người đời. Chú thích của phẩm IX 1. Pháp môn không hai : “Không hai” là lý thể chơn thật duy nhứt, ly tướng vắng lặng như như bĩnh đẳng, không có kia, đây, sai khác. Pháp môn : là pháp tắc khuôn mẫu của Phật đạo, các bực Hiền Thánh đều nương theo đó mà nhập đạo. Bồ tát ngộ vào lý nhứt thật bình đẳng, gọi là vào “pháp môn không hai”. 2. Thọ, không thọ : Thọ là có xúc đối lãnh thọ chấp tướng thuộc hữu lậu. Không thọ là không lãnh thọ chấp tướng thuộc vô lậu. 3. Một tướng, không tướng : Một tướng là đối với 2, 3 mà nói. Hai, ba, là những cái sai khác, một là nghĩa không sai khác. Thật tướng của vũ trụ là một chứ không hai; sở dĩ nói “một” cũng chỉ là mượn mà nói, chứ thật “một” ấy cũng là tuyệt đối, là không, nên cũng tức là không tướng. Nhưng nếu nghe nói “một” nói “không” mà không biết là lời nói để phá chấp hai, chấp có, trở lại chấp có một tướng cũng thành ra hai vậy. 4. Tứ đại khác : Tức là bốn đại : Ðịa, Thủy, Hỏa, Phong khác với hư không, vì 4 đại có chất ngại, hư không không chất ngại nên khác nhau. 5. Làm phước : Làm những công hạnh phước thiện trong cõi dục. 6. Làm tội : Làm 10 nghiệp chắng lành. Thân có ba nghiệp chẳng lành : Sát sanh, trộm cắp, tà dâm ; Miệng có 4 : Nói dối, nói thêu dệt, nói lời chia rẽ, nói lời thô ác ; ý có 3 : Tham lam bỏn sẻn, hờn giận ganh ghét, si mê tà kiến. 7. Làm bất động : Tu những hạnh nghiệp thiền định theo cõi trời Sắc và Vô Sắc giới. Chú thích của phẩm X 1. Trưởng giả chủ : Vị trưởng giả này được công chúng suy tôn làm chủ tể quản trị trong nuớc. Theo ngài Tăng Triệu giải : vì ở thời kỳ đó trong nước không có vua chúa, nên 500 vị trưởng giả kia mới suy tôn ông Nguyệt Cái làm chủ trong nước, nên gọi là Trưởng giả chủ. Chú thích của phẩm XI 1. Nhứt Sanh bổ xứ : Bồ Tát chứng bực Ðẳng giác rồi, chỉ còn một thời kỳ nữa là bổ xứ thành Phật. Như Bồ Tát Di Lặc hiện còn ở cung Ðâu Suất một thời kỳ nữa sẽ bổ xứ thành Phật độ sanh nơi cõi Ta Bà nầy vậy. 2. Tam miệu tam Phật đà : Tàu dịch là Chánh biến giác. Trí liễu đạt thật tướng các pháp gọi là “Chánh”; hiểu biết cùng khắp các pháp sai biệt gọi là “Biến”; ra khỏi mộng sanh tử gọi là “Giác”. 3. Ða Ðà A Dà Ðộ : Tàu dịch là Như Lai. Tự thể pháp thân chẳng động chẳng dời là Như. Trí quang chiếu khắp, bi tâm độ sanh là Lai. 4. Phật đà : Tàu dịch là Giác; Giác ngộ cứu cánh chân lý tuyệt đối 5. Ấm, giới, nhập : 5 ấm, 18 giới, 12 nhập. 6. Trí tuệ thật tướng vô niệm : Trí tuệ chứng thật tướng, lìa tất cả vọng niệm. 7. Nhạo thuyết biện tài : Ðã giải nơi phẩm III số 38. 8. Chánh pháp vị : Quả vị chứng đắc đạo lý vô vi (Niết Bàn). Chú thích của phẩm XII 1. A Súc Phật : Tàu dịch là Bất Ðộng. Phật Bất Ðộng nghĩa là Pháp thân chẳng sanh, chẳng diệt, không tới không lui. Như nói “Không” chẳng phải thuộc “ngoan không”, như nói “Có” cũng chẳng phải sắc tướng, ở nơi Chánh Giác chẳng tăng thêm, ở nơi vô minh cũng chẳng kém thiếu, vắng lặng thường còn, không hề động chuyển, nên gọi là “Bất Ðộng”. 2. Ba cấu : Cũng gọi là ba độc : Tham, sân-si, phiền não nhiễm ô trong 3 cõi. 3. Ba môn giải thoát - Ba Minh : Ðã giải nơi phẩm IV số 24 và phẩm II số 25. 4. Phước điền : Ruộng phước : Ruộng có nghĩa là sanh trưởng. Ðối các bậc đáng cúng dường mà cúng dường cung kính, thì sẽ hưởng được nhiều phước báu, cũng như người nông phu cấy lúa nơi ruộng mẫu, sẽ đưọc cái lợi thu gặt ở mùa thu. Cho nên hai chữ Phước điền là chỉ cho các bậc đáng cúng dường làm chỗ cho chúng sanh gieo trồng quả phước. 5. Xưng cúng dường : Bực đầy đủ phước huệ, dứt hết mê lầm tội lỗi, xa khỏi tất cả khổ lụy, đáng thọ sự cúng dường của tất cả phàm thánh. 6. Chơn tế : Chân lý chắc thật, thể tánh của các pháp. 7. Na-do-tha : Tàu dịch là ức, tức là 100 vạn.


(contents)
List Kinh Kẻ Bần Tiện (Vasalasuttam) http://www.tranlich.com/phathoc/kinhbantien.htm KINH VIÊN GIÁC (THE SUTRA OF COMPLETE ENLIGHTENMENT ) kinhviengiac1 kinhviengiac2 Chuyện Tiền Thân Đức Phật The Jataka Sutra) Phẩm nữ giới http://www.tranlich.com/phathoc/nugioi.htm KINH NIỆM XỨ (Satipatthàna sutta) The Four Arousings of Mindfulness The Four frames of reference The Four foundations of mindfulness. http://www.tranlich.com/phathoc/tuniemxu.htm Kahlil Gibran http://www.tranlich.com/phathoc/kahlilgibran.htm Chuyện Tiền Thân Đức Phật The Jataka Sutra) 1) Phẩm nữ giới http://www.tranlich.com/phathoc/nugioi.htm NỮ NHÂN 1 \| NỮ NHÂN 2 \| NỮ NHÂN 3 2) Kẻ Ác http://www.tranlich.com/phathoc/keac.htm Trung Bộ Kinh 1) trungbokinh1.htm ( Nikaya 1 thru 4) 2) trungbokinh2.htm ( Nikaya 5 thru 7) Download Phat Hoc: http://www.trangsuoitu.org/trangEnglish.htm http://www.trangsuoitu.org/index.htm http://www.trangsuoitu.org/ http://www.trangsuoitu.org/trangphapam-mp3.htm Tai sao sai pham cua Cong San qua nghiem trong http://www.lich-mc.com/81BCND/congnoo/saiphamcongsan1.htm http://coongnoo.blogspot.com/ Nguon goc chu nghia Cong San http://www.lich-mc.com/81BCND/congnoo/nguongoccuachunghiacongsan1.htm *For All Fallen Heroes In the Past, Now, and In the Future http://www.lich-mc.com/81BCND/congnoo/allfallenheroes.htm Vì sao chúng ta chống đối tất cả các họat động của VC http://www.lich-mc.com/81BCND/download/visaochongdoivc.htm Quan Diem, Phong van, Hoi Luan, & Tai lieu Video http://www.youtube.com/profile_videos?user=coongnoo http://www.youtube.com/profile_videos?user=brainwashchinese http://www.youtube.com/profile_videos?user=stupidchina1 http://www.youtube.com/profile_videos?user=stupid2china The Bloody History of Communism http://www.youtube.com/results?search_query=The+Bloody+History+of+Communism+&search=Search http://www.youtube.com/results?search_query=communism&search=Search
Home \| 81 BCND \| Freedom4Vietnam \| Vietnamese Songs \| Vietnamese Students \| Our Sponsor Since 06-27-01 Home \| u2 \| u3 \| u4 \| u5 \| u6 \| Big html tranlich.info:2095 \| tranlich.com:2095